Κονσέρτο στο ηλιοβασίλεμα

Το βιολί και τα λαούτα τραγουδούν τον έρωτα, αγόρια και κορίτσια χορεύουν μπάλο. Η Πορτάρα βάφεται με τα χρώματα του ηλιοβασιλέματος

Καλοκαίρι 1802. Ένα ποτήρι κίτρο. Το ηλιοβασίλεμα βάφει την Πορτάρα. Το
ενετικό κάστρο του Σανούδου υψώνεται επιβλητικό. Η σιωπή σπάει. Ο ήχος του
βιολιού, καθαρός, χωρίς παρεμβάσεις «ηλεκτρικές». Ένα τραγούδι μαγεύει:
«Γιάντα να μη θέλεις, γιάντα, την αγάπη μου για πάντα…». Καλοκαίρι 2002.
Τίποτα δεν έχει αλλάξει.

Κάθεσαι στην καρέκλα και ονειρεύεσαι. Η θέα από τον κήπο του παλιού
αρχοντικού, σε συνδυασμό με τη μουσική, σε ταξιδεύει σε εποχές άλλες.

Από το 1207 το σπίτι των Δελλαρόκα – Μπαρόζι βρίσκεται «κρυμμένο» μέσα
στο βενετσιάνικο φρούριο, στην καρδιά της παλιάς πόλης, στη Χώρα της Νάξου.
Μόλις τα τελευταία χρόνια ο ιδιοκτήτης του Νίκος Καραβίας αποφάσισε να το
ανοίξει στο κοινό και να δημιουργήσει ένα μουσείο, προσφέροντας στους
επισκέπτες μια συναρπαστική ευκαιρία να γνωρίσουν, μέσα από οικογενειακά
κειμήλια, τη ζωή σε ένα ναξιώτικο («φράγκικο») αρχοντικό ανά τους αιώνες.

Το «Domus Della Rocca – Barozzi» βρίσκεται δίπλα στην Τρανή Πόρτα, τη
βόρεια πύλη του κάστρου, και ίσως η δεύτερη πιο γνωστή εικόνα της Νάξου μετά
την Πορτάρα. Στέκει εκεί, απόρθητη εδώ και 800 χρόνια. Κανείς πειρατής δεν την
παραβίασε. Από εκεί έμπαιναν οι επίσημοι, από εκεί και κάποιοι έμποροι (στη
μαρμάρινη αψίδα διακρίνεται ακόμη χαραγμένος ο ενετικός πήχυς, όπου μετρούσαν
τα υφάσματα).

Μπαίνεις στο αρχοντικό και μεταφέρεσαι πολλά χρόνια πίσω. Οι πίνακες,
οι παλιές φωτογραφίες, τα βιβλία. Στην τραπεζαρία το τραπέζι στρωμένο με
σπάνιες πορσελάνες και ασημικά. Απλωμένα τα κεντήματα στους καναπέδες, εκεί
όπου κάθονταν οι γυναίκες τα απογεύματα για συζήτηση. Το μικρό καθολικό
παρεκκλήσι, όπου γίνονταν οι γάμοι των αρχόντων. Το παιδικό δωμάτιο, με το
σιδερένιο κρεβάτι, τα ρούχα, τα παραμύθια. Στην κρεβατοκάμαρα με την ξύλινη
ντουλάπα, κάποια παρτίδα ντόμινο έμεινε στη μέση στο τραπεζάκι ανάμεσα στις
πολυθρόνες. Εκεί θα δει κανείς στενά φορέματα που φορούσαν οι κυρίες για να
φανούν πιο κομψές, ακόμη και μπουκαλάκια με το άρωμα που είχαν πάντοτε μαζί
τους ώστε να το μυρίζουν και να αισθάνονται καλύτερα όταν είχαν τάσεις
λιποθυμίας!

Η ξύλινη κασέλα με το κουδούνι στην κλειδαριά ειδοποιούσε τον ιδιοκτήτη
αν κάποιος επιχειρούσε να το διαρρήξει και ο κλέφτης πιανόταν επ’ αυτοφώρω.
Διπλές αμπάρες ασφάλιζαν την πόρτα της κρεβατοκάμαρας. Έτσι, αν οι πειρατές
ποτέ εισέβαλλαν στο κάστρο και έμπαιναν στο σπίτι, οι ιδιοκτήτες του
προλάβαιναν να ανοίξουν την καταπακτή και να κατέβουν στο μυστικό πέρασμα που
οδηγούσε στη θάλασσα και στις βάρκες για να σωθούν.

Στις αποθήκες σώζονται πιθάρια και κεραμικοί αμφορείς, κάποια ακόμη και
χιλιάδων ετών. Το μεγάλο κελάρι ήταν κάποτε φυλακή (το αρχοντικό είχε
μετατραπεί σε φρουραρχείο για μια περίοδο). Εκεί τώρα φιλοξενούνται εκθέσεις
ζωγραφικής, γλυπτικής, φωτογραφίας Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών, ενώ τον
χειμώνα εκεί γίνονται κονσέρτα.

Είναι δεκάδες οι πολιτιστικές εκδηλώσεις που φιλοξενεί κάθε χρόνο το
Ενετικό Μουσείο. Τους καλοκαιρινούς μήνες, στον κήπο μπορεί να παρακολουθήσει
κανείς μικρές συναυλίες κλασικής μουσικής, ρεσιτάλ πιάνου, τραγούδια
σμυρναίικα και ρεμπέτικα, κονσέρτα μουσικής δωματίου. Εκείνο όμως που δίνει
ξεχωριστό χρώμα είναι το «Κονσέρτο Ηλιοβασίλεμα»: παραδοσιακή τοπική μουσική
από Ναξιώτες μουσικούς, δύο φορές την εβδομάδα. Κάτω από τον πύργο του
Σανούδου, χωρίς μικρόφωνα και ηλεκτρικούς ενισχυτές, ενδείκνυται για όσους
θέλουν να περάσουν μια βραδιά μακριά από την πολύβουη παραλία. Η οικογένεια
Κονδύλη από τις Μέλανες «μιλάει» με το βιολί και τα λαούτα, τραγουδάει τον
έρωτα, τη λύπη, τη νοσταλγία αλλά και το ξεφάντωμα. Τα ανίψια τους Ανδρέας,
Πέτρος, Εμμανουέλλα και Μαρία χορεύουν με φορώντας παραδοσιακές φορεσιές και
είτε σαν «ψηλοχωριανοί» είτε σαν «λειβαδίτες» δείχνουν σε Έλληνες και
τουρίστες πώς τα αγόρια προσπαθούσαν να… γλυκοφιλήσουν τα κορίτσια στον
μπάλο ή πώς η ντίρλα μιμείται το βάδισμα των βοσκών στα ορεινά σημεία του
νησιού.

Φυσικά, δεν είναι δυνατό να απολαύσεις ναξιώτικη μουσική χωρίς
ναξιώτικα ποτά. Σφηνάκια με λικέρ κίτρο, κρασάκι χωρίς περιορισμούς: κόκκινο
από τις Τρίποδες, λευκό σαγκριώτικο, ροζέ από την Κωμιακή. Και όταν όλοι
έρθουν στο κέφι, οι καρέκλες μαζεύονται στην άκρη και άπαντες μπαίνουν στον
χορό. Και η νύχτα είναι μεγάλη…

INFO

Για πληροφορίες σχετικά με τις ημέρες και ώρες των πολιτιστικών εκδηλώσεων
απευθυνθείτε στο Ενετικό Μουσείου Νάξου (τηλ. 02850 22387, e-mail: venetian@aias.gr). Εκτός από την
ξενάγηση στο αρχοντικό, που προσφέρεται όλες τις ώρες, κάθε μέρα εκτός
Δευτέρας στις 11.00 μπορείτε να κάνετε τον Μέγα Γύρο του Κάστρου (διαρκεί
περίπου δύο ώρες).