ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΣΟΥΛΓΚΙΝ Ο παππούς που έφτιαξε το «έκσταση»

Το «έκσταση» είναι «το πιο καταπληκτικό ναρκωτικό για τις αισθήσεις», τονίζει ο δημιουργός του Αλεξάντερ Σούλγκιν, όχι όμως όταν καταναλώνεται όπως στα κλαμπ Αμερικής και Ευρώπης. Η αλόγιστη χρήση του ευθύνεται για δεκάδες θανάτους τα τελευταία 20 χρόνια

Στο απομονωμένο σπίτι του, μέσα σε ένα δάσος στη Βόρεια Καλιφόρνια, ο
Αλεξάντερ Σούλγκιν, η γυναίκα του Αν και οι καλεσμένοι τους, ανθρωπολόγοι και
χημικοί, δοκιμάζουν τον φρουτοχυμό που μόλις έφτιαξε ο οικοδεσπότης. Το υγρό
προέρχεται από έναν κάκτο, γνωστό για τις ψυχεδελικές του ιδιότητες από
αρχαίες ζωγραφιές σε σπηλιές του Μεξικού.

Ο Σούλγκιν και οι υπόλοιποι καταγράφουν τις εμπειρίες τους σε ένα ημερολόγιο,
παρουσία του περιοδικού «Wired». Έπειτα από δύο ώρες, ο 77χρονος χημικός, που
συνέθεσε το έκσταση το 1976, αισθάνεται αδυναμία να κάνει την παραμικρή κίνηση
γιατί τον διακατέχει ένα απεριόριστο συναίσθημα φόβου. Ακόμα χειρότερα είναι
τα συναισθήματα των υπολοίπων. Το επόμενο πρωί, συζητώντας την εμπειρία τους,
ο επιστήμονας αποφασίζει ότι τα αποτελέσματα είναι ανεπαρκή για ασφαλή
συμπεράσματα και χρειάζεται νέα δοκιμή διαφοροποιώντας την ποσότητα του
κακτοχυμού.

Ο ψαρομάλλης Σούλγκιν δεν είναι ένας συνηθισμένος χημικός. Είναι
διάσημος στον κόσμο της επιστήμης για την έρευνά του πάνω στις ψυχεδελικές
ουσίες, τις οποίες αναζητά στη φύση, με οδηγό του εγκυκλοπαίδειες βοτανικής,
ανθρωπολόγους και μελέτη αρχαίων κειμένων και παραδόσεων. Μελετά τα φυτά,
παίρνει τις ουσίες που διαθέτουν και τις δοκιμάζει ο ίδιος, η οικογένειά του –
«μια ψυχεδελική εκδοχή των Όσμπορνς» – και όσοι ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν
στα πειράματά του. Μερικές φορές οι ψυχεδελικές του περιπέτειες τον τρομάζουν,
αλλά άποψή του είναι πως δεν υπάρχει άλλος τρόπος για να μάθει. Τα
αποτελέσματα των πρόσφατων ερευνών του πάνω σε εκατοντάδες φυτά αναμένονται με
μεγάλο ενδιαφέρον σε δύο χρόνια.

Μέσα από τις συνθέσεις του αποζητά με τον ίδιο ζήλο τις φαρμακολογικές τους
επιπτώσεις στον άνθρωπο, αλλά και την πρόκληση των αισθήσεων, την απόλυτη
γνωριμία με τον εαυτό μας. «Οι ψυχεδελικές ουσίες είναι ένα μέσο για τους
ενήλικους να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους. Η καλύτερη ερμηνεία που μπορώ
να τους δώσω είναι ερευνητικά εργαλεία», εξηγεί στο καινούργιο τεύχος του
«Wired».

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει πως μπορεί να ελέγξει τη χρήση των συνθέσεών του
από τους υπόλοιπους. Έτσι, και το χάπι έκσταση, όταν βγήκε από τους ασφαλείς
τοίχους του εργαστηρίου του έγινε το δημοφιλέστερο ναρκωτικό σε όλο τον κόσμο
και έχει ταυτιστεί με την ολονύχτια διασκέδαση και τον χορό στα κλαμπ. Όμως, η
αλόγιστη χρήση του, ο συνδυασμός του με άλλες ουσίες και οι νοθευμένες
παρτίδες, ευθύνονται για δεκάδες θανάτους σε Αμερική και Ευρώπη τα τελευταία
20 χρόνια. Ο Σούλγκιν δεν συμφωνεί με τη χρήση του έκσταση σήμερα και τις
υπερβολικές δόσεις που παίρνουν οι κλάμπερ. «Το έκσταση είναι βαρύ ναρκωτικό.
Δεν νομίζω ότι χρησιμοποιείται όπως θα έπρεπε». Και ανησυχεί ότι η κατανάλωση
των ναρκωτικών για λόγους καθαρά και μόνο ψυχαγωγίας θα επισκιάσει την
υψηλότερη αποστολή τους, την οποία έχει οραματιστεί και ασπαστεί εδώ και 40
χρόνια.

Ο Σούλγκιν μεγάλωσε στο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας, από όπου αποφοίτησε το 1954
με πτυχίο Χημείας. Μιλά ρωσικά και γαλλικά και έχει αξιόλογες επιδόσεις στη
μουσική – παίζει βιόλα, βιολί και πιάνο. Από μικρός ενδιαφερόταν για περίεργες
χημικές ουσίες, αλλά η θεραπεία του για μία μόλυνση στη διάρκεια του Β’
Παγκόσμιου Πολέμου του κέντρισε την περιέργεια. «Με εντυπωσίασαν οι επιπτώσεις
της μορφίνης. Δεν απάλυνε τον πόνο μου ούτε τον εξαφάνισε. Με έκανε αδιάφορο
στον πόνο». Αργότερα, η δική του εφεύρεση του πρώτου βιοδιασπώμενου
εντομοκτόνου απέφερε εκατομμύρια δολάρια στην εταιρεία Dow Chemicals.
Χρησιμοποιώντας τη μεσκαλίνη για πρώτη φορά, το 1960, στράφηκε οριστικά στην
έρευνα των ψυχοτρόπων ναρκωτικών.

Παρ’ όλο που οι αμερικανικές αρχές είναι απόλυτα ενήμερες για τα πειράματά
του, ο Σούλγκιν δεν είχε ποτέ πρόβλημα με τον νόμο, καθώς όλες του οι πράξεις
είναι απόλυτα νόμιμες. Δεν αγοράζει ναρκωτικά, αφού τα συνθέτει ο ίδιος και,
βέβαια, δεν έχει ασχοληθεί ποτέ με το εμπόριο. Εδώ και χρόνια, είναι διάσημος
για το έργο του και τον καλούν συχνά να μιλήσει σε συνέδρια στο ΜΙΤ, σε
ενώσεις ψυχοθεραπευτών και εθνικά ιδρύματα για τα ναρκωτικά για τη χρήση
παραισθησιογόνων ουσιών.

Αναζητούν θεραπευτικές ιδιότητες

Η πρώτη σύνθεση του έκσταση (MDMA) έγινε το 1912 από τη φαρμακευτική εταιρεία
Μερκ, που τη χρησιμοποίησε σε χημικές ενώσεις. Το 1953 η αμερικανική κυβέρνηση
το χρησιμοποίησε σε πειραματόζωα ως πιθανό χημικό όπλο. Ο Αλεξάντερ Σούλγκιν
δημιούργησε μια νέα σύνθεση του MDMA το 1976. Τότε, το χάπι ήταν γνωστό ως το
«ευδιάθετο ναρκωτικό της Αμερικής» και δημοφιλές ως ψυχεδελική ουσία. Στην
αρχική του ανόθευτη μορφή, «το έκσταση είναι καταπληκτικό για να σου ανοίξει
όλες τις αισθήσεις. Δεν υπάρχει άλλο ναρκωτικό που να σου δίνει τόση
οξυδέρκεια και ενόραση», λέει ο δημιουργός του. Μεγάλη είναι η συζήτηση για
τις φαρμακευτικές ιδιότητες του έκσταση. Χάρη στις έρευνές του, πολλοί γιατροί
στην Αμερική δίνουν MDMA στους πελάτες τους στα πλαίσια πειραματικής
ψυχοθεραπείας. Φέτος μάλιστα, ξεκινά ένα ερευνητικό πρόγραμμα εγκεκριμένο από
τον Αμερικανικό Οργανισμό Φαρμάκων, για τη χρήση του «έκσταση» στη θεραπεία
του συνδρόμου μετα-τραυματικού στρες.