ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Τα «ρήγματα» της εκπαίδευσης

Τα προβλήματα που «συγκατοικούν» δεκαετίες με το εκπαιδευτικό μας σύστημα θα
βιώσουν και αυτή τη σχολική χρονιά οι 1,3 εκατομμύρια μαθητές της Α/βάθμιας
και Β/βάθμιας εκπαίδευσης. Ανοικτά «ρήγματα» στο ταλαιπωρημένο σώμα του
ελληνικού σχολείου, που όπως φαίνεται είναι «αδιάβροχα» από τον χρόνο, τις
εκπαιδευτικές πολιτικές και τις εξαγγελίες «κρατούντων και μνηστήρων».

Η Ελλάδα, σύμφωνα με την ετήσια Έκθεση του ΟΗΕ για την «Ανθρώπινη Ανάπτυξη»,
κατατάσσεται, δυστυχώς, στην τελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφού οι
δαπάνες για την εκπαίδευση ποτέ δεν ξέφυγαν από το 3,5% περίπου του
Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ), όταν το ποσοστό του ΑΕΠ που αφιερώνεται
κατά μέσο όρο στην εκπαίδευση στην Ε.Ε. πλησιάζει το 6%!

Η ανάπτυξη και η διόγκωση του ιδιωτικού, εξωσχολικού – παραεκπαιδευτικού
δικτύου είναι μόνιμη συντεταγμένη της πραγματικότητας του ελληνικού σχολείου
που ροκανίζει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Τη νέα σχολική χρονιά περίπου 200.000 μαθητές θα συνεχίζουν να φοιτούν πρωί –
απόγευμα στα 1.000 σχολεία διπλής βάρδιας με σημαντικές επιπτώσεις τόσο στη
σχολική απόδοση όσο και στην επιβάρυνση βασικών φυσιολογικών λειτουργιών
εκπαιδευτικών και εκπαιδευομένων.

Την ίδια στιγμή, είκοσι επτά χρόνια μετά τη συνταγματική κατοχύρωση της
9χρονης υποχρεωτικής εκπαίδευσης, 10.000 παιδιά ετησίως εγκαταλείπουν το
Γυμνάσιο, σε πείσμα των διακηρύξεων, ναρκοθετώντας το μέλλον τους καθώς ένα
νήμα συνδέει την απόρριψη στην εκπαίδευση από τον αποκλεισμό στην αγορά
εργασίας… αφού σ’ αυτό το έδαφος λιπαίνεται η φτώχεια, η περιθωριοποίηση και
ο κοινωνικός αποκλεισμός, η απουσία κοινωνικοποίησης και η εγκληματικότητα των
ανηλίκων!

Παράλληλα η σχολική τάξη απέκτησε μια «ανομοιομορφία» λίγο ώς πολύ μεγαλύτερη,
με την παρουσία 100.000 «διαφορετικών» μαθητών. Απέναντι στην πραγματικότητα
της σχολικής ετερότητας το ελληνικό σχολείο εξακολουθεί να ορθώνεται
ισοπεδωτικό, μονολιθικό, άκαμπτο. Δεν είναι, φυσικά, τυχαίο που η συντριπτική
πλειοψηφία των «άλλων» μαθητών αποτυγχάνουν μαζικά σ’ ένα σχολείο το οποίο στα
πλαίσια της μονογλωσσικής και μονοπολιτισμικής λογικής του «λειτουργεί» ως
βιομηχανία αναπαραγωγής «παραγκωνισμένων», εκπαιδευτικά και κοινωνικά
«εξοστρακισμένων».

Το Λύκειο όλο και περισσότερο προβάλλει σαν απομίμηση φροντιστηρίου, καθώς το
«πατρόν» του νέου του ρόλου είναι σχεδιασμένο στα μέτρα του «ανταγωνιστή» του.
Το «πνεύμα του φροντιστηρίου» δεν έχει απλά δημιουργήσει τις δικές του
αποικίες στον σχολικό χώρο αλλά έχει επικρατήσει ολοκληρωτικά, έχει επιβάλει
τη λογική του, στις διαδικασίες της σχολικής τάξης.

Το μάθημα έχει στεγνώσει, η διδακτική πράξη έχει αφυδατωθεί καθώς οι
εξεταστικές πρακτικές, το άγχος, η αντιμετώπιση της ύλης που «δεν
αστειεύεται», η ατελείωτη σειρά των τεστ που επιβάλλονται τόσο στη μαθησιακή
διαδικασία όσο και στην ίδια τη λειτουργία της τάξης, έχουν «μπαζώσει» και το
τελευταίο χιλιοστό της επικοινωνίας.

Η «εξεταστική Χάρυβδη» καταπίνει τη σχολική ζωή, το διάλειμμα, το παιχνίδι, η
εφηβεία, η φιλία, η αλληλεγγύη, η γνωριμία, το αστείο, το «κουτσομπολιό» για
τις κατακτήσεις των εφήβων, χάνονται από την «ημερήσια διάταξη», ενώ η
«εξεταστική Κίρκη» εκμηδενίζει κάθε διάθεση επικοινωνίας, προώθησης του
διαλόγου, ουσιαστικής επαφής με τη γνώση, «ξαφρίζοντας την κρέμα» του
μαθητικού αυθορμητισμού, της ανάληψης πρωτοβουλιών, της αμφισβήτησης, της
χαράς. Βρισκόμαστε ήδη στα ίχνη μιας βραδυφλεγούς βόμβας στη «χημεία» της
εφηβείας.

Περισσότερο από ποτέ το σχολείο βιώνεται από τους πρωταγωνιστές του ως χώρος
«εξεταστικής θυσίας», σαν μια άχαρη και ψυχρή «αίθουσα αναμονής» στην οποία
αναγκαστικά περιμένει ο μαθητής μέχρι να έρθει η ώρα του μοιράσματος των
τίτλων.

Μπορούμε να μιλήσουμε, χωρίς υπερβολή, για το τέλος της εφηβείας, καθώς η
παιδικότητα εξοστρακίζεται, συνθλίβεται στο ασφυκτικό εμβαδόν του εκσχολισμού
της καθημερινής ζωής του 16χρονου, σε ένα σχολείο που από τη μια δεν είναι σε
θέση να ενσωματώσει στις παιδαγωγικές του δραστηριότητες εκείνα για τα οποία
οι μαθητές του απαρνιούνται τον ελεύθερο χρόνο τους και από την άλλη εξορίζει
από τα όρια του σχολικού χώρου τον αυθορμητισμό, την ανάληψη πρωτοβουλιών, την
άσκηση κριτικής, τον διάλογο, τις εξωμαθησιακές δραστηριότητες, καθώς όλες οι
«παρεκκλίσεις» από το πρόγραμμα θα πρέπει να εγκαταλειφθούν στο όνομα της
«ύλης» που δεν αστειεύεται…