Διαστάσεις Ο φόβος του καλοκαιριού

«Καλοκαίρι, καλοκαίρι μου, μη φεύγεις», έγραφε ο Γκαμπριέλε Ντ’ Ανούντσιο,
που το αγαπούσε το καλοκαίρι γιατί τον έκανε να ξεχνά την καθημερινή ζωή, κι
άμα το καλοκαίρι διαρκούσε όλο τον χρόνο ίσως να τον έσωζε κι από τον
εναγκαλισμό του με τον φασισμό.

Εγκληματική συνωμοσία: θέλουν να σκοτώσουν το καλοκαίρι

Ο κόσμος επιστρέφει σιγά – σιγά στα σπίτια του και στις δουλειές του, η κίνηση
ξανάρχισε στους αθηναϊκούς δρόμους, επέστρεψε κι ο δακτύλιος, όπου να ‘ναι θα
κάνει την εμφάνισή του το νέφος (εκσυγχρονισμένο, μας λένε, δηλαδή πιο
φονικό), άνοιξαν οι παιδικοί σταθμοί, κι αυτή η αντιπαθητική ευχή – «καλό
χειμώνα!» – βρίσκεται στα χείλη όλων, λες και θέλουν να ξαποστείλουν το
καλοκαίρι μια ώρα αρχύτερα, λες και τους κούρασε η ραστώνη και η χαλάρωση, και
θέλουν να κλείσουν τις «διακοπές», να ξαναβρούν δηλαδή τη συνέχεια της
καθημερινότητας, να ξαναμπούν το ταχύτερο στη ρουτίνα. Υπάρχει, λες, μια
συνωμοσία κατά του καλοκαιριού, μια προσπάθεια να επιβραχύνουν ακόμη
περισσότερο την ήδη βραχεία διάρκειά του, να το εξημερώσουν, να του βάλουν
γραβάτα, να το εξουδετερώσουν. Αν και ζούμε σε μια εποχή που έχει μετατρέψει
τον ελεύθερο χρόνο σε βιομηχανία, όλοι εναντίον του μοιάζει να δουλεύουν.

Ένα σύμβολο της σταυροφορίας εναντίον του καλοκαιριού, γράφει ο Ιταλός
συγγραφέας Κλάουντιο Μάγκρις στην Ελ Παΐς, είναι ο δικτατορικός θρίαμβος του
κλιματισμού, που χρησιμοποιείται σε όλο και μαζικότερες δόσεις, εν είδει
ηλεκτροσόκ: στις εισόδους των εστιατορίων, στα γραφεία, στα ταξί. Εκτός από τη
βλάβη που προκαλεί στην υγεία μας, το αιρ-κοντίσιον έχει και ολέθριες
ψυχολογικές επιπτώσεις. Μοιάζει με τα παγωμένα ντους που χρησιμοποιούνταν
παλιά με σαδιστικό τρόπο στα φρενοκομεία, με τον ζουρλομανδύα που ρίχνουν στα
γυμνά κορμιά επειδή κινδυνεύουν να εθιστούν στο νερό και στο αλάτι της
θάλασσας. Το κρύο είναι πουριτανικό, σε αναγκάζει να σκεπάζεσαι αντί να
εκτίθεσαι. Ο κλιματισμός είναι το σύμβολο μιας ζωής ασηπτικής και
αποστειρωμένης, μιας ζωής που κυλά ανάμεσα σε διασκέψεις και συνέδρια, όπου
βάζουν συνεχώς τον κόσμο να μιλάει, να ακούει, να κάνει οτιδήποτε τέλος πάντων
προκειμένου να μη χαλαρώσει, να μην αφεθεί στην περιπλάνηση και στην άσκοπη
παρατήρηση του χρόνου που περνά.

Ίσως να μισούμε τόσο το καλοκαίρι επειδή μοιάζει με τη ζωή, σημειώνει ο
Μάγκρις. Φοβόμαστε το καλοκαίρι όπως φοβόμαστε τη ζωή, τον έρωτα, την ευτυχία,
τον θάνατο, όπως φοβόμαστε να μείνουμε μόνοι με τις σκέψεις μας. Η ομορφιά του
καλοκαιριού έχει βέβαια και τη σκληρή πλευρά της: είναι ο Απόλλων που γδέρνει
ζωντανό τον Μερσύα, το φως που τυφλώνει. Κάθε όμορφη διαδρομή είναι ταυτόχρονα
ένα τραύμα, αφήνει στην καρδιά μια οδυνηρή νοσταλγία για όλα αυτά που λείπουν,
μια μελαγχολία για την τόσο μικρή απόσταση που χωρίζει την ομορφιά από τον πόνο.