Διαστάσεις Σουηδία, έτος 2009

Αν θα είναι έτσι η Σουηδία το 2009, φανταστείτε πώς θα είναι η Αγγλία. Ή η
Ρωσία. Για να μη μιλήσουμε βέβαια για την Αμερική.

Το μέλλον; (σκίτσο από το «Νιου Γιόρκερ»)

Βρισκόμαστε στο 2009. Ο Λεό Κιλέν αποβιβάζεται ινκόγκνιτο στις ρημαγμένες
ακτές της Νότιας Σουηδίας. Πενήντα χρόνια νωρίτερα, είχε διαφύγει από ένα
σωφρονιστικό ίδρυμα στο Έστεργκετλαντ και είχε μεταναστεύσει στον Καναδά. Από
τότε δεν είχε ξαναπατήσει το πόδι του στη χώρα του. Ο λόγος που επιστρέφει
τώρα είναι ότι πάσχει από έναν ανίατο καρκίνο και, πριν πεθάνει, θέλει να
μάθει γιατί ο πατέρας του, ένας Έλληνας διπλωμάτης, απελάθηκε από τη Σουηδία
στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αλλά η χώρα που βρίσκει είναι
κατεστραμμένη. Οι ακτές της Βαλτικής έχουν εκκενωθεί για να προστατευτεί ο
πληθυσμός από τους πρόσφυγες και τις ρωσικές συμμορίες. Απειλώντας με
τρομοκρατικές επιθέσεις εναντίον πόλεων και πυρηνικών σταθμών, η ρωσική Μαφία
έχει υποχρεώσει την κυβέρνηση, τις επιχειρήσεις και τα μέσα ενημέρωσης να
παραδώσουν τη Σουηδία στις εγκληματικές της δραστηριότητες.

Προκειμένου να διατηρήσει την εξουσία και να διασφαλίσει τη σταθερότητα του
βασιλείου, η κυβέρνηση δεν αναγνωρίζει ότι βρίσκεται στα νύχια της Μαφίας.
Όμως ο κόσμος γνωρίζει την αλήθεια. Τα συμπτώματα της κρίσης, άλλωστε, είναι
άφθονα. Η ουσιαστική απώλεια της ανεξαρτησίας της χώρας έχει οδηγήσει σε
κατακόρυφη άνοδο των ακροδεξιών κομμάτων, τα οποία κατάφεραν να βγάλουν τη
Σουηδία από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια νεοναζιστική οργάνωση ανατίναξε τη γέφυρα
του Έρεσουντ, που συνδέει τη Σουηδία με τη Δανία. Οι δολοφονίες μεταναστών
είναι τόσο συχνές, ώστε τα μέσα ενημέρωσης έχουν πάψει να μιλούν γι’ αυτές.
Έχουν δολοφονηθεί και αρκετοί διανοούμενοι. Στο στρατόπεδο της Δεξιάς, οι
εργοδότες, οι στρατιωτικοί και η θρησκευτική ιεραρχία ετοιμάζουν πραξικόπημα.
Ακόμα και η καλλιτεχνική ζωή, τελευταίος προμαχώνας κριτικής έκφρασης,
χαρακτηρίζεται από εθνικιστικές τάσεις.

Το τελευταίο μυθιστόρημα του 68χρονου Καρλ-Χένινγκ Βίζκμαρκ λέγεται «Ο μαύρος
τοίχος». Και δεν θα μπορούσε να είναι πιο μαύρο. Ο ήρωάς του πιστεύει αρχικά
ότι η κρίση οφείλεται στη δουλική στάση απέναντι στις μεγάλες δυνάμεις που
κράτησαν οι σουηδικές ελίτ σε όλο τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μα όσο παρασύρεται
στον λαβύρινθο της Ιστορίας, τόσο αντιλαμβάνεται ότι τα πράγματα είναι πιο
πολύπλοκα. Ο πατέρας του, για παράδειγμα, δεν απελάθηκε ως κατάσκοπος, αλλά
κανόνισε να τον απελάσουν για να απαλλαγεί από τις οικογενειακές του
υποχρεώσεις. Το βιβλίο μιλά ουσιαστικά για τη σχέση του ατόμου με την ιστορική
διαδικασία. Από τη μια πλευρά, ο συγγραφέας λέει πως ο άνθρωπος δεν μπορεί να
ελέγξει το πεπρωμένο του. Από την άλλη, τον παρουσιάζει ως υπεύθυνο για τις
επιλογές του. Αυτή η διαλεκτική ηθική επιτρέπει στον ήρωα να αντιμετωπίσει
τόσο τις παγίδες της πίστης και τις ιδεολογικές αυταπάτες, όσο και την
κατάθλιψη. Το τοπίο είναι ζοφερό, αλλά ο άνθρωπος θα θριαμβεύσει.