Πρόσωπα Η εποχή των μουσουλμανικών πολέμων

Σάμιουελ Χάντινγκτον. «Το 2020 οι σχέσεις με το Ισλάμ θα καταστούν ευκολότερες»

Πάνε σχεδόν δέκα χρόνια από τότε που δημοσίευσε στην επιθεώρηση «Foreign
Affairs» το άρθρο με τίτλο «Σύγκρουση των Πολιτισμών». Το 1996 ανέπτυξε τη
θέση του σ’ ένα βιβλίο, το οποίο μεταφράσθηκε σε 32 γλώσσες. Σήμερα ο Σάμιουελ
Χάντινγκτον επιμένει. «Ξεκίνησε η εποχή των μουσουλμανικών πολέμων», λέει σε
συνέντευξή του στη γερμανική «Ντι Τσάιτ». «Δημογραφικοί λόγοι, οι ίδιοι που
υπήρχαν στην Ευρώπη πριν από εκατό χρόνια, φέρνουν μαζική ανεργία η οποία
τροφοδοτεί τον πόλεμο. Αλλά το 2020 αυτό το φαινόμενο θα έχει περιοριστεί και
οι σχέσεις με το Ισλάμ θα καταστούν ευκολότερες».

Ο καθηγητής Πολιτικών Επιστημών του Χάρβαρντ πιστεύει πως η 11η Σεπτεμβρίου
επιβεβαίωσε «κατά μία έννοια» τη θέση του περί «σύγκρουσης πολιτισμών». Η
κρίση ήρθε όχι με έναν πόλεμο μεταξύ κρατών, όπως στον 19ο αιώνα, ούτε με έναν
πόλεμο μεταξύ ιδεολογιών, όπως στον 20ό, αλλά με την επίθεση μιας απομονωμένης
ισλαμιστικής οργάνωσης εναντίον του συμβόλου του δυτικού πολιτισμού, της
Αμερικής. «Ο Οσάμα Μπιν Λάντεν ανέκαθεν εκφραζόταν με όρους “πάλης μεταξύ
πολιτισμών”, επισημαίνει ο καθηγητής. Αλλά, προσθέτει, «κίνδυνος για μια
παγκόσμια σύγκρουση θα υπήρχε μόνον αν η κοινωνία και οι κυβερνήτες του Ισλάμ
συμπαρατάσσονταν με τον Μπιν Λάντεν».

Σύμφωνα με τον Σάμιουελ Χάντινγκτον, υπάρχουν μουσουλμάνοι οι οποίοι
συμμερίζονται τις δυτικές αξίες – συντεταγμένη, φιλελεύθερη πολιτεία,
ανθρώπινα δικαιώματα, ισότητα των φύλων, δημοκρατία -, αλλά αποτελούν
μειοψηφία, με μικρή εξουσία και επιρροή. «Το ερώτημα είναι, γιατί δεν υπάρχει
δημοκρατία στις ισλαμικές χώρες; Ίσως ο λόγος να είναι πολιτιστικός»,
υποστηρίζει ο καθηγητής, ο οποίος εντούτοις δηλώνει πως δεν πιστεύει ότι το
Ισλάμ είναι καθαυτό αντιδημοκρατικό και παραδέχεται πως υπάρχουν μεγάλες
διαφορές ανάμεσα στις 40 ισλαμικές χώρες.

Οι συγκρούσεις όμως και οι συμμαχίες είναι άραγε θέμα πολιτισμών ή
συμφερόντων; Η μουσουλμανική Τουρκία συμμαχεί με το εβραϊκό κράτος, ενώ η
χριστιανική Ρωσία αντιπαρατίθεται στην επίσης χριστιανική Δύση. Το
μουσουλμανικό Ιράκ επιτίθεται εναντίον του μουσουλμανικού Κουβέιτ και του
μουσουλμανικού Ιράν και η μουσουλμανική Τουρκία πιέζει για να ενταχθεί στη
χριστιανική Ε.Ε. Η χριστιανική Ευρώπη αντιπαρατίθεται στη χριστιανική Αμερική
σε θέματα όπως το Κιότο, η Χάγη, ο πόλεμος με το Ιράκ. Πού είναι εδώ η
«σύγκρουση πολιτισμών»; Μήπως τελικά οι δομές έχουν μεγαλύτερη σημασία από τον
πολιτισμό;

Ο Χάντινγκτον δεν το πιστεύει. «Οι ΗΠΑ και η Ε.Ε. μοιράζονται μια δυτική
κουλτούρα, αλλά η λογική της κουλτούρας δουλεύει κόντρα στη λογική της
εξουσίας», εξηγεί. «Μετά την 11η Σεπτεμβρίου οι Ευρωπαίοι αισθάνθηκαν πως
αποτελούν τμήμα μιας κοινής δυτικής κουλτούρας και αναπτύχθηκε αυτό το μεγάλο
κύμα αλληλεγγύης. Αλλά τώρα επικρατούν και πάλι η λογική της εξουσίας, μαζί με
τις παλιές διαφορές».