Κρατήστε το στόμα σας ανοιχτό

Τις τελευταίες εβδομάδες δέχτηκα πολλά πυρά για τα επικριτικά σχόλια που
έκανα όσον αφορά τις μετά την 11η Σεπτεμβρίου επιδόσεις της κυβέρνησης Μπους
στον τομέα των πολιτικών ελευθεριών. Για κάποιο διάστημα έγινα στόχος άγριας
επίθεσης από τη Δεξιά, που επέλεξε να ακολουθήσει κατά γράμμα το απόφθεγμα του
Μπους: «Αν δεν είστε μαζί μας, είστε με τους τρομοκράτες».

Στην ιστοσελίδα μου στο Ίντερνετ δημοσίευσα μια φράση του Τίοντορ Ρούσβελτ:
«Το να ανακοινώνει κανείς ότι δεν πρέπει να ασκείται κριτική στον πρόεδρο ή
ότι θα υποστηρίξουμε τον πρόεδρο, είτε έχει δίκιο είτε άδικο, αυτό δεν είναι
μόνο μη πατριωτικό και δουλοπρεπές, αλλά επισύρει ηθικά ποινή για εθνική
προδοσία στον αμερικανικό λαό».

Καλό, αλλά η αγαπημένη μου ρήση περί διαφωνίας ανήκε πάντα στον Γκίντερ Γκρας:
«Δουλειά του πολίτη είναι να κρατά το στόμα του ανοιχτό».

Με τα σύννεφα του πολέμου να διακρίνονται στον ορίζοντα, ζήτησα από τους
αναγνώστες να μου στείλουν τις δικές τους αγαπημένες ρήσεις σοφίας για τον
πόλεμο, την ειρήνη και τη διαφωνία σε περιόδους αναταραχής. Παραθέτω μερικά
από τα καλύτερα:

Περί πολέμου και ειρήνης:

«Δεν ξέρω με τι όπλα θα διεξαχθεί ο Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος, αλλά ο Τέταρτος θα
διεξαχθεί με ξύλα και πέτρες».

Albert Einstein Γερμανός φυσικομαθηματικός

«Κάθε όπλο που εκπυρσοκροτεί, κάθε πολεμικό πλοίο που επιστρατεύεται, κάθε
πύραυλος που εκτοξεύεται δείχνει – στην ουσία – την κλοπή που έγινε εις βάρος
εκείνων που πεινούν και δεν έχουν τροφή, εκείνων που κρυώνουν και δεν έχουν
ρούχα. Το “κόσμος στα όπλα” δεν σημαίνει μόνο ξόδεμα χρημάτων. Είναι ξόδεμα
του ιδρώτα των εργατών του, της ευφυΐας των επιστημόνων του, της ελπίδας των
παιδιών του».

Dwight D. Eisenhower πρώην πρόεδρος ΗΠΑ

«Η απόλυτη αδυναμία της βίας είναι ότι πρόκειται για ένα καθοδικό σπειροειδές
δημιούργημα, που το μόνο που θέλει, είναι να καταστρέφει. Αντί να εξολοθρεύει
το κακό, το πολλαπλασιάζει. Μπορείς να σκοτώσεις τον ψεύτη, όχι όμως και το
ψέμα, ούτε και να αποκαταστήσεις την αλήθεια. Μπορείς να σκοτώσεις τον εχθρό,
όχι όμως και το μίσος, ούτε και να αποκαταστήσεις την αγάπη. Απαντώντας στη
βία με βία την πολλαπλασιάζεις, προσθέτοντας πυκνότερο σκοτάδι σε μια νύχτα
που ήδη στερείται αστεριών. Το σκοτάδι δεν διώχνει το σκοτάδι, μόνο το φως το
μπορεί αυτό. Το μίσος δεν αποδιώχνει το μίσος, μόνο η αγάπη το μπορεί αυτό».

Martin Luther King, Jr Αφροαμερικανός ηγέτης του αγώνα για
την κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων

Περί διαφωνίας:

Πάνω: Άλμπερτ Αϊνστάιν, Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, Ντουάιτ Αϊζενχάουερ. Κάτω: Χέρμαν Γκέρινγκ, Ράλφ Έμερσον, Γουίλιαμ Ντιμπουά

«Πρέπει να διαμαρτυρηθούμε. Ναι, γυμνή, ωμή διαμαρτυρία, ακατάπαυστη
κινητοποίηση, συνεχής έκθεση της ανεντιμότητας και του λάθους – είναι ο
πανάρχαιος, αλάνθαστος δρόμος προς την ελευθερία και πρέπει να τον
ακολουθήσουμε».

W.Ε.Β. Dubois Αφροαμερικανός ηγέτης, η φωνή της
«παναφρικανικής ενότητας»

«Εκείνοι που διατείνονται ότι τάσσονται υπέρ της ελευθερίας, αλλά
αποδοκιμάζουν τις κινητοποιήσεις, είναι άνθρωποι που θέλουν να έχουν σοδειά
χωρίς να οργώνουν. Θέλουν τη βροχή χωρίς τις τρομερές εκρήξεις από τις βροντές
και τις αστραπές. Θέλουν τον ωκεανό χωρίς το βουητό των νερών του. Χωρίς αγώνα
δεν υπάρχει πρόοδος. Αυτός ο αγώνας μπορεί να είναι ηθικός. Ή σωματικός.
Μπορεί να είναι και τα δύο, ηθικός και σωματικός – όμως πρέπει να είναι
αγώνας. Η εξουσία δεν παραχωρεί τίποτα χωρίς απαίτηση. Ποτέ δεν το έκανε και
ποτέ δεν θα το κάνει. Σ’ αυτόν τον κόσμο, οι άνθρωποι μπορεί να μην αποκτήσουν
όλα αυτά για τα οποία πληρώνουν, σίγουρα όμως πληρώνουν για όλα όσα
κατακτούν».

Frederick Douglass, 1857 Αφροαμερικανός ηγέτης, υπέρμαχος της
κατάργησης της δουλείας

«Δεν είναι δουλειά της κυβέρνησης να γλιτώσει τον πολίτη από το λάθος, είναι
δουλειά του πολίτη να εμποδίσει την κυβέρνηση να κάνει λάθος».

Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ

Περί τυραννίας, πατριωτισμού και πολιτικής σε καιρό πολέμου:

«Το γιατί ο κόσμος δεν θέλει τον πόλεμο… Ασφαλώς… Είναι κατανοητό. Όμως,
πέρα απ’ αυτό, οι ηγέτες της χώρας είναι αυτοί που καθορίζουν την πολιτική και
είναι πάντοτε εύκολο να παρασύρουν τον κόσμο, είτε μιλούμε για δημοκρατία,
είτε για φασιστική δικτατορία, για κοινοβούλιο ή κομμουνιστική δικτατορία. Με
ή χωρίς φωνή, ο κόσμος μπορεί πάντα να εναρμονιστεί με τις προσταγές των
ηγετών. Είναι εύκολο. Το μόνο που πρέπει να κάνεις, είναι να του πεις ότι
δέχεται επίθεση και να αποκηρύξεις τους ειρηνόφιλους για έλλειψη πατριωτισμού
και έκθεση της χώρας σε κίνδυνο. Πετυχαίνει σε όλες τις χώρες».

Hermann Goering Γερμανός στρατάρχης και ναζιστής πολιτικός

«Ο κόσμος που ζει υπό τη διαρκή απειλή του πολέμου και της εισβολής είναι
εύκολο να διοικηθεί. Δεν απαιτεί κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. Δεν παζαρεύει τις
δαπάνες για τον στρατιωτικό εξοπλισμό. Πληρώνει χωρίς συζήτηση,
αυτοκαταστρέφεται, πράγμα έξοχο για τα συνδικάτα των επιχειρηματιών και των
βιομηχάνων, για τα οποία οι πατριωτικοί φόβοι αποτελούν πηγή άφθονου κέρδους».

Anatole France Γάλλος πεζογράφος, κριτικός

«Όταν ο πατριωτισμός, ως πρώτη προτεραιότητα, κάνει ένα ολόκληρο έθνος να
εκρήγνυται, είμαι υποχρεωμένος να διερευνήσω την καθαρότητα των χεριών του και
την αγνότητα της καρδιάς του».

Ralph Waldo Emerson Αμερικανός φιλόσοφος

«Φοβού τον ηγέτη που κρούει τα τύμπανα του πολέμου με πατριωτικό πυρετό για να
κεντρίσει τους πολίτες, γιατί στ’ αλήθεια ο πατριωτισμός είναι δίκοπο σπαθί.
Κάνει το αίμα να βράζει, όμως την ίδια ώρα στενεύει το μυαλό».

Αποδίδεται στον Ιούλιο Καίσαρα, Ρωμαίο στρατηγό και δικτάτορα
της Ρώμης.

Η Anita Roddick είναι η δημιουργός του Body Shop. Παράλληλα,
δραστηριοποιείται σε κινήματα για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το
κείμενό της δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα AlertNet.