Ανάκαμψη από το 2003…

Ο φόβος για περαιτέρω πτώση των χρηματιστηρίων έχει μετατραπεί σε εφιάλτη
για τους υπουργούς Οικονομικών των χωρών του κόσμου και τους επικεφαλής του
Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, που ήταν συγκεντρωμένοι στην Ουάσιγκτον για την
ετήσια σύνοδο του Οργανισμού το διήμερο 28-29 Σεπτεμβρίου.

Κοινή πεποίθηση μεταξύ των παρευρισκομένων υπουργών και των αξιωματούχων του
Ταμείου είναι ότι η πορεία των χρηματιστηρίων, τους επόμενους μήνες, θα κρίνει
σε μεγάλο βαθμό αν η ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας θα έλθει επιτέλους το
2003, όπως προβλέπεται τώρα, ή αν θα καθυστερήσει περισσότερο, θέτοντας σε
κατάσταση σκληρής δοκιμασίας τις οικονομίες του πλανήτη, κυρίως τις
ασθενέστερες, και υποδαυλίζοντας νέες διαδηλώσεις και διαμαρτυρίες ενάντια
στην παγκοσμιοποίηση και τη φτώχεια.

Νέα παράταση

Οι νέες προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, αλλά και τα συμπεράσματα
των συνόδων των υπουργών Οικονομικών των επτά ισχυρότερων οικονομικά κρατών
του κόσμου – όπου συμμετείχε και ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών κ.
Νίκος Χριστοδουλάκης ως πρόεδρος του Eurogroup -, δίνουν νέα παράταση στον
χρόνο που θα έλθει η ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας. Αυτή τοποθετείται
τώρα χρονικά στο 2003, αντί για το 2002 που ήταν οι αρχικές προβλέψεις. Όμως
τίποτα αυτήν τη στιγμή δεν μπορεί να διαβεβαιώσει ότι δεν θα υπάρξει μια νέα
οδυνηρή παράταση. Και αυτό γιατί η παγκόσμια οικονομία δεν απειλείται μόνο από
την πορεία των χρηματιστηριακών αξιών, αλλά και από το ενδεχόμενο πολέμου στο
Ιράκ, που είναι κάτι παραπάνω από ορατό για όλους τους παρευρισκομένους,
πολιτικούς και μη, στη Σύνοδο του ΔΝΤ εδώ στην Ουάσιγκτον.

Η έκθεση του ΔΝΤ

Κάτι τέτοιο, όπως ανέφερε και ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών της
Ελλάδας στην κοινή συνέντευξη Τύπου με τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής
Τράπεζας κ. Βιμ Ντούιζενμπεργκ και τον αρμόδιο για οικονομικά θέματα επίτροπο
της Ε.Ε. κ. Πέδρο Σόλμπες – μετά τη συνάντηση του «G7» -, θα μπορούσε να
οδηγήσει σε ακόμα πιο υψηλά επίπεδα τις τιμές του πετρελαίου που ήδη αγγίζουν
τα 30 δολάρια το βαρέλι. Τι σημαίνει αυτό για τις οικονομίες; Το λέει ξεκάθαρα
η έκθεση του ΔΝΤ, στην οποία εκτιμάται ότι ένας πόλεμος στη Μέση Ανατολή
πιθανώς θα οδηγούσε σε αύξηση της τιμής του πετρελαίου και πως η αύξηση της
τιμής του κατά 15 δολ. θα αφαιρούσε μία μονάδα από τους ρυθμούς ανάπτυξης του
παγκόσμιου ΑΕΠ, χωρίς να υπολογίζονται οι περαιτέρω επιπτώσεις στην
εμπιστοσύνη των καταναλωτών και των επιχειρηματιών.

Η πτώση τιμών μετοχών

Όσον αφορά την άλλη ισχυρότερη – σύμφωνα με τις εκτιμήσεις – απειλή της
παγκόσμιας οικονομίας, την καθίζηση των χρηματιστηρίων, η κατάσταση είναι
σαφής. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΝΤ, οι τιμές των μετοχών στις περισσότερες
ανεπτυγμένες χώρες έπεσαν κατά 20% από τον Μάρτιο του 2002 έως τον Σεπτέμβριο.
Η επίπτωση της πτώσης αυτής είναι η μείωση του ΑΕΠ των ΗΠΑ και της Βρετανίας
κατά 1% αντίστοιχα και κατά 0,25% στην ευρωζώνη και την Ιαπωνία.

Έτσι οι δύο αυτοί παράγοντες, ή αλλιώς τα δύο μεγάλα αγκάθια της σημερινής
διεθνούς οικονομικής συγκυρίας, δεν αποκλείεται να αναγκάσουν το ΔΝΤ σύντομα
σε μια νέα αναθεώρηση των νέων προβλέψεών του που δημοσίευσε στο πλαίσιο της
Συνόδου, οι οποίες τοποθετούν στο 2,8% φέτος και στο 3,7% για το 2003 τους
ρυθμούς μεγέθυνσης της παγκόσμιας οικονομίας. Για το 2003 η αρχική πρόβλεψη
ήταν στο 4%.

Ανησυχία του Ντούιζενμπεργκ

Ο κ. Βιμ Ντούιζενμπεργκ φάνηκε ιδιαίτερα ανήσυχος σε ό,τι αφορά τις επιπτώσεις
στην πραγματική οικονομία και ιδιαίτερα στη ζήτηση των καταναλωτών στην Ευρώπη
από το ενδεχόμενο συνέχισης της κατρακύλας των χρηματιστηρίων.

Όσον αφορά το θέμα των επιτοκίων, ο πρόεδρος της ΕΚΤ δεν έδειξε ότι θα πρέπει
να αναμένεται πτώση τους στο άμεσο μέλλον. Είπε ότι τα επιτόκια του ευρώ
βρίσκονται ήδη σε χαμηλά επίπεδα που βοηθούν στη διαδικασία της ανάπτυξης της
ευρωπαϊκής οικονομίας και ότι το επίπεδό τους συμβαδίζει με τον μεσοπρόθεσμο
στόχο για τη διατήρηση του πληθωρισμού στην ευρωζώνη κάτω από το όριο του 2%.

Πλήττει την αξιοπιστία

Για τον κ. Ντούιζενμπεργκ υπάρχει ακόμα μια απειλή για την ευρωζώνη. Πρόκειται
για την απόκλιση που εμφανίζουν ορισμένες χώρες (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία,
Πορτογαλία) σε ό,τι αφορά το ύψος των ελλειμμάτων τους από το όριο του 3% του
ΑΕΠ, που θέτει η Συνθήκη του Μάαστριχτ.

Ο κ. Ντούιζενμπεργκ χαρακτήρισε απογοητευτική την κατάσταση αυτή, τονίζοντας
ότι πλήττει την αξιοπιστία της ασκούμενης πολιτικής. Η τοποθέτηση αυτή του
προέδρου της ΕΚΤ δείχνει ότι ο ίδιος θα είναι σκληρός διαπραγματευτής στις
συζητήσεις που θα γίνουν στην Ε.Ε. για την αποδοχή της νέας μετάθεσης στο 2006
της υποχρέωσης των χωρών που αποκλίνουν να προσαρμοστούν στο όριο που θέτει η Συνθήκη.

Διαδηλώσεις και επεισόδια στην Ουάσιγκτον

Στους δρόμους βρέθηκαν χιλιάδες διαδηλωτές στην Ουάσιγκτον, όπου
πραγματοποιήθηκε η ετήσια σύσκεψη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της
Παγκόσμιας Τράπεζας, για να εκφράσουν την αντίθεσή τους ενάντια σε οικονομικές
πολιτικές, αλλά και στην πιθανή επίθεση των ΗΠΑ ενάντια στο Ιράκ.

Η αστυνομική παρουσία ήταν έντονη όλες τις προηγούμενες ημέρες για την πρόληψη
επεισοδίων. Το βράδυ του Σαββάτου χιλιάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν κοντά
στην έδρα της Παγκόσμιας Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, στο
κέντρο της Ουάσιγκτον. Από την Παρασκευή άρχισαν οι διαδηλώσεις στην
Ουάσιγκτον, στο περιθώριο της ετήσιας συνόδου της Παγκόσμιας Τράπεζας και του
ΔΝΤ. Τα μεμονωμένα, όχι σοβαρά, επεισόδια που σημειώθηκαν την Παρασκευή
οδήγησαν σε 649 προσαγωγές. Το Σάββατο έγιναν έξι συλλήψεις, όπως ανέφερε ο
αρχηγός της τοπικής αστυνομίας Τσαρλς Ράμσεϊ, τονίζοντας ότι «αυτή τη φορά οι
διαδηλώσεις ήταν ειρηνικές». Τα αντιπολεμικά συνθήματα πάντοτε ήταν μέρος των
διαδηλώσεων τέτοιου τύπου και αυτή η φορά δεν αποτέλεσε εξαίρεση. Φέτος, που
πλανάται ο φόβος του πολέμου με το Ιράκ, τα συνθήματα ήταν περισσότερα. Οι
διαδηλωτές επεσήμαναν ότι οι ΗΠΑ δεν πρέπει να επιτεθούν στο Ιράκ, στο οποίο
υπάρχει ήδη δωδεκαετές εμπάργκο που έχει δημιουργήσει πολλά προβλήματα.
Συνθήματα εξάλλου ακούστηκαν και ενάντια του προέδρου Τζ. Μπους, που είναι ο
μεγαλύτερος υπέρμαχος μιας πιθανής επίθεσης.