Διαστάσεις «Πώς έβαλα γραβάτα στον Λούλα»

Η ζωή του θα μπορούσε να γυριστεί κινηματογραφική ταινία. Κι αυτή η ταινία
θα είχε χάπι εντ: όχι επειδή θα τη γύριζε το Χόλυγουντ, αλλά επειδή το μυαλό
και η ψυχή καμιά φορά νικούν το χρήμα και την αλαζονεία.

Ζοζέ Ντιρσέο: με τον Λούλα (πάνω, αριστερά) και σε μια διαδήλωση, τη δεκαετία του ’60

Παρατσούκλι δεν έχει. Ούτε βγαίνει τόσο συχνά φωτογραφία. Έξω από τα σύνορα
της Βραζιλίας είναι σχεδόν άγνωστος. Σε αυτόν οφείλει όμως ο Λούλα τον θρίαμβό
του, ύστερα από τρεις αποτυχημένες εκλογικές μάχες. Αυτός, ένας πρώην
αντάρτης, ένας ελευθεριακός κομμουνιστής, έπεισε τον πρώην μεταλλεργάτη να
βάλει γραβάτα, να διαλέξει συμμάχους από την τάξη των επιχειρηματιών και να
παρουσιάσει στους ψηφοφόρους ένα πρόγραμμα σοβαρό, υπεύθυνο και ρεαλιστικό.
Σημειώστε το όνομά του: Ζοζέ Ντιρσέο. Και αξιολογήστε τις ομοιότητες και τις
διαφορές του με κάτι ντόπιους επαναστάτες της δεκάρας.

Τη δεκαετία του ’60, γράφει ο Χουάν Αρίας στην Ελ Παΐς, ο Ντιρσέο ήταν
στη Βραζιλία ό,τι ήταν ο Ντανιέλ Κον Μπεντίτ τον Μάη του ’68. Ηγετικό στέλεχος
της οργάνωσης Dissidencia (Διαφωνία), που θεωρούσε το Κομμουνιστικό Κόμμα
υπέρμετρα «αστικό», φλογερός ρήτορας, γνωστός για τις ερωτικές του περιπέτειες
που του έσωσαν πολλές φορές τη ζωή (αφού οι φίλες του τον έκρυψαν πολλές φορές
από τους στρατιωτικούς), ήταν το είδωλο των αριστερών φοιτητών του Σάο Πάολο.
Σπούδασε Δίκαιο στο Καθολικό Πανεπιστήμιο της πόλης και ύστερα έφυγε για
εκπαίδευση στην Κούβα, παρ’ όλο που δεν ήταν οπαδός της ένοπλης πάλης. Όμως η
σκληρότητα των εκπαιδευτών του τον κούρασε, και γύρισε στη Βραζιλία, όπου οι
στρατιωτικοί τον έριξαν στη φυλακή. Ήταν η χειρότερη εμπειρία της ζωής του. Ο
εφιάλτης έλαβε τέλος το 1969, όταν ο ίδιος και μερικοί ακόμη πολιτικοί
κρατούμενοι ανταλλάχθηκαν με τον Αμερικανό πρεσβευτή Τσαρλς Έλμπρικ που είχαν
απαγάγει οι αντάρτες. Ο Ντιρσέο έφυγε ξανά για την Κούβα, όπου έκανε μια σειρά
πλαστικών εγχειρήσεων, για να επιστρέψει το 1975 στη χώρα του με ψεύτικο όνομα
και να κρυφτεί σε μια μικρή πόλη, το Κρουσέιρο ντο Οέστε. Εκεί παντρεύτηκε μια
γυναίκα που είχε ένα μαγαζί με υφαντά και έκανε μαζί της ένα παιδί. Έπρεπε να
περάσουν τέσσερα χρόνια για να της αποκαλύψει την αληθινή ταυτότητά του.

Από τους 28 συντρόφους με τους οποίους εκπαιδεύτηκε στην Κούβα, οι 17
σκοτώθηκαν από τους Βραζιλιάνους στρατιωτικούς. Εκείνος επέζησε – ίσως να ήταν
τυχερός, ίσως να ρισκάρισε λιγότερο, το βέβαιο είναι ότι ούτε κατέδωσε ούτε
πουλήθηκε. Πρόεδρος σήμερα του Κόμματος των Εργαζομένων, διέκρινε ότι το κόμμα
δεν θα είχε μέλλον αν δεν υιοθετούσε μια πιο μετριοπαθή γραμμή, αν δεν έκανε
ανοίγματα στο κέντρο κι αν δεν συμμαχούσε με ορισμένους πλούσιους, αλλά
έντιμους επιχειρηματίες. Σήμερα διαπιστώνει πόσο δίκιο είχε. Αγκαλιάζει τον
Λούλα, χαμογελά, και τα μάτια του βγάζουν φωτιές.