Φορολογικές ελαφρύνσεις: Ποιος πληρώνει τον λογαριασμό;

Στις αρχές του 2003 οι μισθωτοί θα αρχίσουν να εισπράττουν τα οφέλη της
φορολογικής μεταρρύθμισης που ανακοινώθηκε την περασμένη Τρίτη, καθώς θα
μειωθεί η παρακράτηση του φόρου τους. Για όσους δεν έχουν παιδιά, το όφελος θα
είναι της τάξεως των 17 ευρώ τον μήνα, για όσους έχουν ένα παιδί θα είναι
περίπου 21 ευρώ τον μήνα, για τον μέσο όρο των οικογενειαρχών με τα δύο παιδιά
το μηνιαίο όφελος θα είναι 23 ευρώ τον μήνα, ενώ για όσους προχώρησαν στο
τρίτο παιδί η ανταμοιβή θα είναι γενναία, αφού η μείωση του φόρου τους θα
ξεπερνά τα 150 ευρώ τον μήνα, σε σχέση με ό,τι πλήρωναν έως τώρα.

Στις αρχές του επόμενου χρόνου, όταν θα έρθει η ώρα των φορολογικών δηλώσεων,
η εικόνα θα είναι ίσως λίγο διαφορετική για ορισμένες κατηγορίες μισθωτών. Κι
αυτό λόγω της αλλαγής του τρόπου έκπτωσης των δαπανών και της πλήρους
κατάργησης ορισμένων εκπτώσεων. Οι πιο αδικημένοι θα είναι όσοι θα θελήσουν να
πάρουν δάνειο πρώτης κατοικίας μετά την 1/1/2003, εφ’ όσον δεν ανήκουν στη
χαμηλότερη εισοδηματική κατηγορία, που φορολογείται με 15% (εισόδημα μέχρι
13.400). Κι αυτό γιατί στο εξής οι τόκοι των δανείων για αγορά πρώτης
κατοικίας θα εκπίπτουν από τον φόρο, αλλά σε ποσοστό 15%, ενώ έως τώρα η
έκπτωση γινόταν από το εισόδημα, με τον συντελεστή που αυτό εφορολογείτο
(δηλαδή για ορισμένους 30% και για άλλους 40%).

Η κατάργηση των εκπτώσεων

Επίσης, πολλοί μισθωτοί θα δουν στο τέλος του χρόνου να περιορίζεται κατά τι
το αρχικό όφελος που εξασφάλισαν χάρη στην αύξηση του αφορολογήτου, λόγω της
κατάργησης της έκπτωσης άλλων δαπανών, όπως αυτές που αφορούν την αγορά
συσκευών (όπως ηλεκτρονικών υπολογιστών ή φυσικού αερίου). Ακόμη θα μειωθεί
για τους μισθωτούς και θα καταργηθεί εντελώς για τους μη μισθωτούς η
δυνατότητα έκπτωσης δαπανών κατανάλωσης με αποδείξεις. Για όσους εκπίπτουν,
τέλος, δαπάνες για ενοίκιο πρώτης κατοικίας, για ενοίκιο παιδιών που
σπουδάζουν, για φροντιστήρια και για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη θα έχουν κατά
κανόνα κι αυτοί μικρές απώλειες, αν ανήκουν σε εισοδήματα που φορολογούνται με
συντελεστή πάνω από 15%.

Αντίθετα, ευνοημένοι θα είναι όσοι έχουν ασφάλιση ζωής, αφού αυξάνεται το όριο
του σχετικού αφορολογήτου και εκπίπτει όλη η δαπάνη από το εισόδημα.

Κερδισμένοι οι χαμηλόμισθοι

Το τελικό αποτέλεσμα θα είναι θετικό για ορισμένους φορολογουμένους, κυρίως
τους χαμηλόμισθους, ουδέτερο για αρκετούς και αρνητικό για κάποιους άλλους.
Και αν μπορεί κάποιος να μιλήσει για ένα συνολικό ισοζύγιο, αυτό θα είναι
θετικό για τους φορολογουμένους, αν κρίνουμε από το γεγονός ότι το κράτος θα
έχει απώλεια εσόδων (αν και όχι τόσο υψηλή όσο το ύψος του πακέτου που
ανακοινώθηκε).

Το ερώτημα, όμως, είναι αν η ιστορία σταματά εδώ ή υπάρχει και συνέχεια. Η
λογική απάντηση είναι ότι υπάρχει και συνέχεια. Το Ελληνικό Δημόσιο δεν μπορεί
να αντέξει το κόστος συνεχών φορολογικών ελαφρύνσεων και να κινδυνεύσει να
επανέλθει σε ελλειμματικούς προϋπολογισμούς.

Οι λύσεις που θα έχει μπροστά της η κυβέρνηση τα αμέσως επόμενα χρόνια είναι
δύο: είτε να μειωθούν οι δαπάνες είτε να αυξηθούν τα έσοδα από άλλες πηγές.

Η μείωση των δαπανών θα ήταν ασφαλώς μία σωστή κίνηση, αφού είναι δεδομένο ότι
στο Δημόσιο η σπατάλη παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Ωστόσο, τα περιθώρια να
επιτευχθεί αυτή είναι ανύπαρκτα, τουλάχιστον για το 2003. Κι αυτό γιατί δεν
έχει υπάρξει καμία σχετική προεργασία, όπως προκύπτει από το συνεχιζόμενο
φαινόμενο των υπερβολικών αιτημάτων που διατυπώνουν τα υπουργεία, εν όψει της
σύνταξης του προϋπολογισμού του 2003. Όσο κι αν προσγειωθούν οι απαιτήσεις
αυτές από τον κ. Γ. Φλωρίδη, δεν θα φθάσουν στο σημείο να μειωθούν τόσο όσο
χρειάζεται για να αντισταθμίσουν, έστω και εν μέρει, το κόστος της φορολογικής
μεταρρύθμισης.

Άλλωστε, το 2003 θα επιβαρυνθεί και με το επιπλέον κόστος της προετοιμασίας
των Ολυμπιακών Αγώνων, το οποίο όλο και ανεβαίνει τον τελευταίο καιρό.

Ημίμετρα χωρίς τόλμη

Η λύση της αύξησης των εσόδων θα ήταν επίσης ευπρόσδεκτη αν προερχόταν από τη
σύλληψη της φοροδιαφυγής. Μέχρι στιγμής, όμως, δεν έχει αναληφθεί κάποια
πρωτοβουλία για τη ριζική αντιμετώπιση της μεγαλύτερης πληγής του φορολογικού
συστήματος, αν όχι του ελληνικού κράτους. Η μαύρη οικονομία εξακολουθεί να
αντιμετωπίζεται με ημίμετρα και χωρίς τόλμη.

Έτσι, ορισμένοι φοβούνται ότι, αργά ή γρήγορα, η παρούσα ή η επόμενη κυβέρνηση
θα καταφύγει και πάλι στο μέσο της επιβολής νέων φορολογικών επιβαρύνσεων,
πιθανότατα μέσω της αύξησης των έμμεσων φόρων, που είναι και οι πιο άδικοι,
αφού επιβαρύνουν όλους εξίσου.

Εκτός αν μέχρι τότε κάτι αλλάξει και αναληφθούν πράγματι πρωτοβουλίες για
μείωση των δαπανών και καταπολέμηση της φοροδιαφυγής. Αυτές οι πρωτοβουλίες θα
προσέφεραν τα πιο πειστικά επιχειρήματα ότι η κυβέρνηση στοχεύει πράγματι στην
προστασία των χαμηλών εισοδημάτων μακροπρόθεσμα, αφού θα διασφάλιζε τη
δυνατότητα να διατηρηθούν και να επεκταθούν, αργότερα, οι φοροελαφρύνσεις που ανακοινώθηκαν.