Διαστάσεις Η φυγή των σπουργιτιών

Ένα δραματικό ερώτημα πλανάται τα τελευταία χρόνια πάνω από τις μεγάλες
ευρωπαϊκές πόλεις: τι απέγιναν τα σπουργίτια;

Στη Δρέσδη: ένα σπουργίτι πλησιάζει ένα χέρι που υπόσχεται τροφή

Η πρώτη προειδοποίηση προήλθε από την Αγγλία: τα σπουργίτια έχουν εξαφανιστεί
από τις μεγάλες πόλεις, το αποδεικνύουν οι έρευνες που έχουν γίνει, το βλέπει
όμως κανείς και μόνος του στις αυλές των σπιτιών, στα πάρκα, στους δρόμους και
στους κήπους. Κάποιοι επιστήμονες έριξαν την ευθύνη στα χημικά συστατικά που
υπάρχουν στην αμόλυβδη βενζίνη, κάποιοι άλλοι στην εντατική δόμηση. Μπορεί να
φταίει και το ότι τα σπουργίτια δεν βρίσκουν πια στις μεγαλουπόλεις τους
σπόρους, τα έντομα, τα σκουλήκια και τα χόρτα με τα οποία τρέφονται. Όποια κι
αν είναι η αιτία, οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Στους κήπους του Κένσινγκτον –
έγραφε πριν από δύο χρόνια η Λαμπρινή Σταμάτη σ’ αυτή την εφημερίδα – οι
ορνιθολόγοι κατέγραψαν μια ημέρα του Ιουλίου του 2000 μόλις 12 σπουργίτια!
Μισό αιώνα νωρίτερα, το 1948, ο αριθμός τους στον ίδιο τόπο ήταν 885…

Ανάλογα στοιχεία έρχονται από τη Γερμανία. Στη Γαλλία, πάλι, δεν έχουν γίνει
σχετικές έρευνες, η Ένωση για την Προστασία των Πουλιών όμως σκοπεύει να
προχωρήσει τον επόμενο μήνα σε καταγραφή των σπουργιτιών ώστε να διαπιστωθεί
πώς έχει η κατάσταση. Ο δημοσιογράφος της Φιγκαρό που υπογράφει το
ρεπορτάζ δεν μπορεί να συμβάλει προσωπικά στη συζήτηση. Είναι αλήθεια – γράφει
– ότι υπάρχουν μέρες που δεν βλέπεις ούτε ένα σπουργίτι στο Παρίσι ούτε τα
ακούς να καβγαδίζουν στους θάμνους ή στα δένδρα. Κι ύστερα, πέφτεις ξαφνικά
πάνω σε ένα σμήνος που τιτιβίζει σε μια πρασιά. Απρόβλεπτα πουλιά. Δεν βγάζεις
άκρη.

Για την κατάσταση στην Ελλάδα υπάρχουν μόνο φόβοι και ανησυχίες, χωρίς να
επιβεβαιώνονται από στατιστικές. Να όμως που η πιο ενδιαφέρουσα παράμετρος του
θέματος έρχεται από την Αμερική. Περιλαμβάνεται σε ανακοίνωση που έκαναν την
περασμένη εβδομάδα δύο επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Αριζόνα και αφορά
τις… ταξικές προτιμήσεις των σπουργιτιών. Η Αν Κίνζιγκ και ο Πέιτζ Γουόρεν
πραγματοποίησαν μια στατιστική εκτίμηση του αριθμού των πουλιών σε 15
τοποθεσίες με παρόμοια χαρακτηριστικά: ίδια έκταση, ίδιος αριθμός δένδρων,
ίδιες πρασιές. Η μοναδική διαφορά τους ήταν το εισόδημα των κατοίκων τους.

Ε, λοιπόν, τα περισσότερα πουλιά κατευθύνονταν στις πλούσιες περιοχές. Για
ποιο λόγο; Οι ορνιθολόγοι αδυνατούν να απαντήσουν. Μία, προφανής, εξήγηση
είναι ότι οι πλούσιοι ταΐζουν συχνότερα τα πουλιά. Μια άλλη είναι ότι στις
εύπορες συνοικίες, οι γάτες και τα σκυλιά είναι πιο καλοταϊσμένα, οι γαβάθες
τους είναι πάντα γεμάτες, κι έτσι δεν χρειάζεται να αναζητούν αλλού τροφή. Η
συμπεριφορά των σπουργιτιών πρέπει να είναι όμως πιο σύνθετη, οι προτιμήσεις
τους πρέπει να είναι συνάρτηση πολλών παραγόντων. Δεν αποκλείεται να φταίει κι
ο καιρός. Όταν τρελαίνονται οι άνθρωποι από τα ακραία καιρικά φαινόμενα, γιατί
να μην το βάλουν στα πόδια τα πουλιά;