Δρόμοι

Οι κακές συνήθειες…

… είναι αυτές που μας κάνουν «ανθρώπινους». Αυτοί που αγωνίζονται να μας τις
κόψουν, την ίδια ώρα που μιλούν με κινητά τηλέφωνα μεταξύ τους, μας
προειδοποιούν πως τα κινητά τηλέφωνα μπορεί να μας τηγανίσουν τα μυαλά.
Υπάρχει ένας αυταρχισμός σε αυτή τη νοοτροπία του «ορθού τρόπου ζωής» και ένας
ναρκισσισμός που θεωρεί δεδομένο πως αυτή η «ορθότητα» μπορεί να μας εγγυηθεί
πολλά και καλά χρόνια. Είναι φανερή η επιρροή της πλατωνικής διδασκαλίας: με
τη σωστή διατροφή και τη σωστή παιδεία «ολόκληρος υγιής τε παντελώς, την
μεγίστην αποφυγών νόσον, γίγνεται» (Πλάτωνος Τίμαιος, 44 c). Η αναζήτηση της
απόλυτης υγείας μοιάζει με την αναζήτηση του Θεού.

Η νέα θρησκεία…

… της υγείας, όπως τη λέει ο δόκτωρ Πίτερ Μαρς του βρετανικού Κέντρου
Κοινωνικών Ερευνών, έχει τους πιστούς της αλλά και τους αποβλήτους της. Ενώ
κάθε άνθρωπος που αρνείται να ασπαστεί τις άλλες θρησκείες πρέπει να
αντιμετωπίζεται με ανοχή, όποιος αρνείται να ασπαστεί αυτή τη θρησκεία, δηλαδή
όποιος επιμένει στις κακές του συνήθειες, αντιμετωπίζεται με μηδενική ανοχή.
Ένας άνθρωπος που σίγουρα σήμερα θα εξόργιζε πολλούς πιστούς της νέας
θρησκείας της υγείας ήταν ο Μπέρναρντ Σω. Έλεγε: «Χρησιμοποίησε την υγεία σου
μέχρι να την εξαντλήσεις. Αυτός ακριβώς είναι ο σκοπός της ύπαρξής της.
Χρησιμοποίησέ την όλη προτού πεθάνεις». Λόγια που θυμίζουν μια παλιά ρωσική
παροιμία: «Αν δεν πίνεις και δεν καπνίζεις, θα πεθάνεις υγιής». Ένα σωρό
βιβλία έχουν πλημμυρίσει τα ράφια των βιβλιοπωλείων, που προσπαθούν να μας
μάθουν πώς πρέπει να ζούμε σωστά. Μα και γι’ αυτά έχει μιλήσει ο Μαρκ Τουαίν:
«Προσέξετε, γιατί μπορεί να πεθάνετε από ένα τυπογραφικό λάθος».

Η καταγωγή…

… των ιδεών που έκαναν τον Μπέρναρντ Σω, τον Μαρκ Τουαίν και πολλούς άλλους
να ξεσπαθώσουν έτσι, φαίνεται πως ανάγεται στη Γαλλική Επανάσταση. Δεν είναι
ίσως τυχαίο που ο επικεφαλής της πρώτης κρατικής υπηρεσίας δημόσιας υγείας
στην Ευρώπη, που ιδρύθηκε το 1789 – τη χρονιά της Γαλλικής Επανάστασης – δεν
ήταν άλλος από τον δόκτορα Γκιλοτίν, τον άνθρωπο που επινόησε την γκιλοτίνα.
Το παράδοξο με την εποχή του Διαφωτισμού, λέει ο συγγραφέας Πετρ Σκράμπανεκ, η
οποία κατέστρεψε τις αυταπάτες των θρησκευτικών δογμάτων, είναι πως
σφυρηλάτησε νέα δεσμά για τον άνθρωπο, βλέποντάς τον σαν μια καλολαδωμένη
μηχανή.

Από το δόγμα…

… αυτό, ένας άλλος συγγραφέας, ο Ντέσμοντ Μόρις, φαίνεται πως προτιμάει το
δόγμα της μητέρας του. «Όταν η μητέρα μου πέθαινε, τη ρώτησα μήπως ήθελε
κάτι», γράφει ο Μόρις. «”Ένα τζιν με τόνικ”, μου αποκρίθηκε. Της το έδωσα με
καλαμάκι. “Αν είναι να φύγω από αυτόν τον κόσμο, προτιμώ να φύγω πιωμένη”».
Ανθρώπινο, πολύ ανθρώπινο.