Δρόμοι

Το κουτσομπολιό…

… είναι άραγε κάτι διεφθαρμένο, ένας τρόπος για να διαδίδει κανείς ψέματα
και να καταστρέφει ζωές, ή θα πρέπει να το βλέπουμε σαν μια ανώδυνη ενασχόληση
που μας κάνει να καταλαβαίνουμε καλύτερα την ανθρώπινη φύση; Μια τέτοια απορία
βασάνιζε μια μέρα τον Έμρις Ουέστακοτ, καθηγητή της Φιλοσοφίας στο
Πανεπιστήμιο Άλφρεντ της Νέας Υόρκης, και έκατσε και έγραψε ένα – δυο δοκίμια
για το θέμα. Αντλώντας από τον Καντ, τον Αριστοτέλη και τον Χιούμ, κατέληξε
τελικά στο συμπέρασμα πως τα πλεονεκτήματα του κουτσομπολιού είναι πολύ
περισσότερα από τα μειονεκτήματά του. Και ας λένε ό,τι θέλουν μερικοί μερικοί.
Γιατί ελάχιστοι αντιστάθηκαν στον πειρασμό του: ούτε οι βιολόγοι που λένε πως
είναι ένα εργαλείο επιβίωσης ούτε οι φεμινίστριες που υποστηρίζουν πως είναι
κάτι υποτιμητικό, αφού συνήθως συνδέεται με τις γυναίκες.

Ο χειρισμός…

… του θέματος από τον Ουέστακοτ είναι φιλοσοφικός, αν και η ιδέα τού ήρθε σε
ένα πάρτι, εκεί που κουβέντιαζε με έναν φίλο του με θέμα ­ τι άλλο; – τους
άλλους. Είναι κάτι διεφθαρμένο; Είναι κάτι καταστροφικό; «Όσο το σκεφτόμουν»,
λέει ο Ουέστακοτ στην εφημερίδα «Τάιμς της Νέας Υόρκης», «τόσο κατέληγα στο
συμπέρασμα πως το να μιλάς για τους άλλους ανθρώπους, ακόμη και αρνητικά, δεν
είναι μονάχα κοινωνικά χρήσιμο αλλά και απαραίτητο». Άποψη μάλλον αιρετική, αν
λάβουμε υπόψη πως οι περισσότεροι άνθρωποι συντάσσονται με τον Ησίοδο, που
έλεγε: «Το κουτσομπολιό είναι κακόβουλο, απερίσκεπτο και εύκολο, αλλά θλιβερό
για να το αντέξει κανείς και δύσκολο να το ξεφορτωθεί».

Και ο χρυσούς…

… κανόνας; Πάει περίπατο; Αν δεν θες να σε κουτσομπολεύουν, να μην
κουτσομπολεύεις τους άλλους. Ακόμη και σε αυτό το αξίωμα, ο Ουέστακοτ βρίσκει
ψεγάδια: «Δεν είναι ξεκάθαρο πώς πρέπει να εφαρμόζεται αυτός ο κανόνας, αφού
δεν μας λέει τίνος η επιθυμία έχει προτεραιότητα». Αν ο Α τρελαίνεται να μάθει
κουτσομπολιά για τον Β και εσύ κρατάς το στόμα σου κλειστό, τότε πηγαίνεις
ενάντια στη θέληση του Α. Εκτός από την κοινωνική χρησιμότητά του, επιμένει ο
Ουέστακοτ, το κουτσομπολιό έχει και πολιτική χρησιμότητα, αφού υπονομεύει τα
συστήματα εξουσίας. Όταν βγαίνουν στη φόρα τα άπλυτα των μιζαδόρων και των
ημετέρων, «εκείνοι που είναι αποκλεισμένοι από την εξουσία ωφελούνται
περισσότερο από αυτούς που την ασκούν, αφού οι πρώτοι έχουν πολύ λιγότερα να
κρύψουν από τους δεύτερους».

Ο ερεθισμός…

… η διέγερση ή ακόμη και η κακοήθεια που ξεσηκώνει καμιά φορά το
κουτσομπολιό, δεν είναι βέβαια τα πιο ευγενικά αισθήματα. Και τι με αυτό; λέει
ο Ουέστακοτ. Η ζωή μάς δίνει χίλιες δυο ευκαιρίες να μιλάμε για τους άλλους.
Έτσι και αλλιώς, ακόμη και αν εμείς κρατήσουμε το στόμα μας κλειστό, δεν
πρόκειται να τα καταφέρουμε να βουλώσουμε το δικό τους.