«Επικίνδυνο» το νέο δόγμα

Το νέο στρατιωτικό δόγμα που ανακοίνωσε την Παρασκευή η κυβέρνηση Μπους,
δημιουργεί τομή στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ.

Τεχεράνη, Ιράν. Γυναίκες παραστρατιωτικής οργάνωσης παρελαύνουν με την ευκαιρία της 22ης επετείου της έναρξης του πολέμου Ιράν – Ιράκ (1980-1988)

Υιοθετώντας τη στρατηγική τής πρόληψης, ανατρέπει τις θεμελιώδεις αρχές της
συγκράτησης και της αποτροπής, οι οποίες κατηύθυναν τους Αμερικανούς προέδρους
επί μισό αιώνα και συγκεκριμένα από τις 12 Μαρτίου του 1947, όταν ο Χάρι
Τρούμαν παρουσίασε το δόγμα του στο Κογκρέσο.

Σύμφωνα με στρατιωτικούς και διπλωματικούς αναλυτές, η διακήρυξη της
κυβέρνησης Μπους ότι θα επιτίθεται σε εν δυνάμει εχθρούς πριν εκείνοι δράσουν,
αυξάνει τον κίνδυνο των ανεπιθύμητων συνεπειών, καθώς και την πίεση στο
σύστημα της εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ να φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα με το
πρώτο πλήγμα. Η επιλογή της προληπτικής δράσης, προειδοποιούν επίσης, μπορεί
να είναι αποτελεσματική εναντίον «απείθαρχων κρατών», αλλά δημιουργεί και
προηγούμενο για χώρες, των οποίων τα κίνητρα (ή την επιλογή του χρόνου) η
αμερικανική κυβέρνηση ίσως να μην υποστηρίζει. Μια προληπτική επίθεση από τις
ΗΠΑ εναντίον άλλης χώρας μπορεί να δώσει σε άλλες κυβερνήσεις το έναυσμα για
να παρακάμψουν τα Ηνωμένα Έθνη και να εξαπολύσουν κι αυτές μονομερείς
επιθέσεις εναντίον αντιπάλων τους. «Αυτό που είναι σάλτσα για τη χήνα, είναι
σάλτσα και για τον χήνο», σχολίασε ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης
Άνταμ Ρόμπερτς. «Τους συμμάχους της Αμερικής προβληματίζει το γεγονός πως η
Αμερική δεν μοιάζει να αντιλαμβάνεται πλήρως τον κίνδυνο αυτόν».

Όπως εξηγεί στην «Ουάσιγκτον Ποστ» ο αμυντικός αναλυτής Χάρλαν Ούλμαν, η
προληπτική στρατιωτική δράση σημαίνει πως η κυβέρνηση θα καταλήγει σε γρήγορα
συμπεράσματα για τις δυνατότητες και τις προθέσεις ενός αντίπαλου έθνους, με
αποτέλεσμα να κινδυνεύει από σφάλματα στις πληροφορίες της και σφάλματα
κρίσεως, ενώ ο στρατός θα πρέπει να πλήττει αποτελεσματικά, καθώς ο κίνδυνος
των αντιποίνων θα είναι μεγάλος. «Δεν έχεις δεύτερη ευκαιρία», λέει ο Ούλμαν,
συγγραφέας του βιβλίου «Ατέλειωτες δουλειές – Αφγανιστάν, Μέση Ανατολή και
επέκεινα». «Η προληπτική δράση σημαίνει μια γρήγορη, αποφασιστική, σχετικά
ανέξοδη νίκη. Αν αυτή δεν επέλθει, ίσως μετά να μην μπορείς να ανταποκριθείς
σε μια μακροπρόθεσμη εκστρατεία».

Αυτόκλητη δικαιοσύνη

Σε ορισμένους παρατηρητές, η προληπτική επίθεση μιας χώρας εναντίον άλλης
φέρνει στο νου αυτόκλητη δικαιοσύνη σε μια εποχή που το μεγαλύτερο μέρος του
κόσμου προσπαθεί να συνεννοηθεί σε ό,τι αφορά τη χρήση βίας. «Είναι παραβίαση
του Χάρτη του ΟΗΕ. Είναι παραβίαση του Χάρτη του ΝΑΤΟ», λέει ο Σαμ Γκάρντινερ,
απόστρατος σμήναρχος που δίδαξε Στρατηγική στο αμερικανικό Εθνικό Κολέγιο
Πολέμου. Αν η πρόληψη επικρατήσει ως πολιτική, ρωτάει ο Γκάρντινερ, πού
σταματάει;

Ο Ούλμαν ανησυχεί πως χώρες που θα φοβούνται μια προληπτική επίθεση θα
αναπτύξουν ισχυρότερα αποτρεπτικά όπλα. Ως παράδειγμα αναφέρει το Ιράν,
λέγοντας πως μια κυβέρνηση της Τεχεράνης μπορεί να επισπεύσει το πρόγραμμα
πυρηνικών όπλων της αφού δει τις ΗΠΑ να ηγούνται επίθεσης επί του Ιράκ, το
οποίο ο Μπους έχει περιλάβει μαζί με το Ιράν στον «άξονα του κακού». Άλλοι
φοβούνται ότι το Πακιστάν, το οποίο αισθάνεται πως εξωθείται στην απελπισία
από τη σημαντική υπεροχή της Ινδίας σε συμβατικές δυνάμεις, μπορεί να νιώσει
πιο ελεύθερο να πλήξει πρώτο με πυρηνικά όπλα.

Στις Βρυξέλλες, ο αναλυτής Ρόμπερτ Κέιγκαν υποστηρίζει πάντως ότι οι κίνδυνοι
από το νέο δόγμα μεγαλοποιούνται. «Δεν πιστεύω πως μπαίνουμε στην εποχή της
προληπτικής δράσης», λέει. «Δεν πιστεύω πως άλλα έθνη δεν αναλαμβάνουν δράση
επειδή δεν υπάρχει ως τώρα προηγούμενο προληπτικής δράσης. Δεν είναι γι’ αυτόν
τον λόγο που η Κίνα δεν επιτίθεται στην Ταϊβάν. Δεν είναι γι’ αυτό που η Ινδία
δεν επιτίθεται στο Πακιστάν».

Το Πεντάγωνο έδωσε συμβουλές

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους «έχει στα χέρια του» τις στρατιωτικές επιλογές
που προτείνει το Πεντάγωνο για την επίθεση στο Ιράκ, δήλωσε το Σαββατοκύριακο
ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άρι Φλέισερ. Ο διοικητής των αμερικανικών
δυνάμεων στον Κόλπο στρατηγός Τόμι Φρανκς είχε στο μεταξύ επιβεβαιώσει, το
Σάββατο, στο Κουβέιτ, πως οι αμερικανικές δυνάμεις είναι έτοιμες για μια
πιθανή επίθεση κατά του Ιράκ, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι ο πρόεδρος Μπους δεν
έχει ακόμη πάρει την απόφασή του. Ο υπουργός Άμυνας του Κουβέιτ σεΐχης Τζάμπερ
Μουμπάρακ αλ-Σαμπάχ δήλωσε πάντως ότι το εμιράτο θα αρνηθεί να χρησιμεύσει ως
βάση για μια αμερικανική επίθεση εναντίον του Ιράκ χωρίς εντολή του ΟΗΕ.
Σύμφωνα με τους «Νιου Γιορκ Τάιμς», οι οποίοι επικαλούνται πηγές του
Πενταγώνου, ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος είναι οι ευνοϊκότεροι μήνες για μια
επίθεση, η οποία θα άρχιζε με μια εκστρατεία βομβαρδισμών από Β-2 για να
καταστραφεί η αλυσίδα της διοίκησης και η αντιαεροπορική άμυνα του Ιράκ. Η
επίθεση θα συνεχιζόταν επί του εδάφους με δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες.

Η Βρετανίδα υπουργός Διεθνούς Ανάπτυξης Κλερ Σορτ προειδοποίησε πάντως χθες
πως η διεθνής κοινότητα δεν μπορεί να ξεκινήσει «έναν άλλο πόλεμο στον Κόλπο»
κάνοντας τον ιρακινό λαό να υποφέρει για μια ακόμη φορά.