Από το 2001 στα άδυτα της 17Ν

Μια σημαντική – αλλά σιωπηρή – επιτυχία της ΕΛ.ΑΣ. το φθινόπωρο του 2001
άνοιξε τον δρόμο για την εξάρθρωση της 17Ν τον Ιούλιο του 2002. Η άγνωστη αυτή
πτυχή επιβεβαιώνει αυτό που διαμήνυσε το υπουργείο Δημόσιας Τάξης προς τους
ξένους: «Την 17Ν ή θα την πιάσουμε εμείς ή κανένας!».

Στις αρχές του 2002 το Μέγαρο Μαξίμου προετοίμαζε πυρετωδώς την επίσκεψη
του Κώστα Σημίτη στις ΗΠΑ. Το ταξίδι του Έλληνα Πρωθυπουργού στην Ουάσιγκτον
είχε ήδη προγραμματισθεί και ακυρωθεί άλλες δύο φορές. Η τρίτη ημερομηνία, τον
Ιανουάριο του 2002, ήταν και η οριστική.

Η «κατάληψη» των όπλων, της σημαίας και του επαναστατικού εξοπλισμού της οργάνωσης προκάλεσε αίσθηση και προσέδωσε αξιοπιστία στις κινήσεις των διωκτικών αρχών

Παρά τις ανησυχίες, η επίσκεψη πήγε καλά. Ο λόγος δεν ήταν ούτε το μπλουζάκι
του 2004, ούτε το ευρώ που έδωσε ο Κώστας Σημίτης στον Τζορτζ Μπους. Ο Έλληνας
Πρωθυπουργός έφθασε με σημαντικά εφόδια στις βαλίτσες του. Ένα από αυτά
αφορούσε μια σημαντική – αλλά σιωπηρή – εξέλιξη στο μέτωπο της τρομοκρατίας. Η
Ουάσιγκτον ήταν εν γνώσει της εξέλιξης αυτής, την είχε ήδη ενημερώσει ο
πρέσβης στην Αθήνα Τόμας Μίλερ. Εξ ου και ούτε πιέσεις υπήρξαν ούτε και
γκρίνιες.

Η εξέλιξη αυτή ήταν ένας από τους λόγους που, αρχής γενομένης από την επίσκεψη
στις ΗΠΑ, ο Κώστας Σημίτης άρχισε να δηλώνει ότι «όποιος εργάζεται με σύστημα,
έχει αποτελέσματα». Στην ίδια γραμμή κινήθηκε, σε εμφάνισή του στη Βουλή, και
ο υπουργός Δημόσιας Τάξης Μιχάλης Χρυσοχοΐδης. Η τοποθέτηση αυτή δεν πέρασε
απαρατήρητη – αντιθέτως, προκάλεσε ελαφρά αίσθηση. Από ορισμένους έγινε
αντιληπτή ως προαναγγελία συλλήψεων. Μάλιστα το πράγμα ξέφυγε και υποχρεώθηκε
τελικά η ίδια η κυβέρνηση «να μαζέψει το κλίμα». Ωστόσο, καθ’ όλη τη διάρκεια
του πρώτου εξαμήνου του 2002, ο Πρωθυπουργός επανήλθε στο θέμα της
τρομοκρατίας, πάντα στον ίδιο αισιόδοξο και κάπως σιβυλλικό τόνο. «Όποιος
δουλεύει, έχει αποτέλεσμα».

Η αλλαγή ατμόσφαιρας στο θέμα της τρομοκρατίας δεν φάνηκε μόνο στον τόνο των
δημόσιων τοποθετήσεων του Πρωθυπουργού και του υπουργού Δημόσιας Τάξης, που
ήταν οι μόνοι πολιτικοί γνώστες της εξέλιξης αυτής. Κατεγράφη επίσης στην εν
Ελλάδι στάση του Τόμας Μίλερ. Ο πρέσβης απείχε από κάθε δήλωση για την
τρομοκρατία. Σταμάτησαν επίσης τελείως οι πάσης φύσεως «διαρροές» από την
πρεσβεία ότι η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ συγκαλύπτει τους τρομοκράτες. Πάντως, και
από αμερικανικής πλευράς, πέραν της ηγεσίας, ελάχιστοι έγιναν γνώστες της
εξέλιξης. Το αποτέλεσμα ήταν να βρεθούν «εκτός γραμμής» διάφοροι συνταξιούχοι
τύπου Νάιλς, τους οποίους «άδειασε» δημοσίως, αλλά και κατ’ ιδίαν σε
επικοινωνία του με την κυβέρνηση ο Μίλερ, λέγοντας περίπου ότι «αυτά δεν μας
εκφράζουν».

Το πρώτο εξάμηνο του 2002 η Ελλάδα αισθάνθηκε ελάχιστη πίεση στο θέμα της
τρομοκρατίας – και μάλιστα σε μία συγκυρία όπου η ασφάλεια ήταν διεθνής
προτεραιότητα. Πρόσωπα με γνώση των εξελίξεων επέμεναν ότι «το 2002 θα είναι η
«χρονιά του δράκου» για την τρομοκρατία». Σιγά-σιγά, το κλίμα αυτό διέρρευσε
προς τα έξω, έστω κι αν η τρομοκρατία ήταν μια υπόθεση που χειρίστηκε ο
Πρωθυπουργός σε στενή συνεργασία μόνο με τον Χρυσοχοΐδη, χωρίς να παρεμβληθεί
κανένα άλλος κυβερνητικός. Την άνοιξη, στέλεχος της κυβέρνησης χωρίς γνώση του
θέματος έλεγε ότι «κάτι συμβαίνει με την τρομοκρατία, δεν ξέρω τι, αλλά βλέπω
τον Σημίτη πολύ άνετο με το ζήτημα». Παρ’ όλα αυτά, ουδείς γνώριζε και ουδείς
καταλάβαινε. Η δε κυβέρνηση διέψευσε σχεδόν ακαριαία κάποια «προχωρημένα»
δημοσιεύματα.

Σύμφωνα με πηγές, που έχουν γνώση των ερευνών, η αλλαγή κλίματος έγινε
αντιληπτή μέσω των δημοσιευμάτων και των δηλώσεων της κυβέρνησης και από την
17Ν. Κατά μία εκδοχή, το χτύπημα στον Πειραιά αποφασίστηκε το δεύτερο
δεκαπενθήμερο του Ιουνίου από την ηγεσία της οργάνωσης για να αναιρεθεί η
εντύπωση ότι οι διωκτικές αρχές την είχαν πλησιάσει. Για άλλη μια φορά η 17Ν
επέλεγε μια επιχειρησιακή κίνηση για επικοινωνιακούς λόγους. Η συνέχεια είναι
γνωστή. Η βομβιστική ενέργεια στον Πειραιά πήγε στραβά και μέσα σε ένα μήνα
πρόσωπα που κατηγορούνται ότι αποτελούσαν τον «κορμό» της 17Ν βρέθηκαν στον
Κορυδαλλό, συμπεριλαμβανομένου του «εξαφανισμένου» αρχηγού Αλέξανδρου
Γιωτόπουλου.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΗΣ

«Τη 17Ν θα την πιάσουμε ή εμείς ή κανένας!»

Πρόσωπα που με γνώση των ερευνών αναγνωρίζουν ότι «το ταχύτατο “ξήλωμα” της
οργάνωσης δεν θα ήταν δυνατό» αν δεν είχε προηγηθεί η «σιωπηρή εξέλιξη» του
φθινοπώρου του 2001. Η ΕΛ.ΑΣ. δεν θα είχε φθάσει τόσο γρήγορα στις γιάφκες
στην οδό Πάτμου στα Πατήσια και στην οδό Δαμάρεως στο Παγκράτι. Σύμφωνα με την
εκδοχή αυτή, οι ελληνικές διωκτικές αρχές ήταν «διαβασμένες» και
μεγιστοποίησαν τα επιχειρησιακά οφέλη από το γεγονός ότι συνέλαβαν ανέλπιστα
ένα μέλος της οργάνωσης. Η ανακάλυψη των γιαφκών θεωρείται πολιτικά κρίσιμη.
Παραδοσιακά, η κοινή γνώμη ήταν δύσπιστη στο θέμα της 17Ν. Η «κατάληψη» των
όπλων, της σημαίας και του επαναστατικού εξοπλισμού της οργάνωσης προκάλεσε
αίσθηση και προσέδωσε αξιοπιστία στις κινήσεις των διωκτικών αρχών. Άλλωστε,
υπενθυμίζεται, «η πολιτική είναι η διαχείριση των συμβόλων». Η Αστυνομία
«κατέλαβε» τα σύμβολα της 17Ν πριν συλλάβει τα πρόσωπα.

Το «ξήλωμα» της οργάνωσης τον Ιούλιο του 2002 ήταν μια «100% ελληνική
επιτυχία». Ένα επίτευγμα του Νασιάκου, της Αντιτρομοκρατικής και της πολιτικής
ηγεσίας του υπουργείου Δημόσιας Τάξης. «Απολύτως ελληνική» ήταν και η επιτυχία
του φθινοπώρου του 2001. Ούτε οι Βρετανοί ούτε οι Αμερικανοί θα μπορούσαν να
πετύχουν αυτό που πέτυχε τότε η ελληνική πλευρά, η οποία «έβαλε», όπως
λέγεται, «το πόδι στην πόρτα της τρομοκρατίας». Τι ακριβώς συνέβη τότε;
Πρόσωπα με γνώση του θέματος, είναι εξαιρετικά φειδωλά σε πληροφορίες, αν και
βεβαιώνουν πως ό,τι έγινε είναι απολύτως εντός του πλαισίου νομιμότητας. Δεν
είναι σαφές αν οι ελληνικές αρχές αποκάλυψαν κάποιο στοιχείο (ανάλογο με τα
πολύ σημαντικά ευρήματα της Πάρνηθας του 1977) ή κάποιο χώρο ή απέκτησαν
κάποιους «συνομιλητές». Οι εκδοχές ποικίλλουν. Ωστόσο, η επιτυχία του
φθινοπώρου του 2001 αξιοποιήθηκε σταθερά καθ’ όλη τη διάρκεια του 2002 και
έβαλε για πρώτη φορά τις ελληνικές αρχές στα άδυτα της οργάνωσης.

Η πρωτοφανής αυτή επιτυχία έδωσε στην κυβέρνηση το «πάνω χέρι» όχι μόνο
απέναντι στους τρομοκράτες, αλλά κυρίως απέναντι σε Αμερικανούς και Βρετανούς.
Οι τελευταίοι επιθυμούσαν διακαώς να λάβουν γνώση του «προϊόντος» (αγγλιστί,
product) κατά την ορολογία που χρησιμοποιείται σε αυτές τις περιπτώσεις.
Πρόσωπα με γνώση των ερευνών λένε πως «οι Αμερικανοί έφθασαν να εκβιάζουν
κάποια στιγμή, για να συναντήσουν τη σθεναρή αντίσταση του Χρυσοχοΐδη». Η
επιτυχία έδωσε αξιοπιστία και κυρίως χρόνο στην ελληνική πλευρά. Το υπουργείο
Δημόσιας Τάξης αρνήθηκε ξένες εισηγήσεις για βεβιασμένες κινήσεις και τελικά
δικαιώθηκε, αφού η «στραβή» του Πειραιά ήταν το «μπρέικ» για την εξάρθρωση της
17Ν. Η επιτυχία του φθινοπώρου του 2001, αλλά και όσα έγιναν τον Ιούλιο,
εικονογραφούν αυτό που είχε διαμηνύσει κατ’ επανάληψιν το υπουργείο Δημόσιας
Τάξης προς τους ξένους: «Τη 17Ν θα την πιάσουμε ή εμείς ή κανένας!».