Σε νέες περιπέτειες ο προϋπολογισμός

Έναν ακόμη πονοκέφαλο έχει αποκτήσει τις τελευταίες ημέρες το οικονομικό
επιτελείο της κυβέρνησης, καθώς προσπαθεί να συντάξει τον προϋπολογισμό του
2003, σε συνθήκες αβεβαιότητας, χωρίς να θέσει σε κίνδυνο το πλεόνασμα.

Ο πονοκέφαλος αυτός οφείλεται όχι στο Ιράκ και τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης
σύγκρουσης εκεί αλλά στο Λουξεμβούργο, όπου εδρεύει η Ευρωπαϊκή Στατιστική
Υπηρεσία. Η Eurostat έχει ήδη βομβαρδίσει με επιστολές το υπουργείο
Οικονομικών και την ΕΣΥΕ, ζητώντας εξηγήσεις για κάποια μεγέθη του ελληνικού
προϋπολογισμού. Στόχος της είναι να διαπιστώσει αν η εικόνα του πλεονάσματος
που παρουσιάζεται είναι πραγματική ή υπάρχουν συγκεκαλυμμένες δαπάνες, οι
οποίες θα μπορούσαν να αλλοιώσουν το αποτέλεσμα.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με πληροφορίες, με τις επιστολές της η Eurostat έχει
ζητήσει, μεταξύ άλλων, να ενημερωθεί για τα εξής μεγέθη:

* Τις κεφαλαιακές ενισχύσεις προς κάποιες δημόσιες επιχειρήσεις, με πρώτη την
Ολυμπιακή Αεροπορία, αλλά και τον ΟΣΕ, το Μετρό και την Εγνατία Α.Ε. Το
ερώτημα που θέτει εμμέσως η Eurostat για τις συγκεκριμένες επιχειρήσεις είναι
κατά πόσον τα ποσά που εμφανίζονται στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επιχειρήσεων ως
επενδύσεις του Δημοσίου στις συγκεκριμένες επιχειρήσεις είναι πράγματι
επενδύσεις ή καταλήγουν να καλύπτουν ελλείμματα. Αν αποδειχθεί ότι ισχύει το
δεύτερο, τα εν λόγω ποσά θα πρέπει να εμφανιστούν ως δαπάνες στον
προϋπολογισμό. Σε μια τέτοια περίπτωση είναι αμφίβολο αν θα μπορέσει να
διατηρηθεί το πλεονασματικό αποτέλεσμα.

* Τους προϋπολογισμούς όλων των Ασφαλιστικών Ταμείων, προκειμένου να ελέγξει
την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων τους και – συνεπώς – την επίπτωσή τους στον
προϋπολογισμό.

* Τον τρόπο υπολογισμού των δαπανών για τόκους (πώς καταγράφονται στη διάρκεια
του έτους). Διαφορετικές βάσεις υπολογισμού αλλάζουν το τελικό αποτέλεσμα.

Τα ερωτήματα αυτά έθεσε η Eurostat ύστερα από την ανακοίνωσή της, στις 30
Σεπτεμβρίου, για τα δημοσιονομικά ελλείμματα και το δημόσιο χρέος των
κρατών-μελών το 2001. Στην ανακοίνωση εκείνη υπήρχε η εξής υποσημείωση: «Η
Eurostat δεν είναι σε θέση να επιβεβαιώσει τα μεγέθη που περιλαμβάνονται στην
ενημέρωση της Ελλάδας, καθώς ορισμένες πληροφορίες για κυβερνητικές συναλλαγές
δεν έχουν ακόμη δοθεί ή δεν είναι πλήρεις. Συνεπώς, οι κυβερνητικοί
λογαριασμοί πρέπει να θεωρηθούν προσωρινοί και ίσως αναθεωρηθούν. Η Eurostat
σκοπεύει να ρυθμίσει αυτά τα εκκρεμή θέματα το ταχύτερο δυνατόν, σε συνεργασία
με τις ελληνικές αρχές».

Ακολούθησαν οι επιστολές και μια πρώτη διαπραγμάτευση σε υψηλό επίπεδο, μεταξύ
του υπουργού Οικονομίας, Νίκου Χριστοδουλάκη, και εκπροσώπων της Eurostat, την
περασμένη Δευτέρα στο Λουξεμβούργο. Θα ακολουθήσουν και άλλες
διαπραγματεύσεις, σε υπηρεσιακό επίπεδο, αρχής γενομένης την ερχόμενη
εβδομάδα, με στόχο να ληφθεί οριστική απόφαση έως το τέλος του μηνός.

Πάντως, είναι αμφίβολο αν η ΕΣΥΕ θα είναι σε θέση να δώσει όλα τα στοιχεία που
ζητεί η Eurostat, ώστε να καταλήξει η τελευταία σε ασφαλή συμπεράσματα.

Ανησυχούν

Στο υπουργείο Οικονομίας και στην ΕΣΥΕ δεν κρύβουν την ανησυχία τους ότι μια
αναθεώρηση εκ μέρους της Eurostat μπορεί να μειώσει το δημοσιονομικό ισοζύγιο
μέχρι και 1% του ΑΕΠ. Στην περίπτωση αυτή, το πλεόνασμα του 0,1% το 2001 θα
μετατραπεί σε έλλειμμα σχεδόν 1% του ΑΕΠ, ενώ ανάλογα θα επηρεαστούν και οι
προϋπολογισμοί των επόμενων ετών, αφού θα αλλάξει η βάση τους.

Εξάλλου, η ενδεχόμενη αναθεώρηση του δημοσιονομικού αποτελέσματος θα επηρεάσει
πιθανώς και το δημόσιο χρέος, το οποίο η Eurostat έχει ήδη αναθεωρήσει προς τα
πάνω κατά 5% του ΑΕΠ, θεωρώντας αντικανονικό τον τρόπο με τον οποίο το
υπολόγιζε η κυβέρνηση.

Στο υπουργείο Οικονομίας διαπιστώνουν ότι η Eurostat έχει υιοθετήσει, τον
τελευταίο καιρό, μια τακτική συνεχών ελέγχων των στοιχείων που παρέχει η
κυβέρνηση για τον προϋπολογισμό, με αποτέλεσμα να ανακύπτουν συχνά προβλήματα,
λιγότερο ή περισσότερο σοβαρά. Είναι προφανές ότι η περίοδος του «μέλιτος»,
όταν η Ελλάδα ήταν ακόμη υποψήφιο μέλος της ευρωζώνης, έχει τελειώσει.

Το υπουργείο Οικονομίας θα επιχειρήσει να εμφανίσει πλεόνασμα και στο οριστικό
σχέδιο του προϋπολογισμού που θα καταθέσει στη Βουλή στα μέσα Νοεμβρίου,
σύμφωνα με τους υπολογισμούς του.

Στο προσχέδιο, το οποίο ήδη κατατέθηκε στη Βουλή, εμφανίζεται πλεόνασμα 0,5%
του ΑΕΠ, με την προϋπόθεση ότι ο ρυθμός ανάπτυξης θα είναι 4,1%.

Αν, όμως, ο ρυθμός ανάπτυξης που θα υιοθετήσει τελικά το σχέδιο του
προϋπολογισμού είναι χαμηλότερος, θα επηρεασθούν δυσμενώς τα έσοδα, οπότε
είναι πιθανόν να εμφανισθεί έλλειμμα, αντί για πλεόνασμα. Αυτό μπορεί να
αποτραπεί, αν περικοπούν δαπάνες, κάτι εξαιρετικά δύσκολο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, τα σενάρια που εξετάζει αυτήν τη στιγμή το υπουργείο
Οικονομίας προβλέπουν ρυθμό αύξησης 3,8% για το 2003, δηλαδή μικρή μόνο
υποχώρηση έναντι του 4,1% του προσχεδίου.

Το δυσμενές σενάριο του 3% συντάσσεται μεν, αλλά μόνο για χρήση στο
επικαιροποιημένο Πρόγραμμα Σταθερότητας που θα υποβάλει η χώρα τον Νοέμβριο.
Σε αυτό θα περιλάβει, όπως και πέρυσι, δύο σενάρια, ένα βασικό και ένα
εναλλακτικό, δυσμενές. Δεν έχει, όμως, ακόμη αποφασισθεί αν το δυσμενές θα
εμφανίζει και έλλειμμα ή θα προβλέπει πλεόνασμα, προχωρώντας σε περικοπή δαπανών.