ΜΑΤΙΕΣ Κάπνισμα…

Απρίλης του ’78 και είμαι καλεσμένος στη Σόφια, για να παρακολουθήσω ένα
διήμερο φεστιβάλ παιδικών χορωδιών. Ένα μεσημεράκι μπαίνουμε, μαζί με τη
γυναίκα μου, σ’ ένα ζαχαροπλαστείο, για να πιούμε καφέ. Έρχονται οι καφέδες κι
εγώ, μια και δυο, ανάβω τσιγάρο. Ξαφνικά, όλα τα βλέμματα των γύρω μου πέφτουν
επάνω μου, οργισμένα. «Τι συμβαίνει;», ρωτάω τη γυναίκα μου. «Ξέρω ‘γώ;».
Τραβάω δεύτερη ρουφηξιά από το τσιγάρο. Με πλησιάζει, πάραυτα, ένας σερβιτόρος
θηριωδών διαστάσεων. «Να πάτε έξω να καπνίσετε!», με διατάζει. «Γιατί;»,
απορώ. «Διότι, εδώ μέσα απαγορεύεται το κάπνισμα. Εδώ μέσα, κύριε, μπαίνουν
και παιδιά. Και το τσιγάρο σας θα τους κάνει κακό…», απαντά. Κάνω «με
συγχωρείτε», σβήνω την – βασιλική – γόπα στο πακέτο μου – τασάκια δεν υπήρχαν
– και συνεχίζω να πίνω τον καφέ μου, τσαντισμένος ως τα βάρδουλα των
παπουτσιών μου…

Καλοκαίρι του ’96 στη Νέα Υόρκη. Ο Σπύρος Μερκούρης μάς πηγαίνει, τη γυναίκα
μου, την κόρη μου κι εμένα, σ’ ένα αριστοκρατικό ρεστοράν – κηροπήγια κ.λπ. –
για δείπνο. Τρώμε, πίνουμε, κουβεντιάζουμε και, ξάφνου, ο Σπύρος βγάζει από
την τσέπη του σακακιού του τη θήκη με τα πούρα του και τραβάει ένα. Το κόβει,
το περιποιείται, το σαλιώνει και κάνει να το ανάψει. «Κύριε!», πετιέται,
αυστηρά, από τη θέση του κοντά στο ταμείο, ο μετρ. «Τι θέλετε;», ρωτάει ο
Μερκούρης. «Κύριε Μερκούρη, αν επιθυμείτε να καπνίσετε, θα πάτε στο υπόγειο.
Εκεί, προς την έξοδο, υπάρχει ένας χώρος για τους καπνίζοντες…». «Μα…»,
πάει να διαμαρτυρηθεί ο Σπύρος, αλλά ο μετρ, αυστηρός και αγέρωχος, του
δηλώνει: «Λυπάμαι, κύριε Μερκούρη!». Και φεύγει για το πόστο του.

Πέντε ημέρες έχουν περάσει, από τότε που άρχισε η αντικαπνιστική εκστρατεία
και στην Ελλάδα. Δεν περιμένω θεαματικά αποτελέσματα, τουλάχιστον στην αρχή.
Γιατί, όπως έλεγε ο Μαρκ Τουέν, «το να κόψεις το τσιγάρο, είναι το
πιο…εύκολο πράγμα στον κόσμο! Εγώ, το κόβω… κάθε μέρα! Το ‘χω κόψει,
δηλαδή, χιλιάδες φορές»! Όπερ σημαίνει, ότι το «ρημάδι» δεν κόβεται. Και
θυμάμαι, εδώ, τον Μπουνιουέλ, που έγραφε στα απομνημονεύματά του για κάποιον
τύπο, ερείπιο από τις αρρώστιες, που του είχαν αφήσει τρεις τρύπες στους
επιδέσμους για τα μάτια και το στόμα κι αυτός, κάθε τόσο, με νοήματα και
μουγκρητά, ζητούσε να του δώσουν «να τραβήξει μια τζούρα», καίτοι γνώριζε πως
κάθε ρουφηξιά τον έστελνε μια ώρα αρχύτερα στον θάνατο…

Ναι, θα δυσκολευτούν πολύ να απαλλαγούν οι θεριακλήδες από το τσιγάρο. Γι’
αυτό, ας κάνουν υπομονή οι παθητικοί καπνιστές. Με το πολύ ζόρι, τίποτα δεν
γίνεται. Με το «μαλακό», όμως και σιγά σιγά, θα πεισθούν, οι περισσότεροι απ’
όσους φουμάρουν, να σταματήσουν να «το πίνουν», σακατεύοντας τα πνευμόνια τους
και την καρδιά τους…