Γενετική εναντίον καρκίνου

Μία επαναστατική εξέλιξη στη Γενετική πιθανόν να οδηγήσει στη θεραπεία του
καρκίνου και την αντιμετώπιση θανατηφόρων λοιμώξεων με τη χρήση μιας τεχνικής
την οποία ανακάλυψαν επιστήμονες κατά τη διάρκεια σειράς πρωτοποριακών
πειραμάτων.

Οι έρευνες. «Τους τελευταίους 12 με 18 μήνες έγινε στη Βιολογία μία επανάσταση», λέει ο καθηγητής Καρμάικλ

Οι ερευνητές ήδη συγκρίνουν τα ευρήματά τους με εκείνα των πρώτων ημερών της
ανάπτυξης των αντιβιοτικών, τα οποία άλλαξαν ριζικά τον τρόπο που οι γιατροί
αντιμετωπίζουν τις βακτηριακές ασθένειες στο δεύτερο ήμισυ του 20ού αιώνα.
Μελέτες στις ΗΠΑ και την Ευρώπη έδειξαν τον περασμένο μήνα πως η χρήση τής εν
λόγω τεχνικής προσέφερε σε ανθρώπινα κύτταρα, στον δοκιμαστικό σωλήνα, ανοσία
στον ιό της πολιομυελίτιδας και τον HIV, που προκαλεί το AIDS. Οι ερευνητές
πιστεύουν ότι θα έχει αποτέλεσμα και κατά του καρκίνου και μπορεί μάλιστα να
βοηθήσει να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της απόρριψης μεταμοσχευμένων ιστών.

Ο Γκόρντον Καρμάικλ, καθηγητής Μικροβιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κονέτικατ
στο Φάρμινγκτον και επιστημονικός σύμβουλος της επιθεώρησης «Nature», δήλωσε
πως η διαδικασία, η οποία έγινε γνωστή ως «επέμβαση RNA» (RNAi),
«κατατροπώνει» ιούς και καρκίνους σταματώντας τη λειτουργία βλαβερών γονιδίων
και έχει εντυπωσιάσει τους επιστήμονες. «Τους τελευταίους 12 με 18 μήνες έγινε
στη Βιολογία μία επανάσταση», λέει ο καθηγητής Καρμάικλ. «Εδώ και χρόνια
προσπαθούμε να σταματήσουμε τη λειτουργία των γονιδίων των ιών και των
καρκινικών κυττάρων. Και τούτη τη φορά έχουμε αποτέλεσμα». Οι επιστήμονες
τονίζουν ότι η τεχνική εξακολουθεί να βρίσκεται στα πρώτα στάδια και ότι θα
χρειαστούν τουλάχιστον δύο χρόνια για να γίνουν οι πρώτες κλινικές δοκιμές σε
ανθρώπους. Εν τούτοις αισιοδοξούν ότι θα αποδειχθεί πολύ αποτελεσματική και
χωρίς τις παρενέργειες συμβατικότερων θεραπειών.

Εταιρείες βιοτεχνολογίας διαγκωνίζονται για να αποκτήσουν τα δικαιώματα της
ευρεσιτεχνίας και διοχετεύουν εκατομμύρια δολάρια στην ανάπτυξη της τεχνικής.
Την περασμένη εβδομάδα, μία ομάδα επιστημόνων έλαβε 15 εκατομμύρια δολάρια για
να αναπτύξει μια θεραπεία για την ηπατίτιδα και τον καρκίνο.

Η ιστορία της ανακάλυψης χρονολογείται από το 1990, αλλά πραγματική πρόοδος
σημειώθηκε το 1998, όταν ο Άντριου Φάιρ του Ιδρύματος Κάρνεγκι, το οποίο
συνδέεται με το Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς στη Βαλτιμόρη, βρήκε ότι το RNA –
ένας στενός εξάδελφος του DNA, του μορίου της κληρονομικότητας – μπορεί να
σταματήσει τη λειτουργία γονιδίων. Ο δρ Φάιρ επινόησε τη φράση «επέμβαση RNA»
διαπιστώνοντας ότι τα γονίδια μπορούν να «φιμωθούν» επιλεκτικά. Αυτό σημαίνει
ότι μπορεί να διακοπεί η λειτουργία των ελαττωματικών γονιδίων που προκαλούν
όγκους ή των γονιδίων που είναι απαραίτητα για να πολλαπλασιαστεί ένας ιός σ’
ένα κύτταρο.

Τα πειράματα

Αλλά η πραγματική επιτυχία ήρθε με τα φετινά πειράματα σε ανθρώπινα κύτταρα.
Από δύο ανεξάρτητες ομάδες ερευνητών διαπιστώθηκε ότι ανθρώπινα κύτταρα στον
δοκιμαστικό σωλήνα αντιστάθηκαν στη μόλυνση από τον HIV και μια τρίτη ομάδα
επιστημόνων διαπίστωσε πως η τεχνική έχει αποτέλεσμα εναντίον του ιού της
πολιομυελίτιδας – και μάλιστα με τρόπο που πιστεύουν ότι θα αποδειχθεί
αποτελεσματικός εναντίον και άλλων ιών. «Το ενδιαφέρον έγινε τεράστιο», λέει ο
καθηγητής Καρμάικλ. «Πριν από πέντε χρόνια μόνο μια φούχτα επιστημονικά
κείμενα είχαν δημοσιευτεί για το RNAi, πριν από δύο χρόνια ήταν 100, πέρυσι
δημοσιεύτηκαν 1.000 και φέτος θα είναι χιλιάδες ακόμη». Το πολύ καλό με τη
διαδικασία αυτή, προσθέτει, είναι ότι επιδρά συγκεκριμένα στο γονίδιο που έχει
στόχο και δεν σταματάει τη λειτουργία άλλων σημαντικών γονιδίων – πράγμα πολύ
σημαντικό για τις παρενέργειες.

Παρά τα προβλήματα που παραμένουν, τα πειράματα σε ποντίκια έδειξαν πως η
θεραπεία RNAi θα είναι ευκολότερη σε όργανα που έχουν πλούσια παροχή αίματος,
όπως το ήπαρ και τα νεφρά. Η τεχνική έχει εντυπωσιάσει τους επιστήμονες.
«Μόλις μάθαμε τους κανόνες, αποδείχθηκε πως ήταν πολύ απλούστεροι απ’ όσο
πιστεύαμε. Μπορεί να γίνει ένα ισχυρό μέσο επίθεσης σε ιούς και καρκίνους.
Είναι μια επανάσταση», τονίζει ο καθηγητής Καρμάικλ.