Το ψυχρό πάρε – δώσε του πολέμου

Παρά τις αντιδράσεις πολλών χωρών ­ μερικές εξ αυτών ειλικρινείς, άλλες
προσποιητές ­ οι ΗΠΑ θα επιτεθούν στο Ιράκ τον Ιανουάριο με στόχο να
ανατρέψουν τον Σαντάμ Χουσεΐν. Για την εξασφάλιση ενός ψηφίσματος του
Συμβουλίου Ασφαλείας το οποίο θα νομιμοποιεί την πολιτική της, η Ουάσιγκτον
έχει επιδοθεί σε μια πολύμορφη διαδικασία άσκησης πιέσεων και παροχής
ανταλλαγμάτων. Σε αντίθεση, όμως, με ό,τι θα περίμενε κανείς ακούγοντας τις
δημόσιες δηλώσεις άλλων ηγετών, οι αντιστάσεις που συναντά είναι
περιορισμένες. Η σχέση που έχει αναπτυχθεί είναι αμφίδρομη και κυριαρχεί η
άποψη ότι «όποιος συμμετέχει σήμερα θα είναι κερδισμένος αύριο».

Πρόσκληση για επιθεώρηση οπλισμού (σκίτσο από τους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς»)

Πρόκειται για ένα ψυχρό παζάρι συμφερόντων που δεν έχει καμία σχέση με τις
επίσημες ανακοινώσεις περί σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου και καταδίκης της
βίας, που συχνά γίνονται για εσωτερική κατανάλωση.

Έγκυρες πληροφορίες από αξιωματούχους διαφορετικών χωρών που έχουν ιδίαν γνώση
των λεπτών διαπραγματεύσεων που εξελίσσονται στο παρασκήνιο, σκιαγραφούν μια
εικόνα ρεαλιστικού διπλωματικού «πάρε – δώσε» που για πολλούς είναι ενδεικτική
του κυνισμού που διέπει τις διεθνείς σχέσεις. Κανείς από τους πρωταγωνιστές σε
αυτό το παγκόσμιο παιγνίδι «καρότου» και «μαστιγίου» δεν ενδιαφέρεται για τη
διατήρηση στην εξουσία του Ιρακινού «στυγνού δικτάτορα», όπως οι περισσότεροι
χαρακτηρίζουν ιδιωτικά τον Σαντάμ Χουσεΐν. Έχοντας καταλήξει στο συμπέρασμα
ότι ο πόλεμος είναι αναπόφευκτος, όλοι προσπαθούν να μεγιστοποιήσουν τα
στρατηγικά και οικονομικά οφέλη που θα αποκομίσουν από την «μετά Σαντάμ» εποχή
εάν η αμερικανική επίθεση στεφθεί από επιτυχία.

Η προσοχή επικεντρώνεται στα «δύσκολα» μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας –
Ρωσία, Γαλλία και Κίνα – αλλά και στις δύο κρίσιμες για την επίθεση στο Ιράκ
χώρες, την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία.

Τουρκία: Η ΝΑΤΟϊκή σύμμαχος και «προμαχώνας της κοσμικής δημοκρατίας
έναντι του ριζοσπαστικού Ισλάμ», έχει λάβει τη διαβεβαίωση της Ουάσιγκτον ότι
δεν θα επιτραπεί η δημιουργία ανεξάρτητης κουρδικής οντότητας στο Βόρειο Ιράκ
που θα απειλούσε την εδαφική ακεραιότητα της Τουρκίας. Η Άγκυρα ίσως εισβάλλει
«προληπτικά» στο Βόρειο Ιράκ καταλαμβάνοντας εδάφη, την επιστροφή των οποίων
θα διαπραγματευθεί την «επόμενη ημέρα». Η Άγκυρα ζητεί επίσης οικονομικά
ανταλλάγματα, όπως τη διαγραφή του χρέους από στρατιωτικά δάνεια ύψους 5
δισεκατομμυρίων δολαρίων, και την ολοκλήρωση της διαδικασίας ένταξής της στη
«ζώνη ελεύθερου εμπορίου» με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Σαουδική Αραβία: Βρίσκεται μπροστά σε σοβαρό δίλημμα, καθώς η
ενσωμάτωση του Ιράκ στη διεθνή αγορά πετρελαίου θα περιορίσει τον βαθμό
εξάρτησης των ΗΠΑ και της Δύσης από τη δική της παραγωγή. Θα επιτρέψει τη
χρήση των αμερικανικών βάσεων στο έδαφός της με αντάλλαγμα τη διατήρηση των
στενών πολιτικών και οικονομικών σχέσεων με την Ουάσιγκτον που έχουν κλονισθεί
μετά την 11η Σεπτεμβρίου και την έμμεση δέσμευση της Ουάσιγκτον ότι δεν θα
πιέσει για εκδημοκρατισμό της χώρας.

Γαλλία: Το Παρίσι πωλεί στη Βαγδάτη προϊόντα αξίας 1,5 δισ. δολαρίων
τον χρόνο, γαλλικοί βιομηχανικοί κολοσσοί, όπως η Elf, έχουν τεράστια
συμφέροντα στην ιρακινή αγορά. Το επιχείρημα της Ουάσιγκτον προς το Παρίσι
είναι πως όλα αυτά τα οφέλη κινδυνεύουν να χαθούν εάν η Γαλλία κάνει τις
«λάθος» επιλογές στο Συμβούλιο Ασφαλείας και κατά την προετοιμασία για μια
στρατιωτική επιχείρηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η γαλλική υποστήριξη τόσο
αυξημένη θα είναι και η γαλλική παρουσία στην εξόρυξη και τη μεταφορά
πετρελαίου από το Ιράκ.

Ρωσία: Μετά τη σιωπηρή αποδοχή από τις ΗΠΑ των ρωσικών επιχειρήσεων
στην Τσετσενία, η Μόσχα ζητεί τώρα ανάλογη «κατανόηση» και για επιθέσεις που
θέλει να εξαπολύσει στο εσωτερικό της Γεωργίας. Το κύρος του Έντουαρντ
Σεβαρντνάντζε στην Ουάσιγκτον σε συνδυασμό με τη στρατιωτική συνεργασία
Γεωργίας – ΗΠΑ δεν θα επιτρέψουν ένα συνολικό «πράσινο φως» στον Βλαντίμιρ
Πούτιν, χωρίς όμως να αποκλείεται μια σιωπηρή αποδοχή περιορισμένων ρωσικών
«εκκαθαριστικών» ενεργειών.

Η Μόσχα έχει ευρεία οικονομική δραστηριότητα, κυρίως πετρελαϊκού χαρακτήρα, με
τη Βαγδάτη με ετήσια έσοδα που υπερβαίνουν τα 4 δισεκατομμύρια δολάρια τον
χρόνο. Η Ουάσιγκτον θα εξασφαλίσει σε ρωσικές εταιρείες σημαντικό ρόλο στην
«μετά Σαντάμ» εποχή, θα θέσει ως προτεραιότητα της επόμενης ιρακινής ηγεσίας
την αποπληρωμή του χρέους προς τη Ρωσία ύψους 8 δισ. δολαρίων και θα
υποστηρίξει την ένταξη της Ρωσίας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου.

Κίνα: Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν στον αμερικανικό Τύπο, η
Ουάσιγκτον θα ανταλλάξει τη μη χρήση του βέτο – δηλαδή την αποχή και άρα
ουσιαστική αποδοχή – του Πεκίνου στο αμερικανικό ψήφισμα στο Συμβούλιο
Ασφαλείας, με σχετικό περιορισμό της κριτικής για την παραβίαση των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων. Στο πλαίσιο αυτό οι ΗΠΑ φέρονται να έχουν ζητήσει από τον Δαλάι
Λάμα να υιοθετήσει «μετριοπαθή» στάση στις διαπραγματεύσεις που άρχισαν
πρόσφατα για το μέλλον του Θιβέτ. Επίσης, παρά τις καταγγελίες των
Ρεπουμπλικανών κατά του πρώην προέδρου Μπιλ Κλίντον για την πώληση
«ευαίσθητης» τεχνολογίας στην Κίνα, ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει τώρα τον
περιορισμό των ελέγχων στις εξαγωγές υψηλής τεχνολογίας προς το Πεκίνο.