Πιο αλμυρές οι θάλασσες

Πιο «αλμυρές» είναι φέτος οι ελληνικές θάλασσες. Έχουν μεγαλύτερη
περιεκτικότητα σε αλάτι απ’ ό,τι τις προηγούμενες χρονιές. Η αιτία αναζητείται
στα νερά των Δαρδανελλίων.

Μάλιστα έχουν εντοπιστεί και οι περιοχές που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη
αλατότητα. Είναι αυτές που βρίσκονται νοτίως της Κρήτης και ανατολικά της
Ρόδου. «Οι ελληνικές θάλασσες, πλην του Βορείου Αιγαίου, έχουν σταθερά μεγάλη
περιεκτικότητα σε αλάτι» εξηγεί ο κ. Γιώργος Τριανταφύλλου, ωκεανογράφος στο
Ινστιτούτο Θαλάσσιας Βιολογίας Κρήτης. Φέτος όμως και το Βόρειο Αιγαίο
παρουσιάζει αυξημένη αλατότητα, που φτάνει σε ποσοστό ακόμα και 20% σε σχέση
με τον μέσο όρο προηγούμενων ετών.

«Ούτως ή άλλως το Αιγαίο παρουσιάζει αυξημένη αλατότητα», εξηγεί ο κ.
Τριανταφύλλου. «Όπως άλλωστε και ολόκληρη η Μεσόγειος σε σχέση με τον
Ατλαντικό Ωκεανό. Αυτό οφείλεται κυρίως στη γεωγραφική κατανομή της περιοχής.
Στο γεγονός ότι η Μεσόγειος είναι μια κλειστή θάλασσα.

Λίγα, και όχι σημαντικά, ποτάμια εκβάλλουν σε αυτή. Η ανανέωσή της είναι τόσο
μικρή, ώστε, όπως έχει υπολογισθεί, χρειάζεται 80 ολόκληρα χρόνια για να
ανανεωθεί μια φορά πλήρως».

Η αλατότητα των ελληνικών θαλασσών (η συνολική ποσότητα δηλαδή των αλάτων που
υπάρχουν σε 1 kg θαλασσινού νερού ύστερα από εξάτμιση και ξήρανση του ιζήματος
υπό καθορισμένες συνθήκες, όπως είναι ο επιστημονικός ορισμός της)
επηρεάζεται, όμως, εκτός από τη Μεσόγειο Θάλασσα, και από τα νερά των
Δαρδανελλίων. «Αυτός είναι ο λόγος που παρουσιάζεται αυτή η διαφορά μεταξύ των
βόρειων θαλασσών μας και των νότιων», εξηγεί ο καθηγητής.

«Συνήθως μέσω των Δαρδανελλίων έρχονται μεγάλες ποσότητες θαλάσσιων μαζών με
μικρή περιεκτικότητα σε αλάτι. Τα πολλά ποτάμια που εκβάλλουν στην περιοχή,
καθώς και τα θαλάσσια ρεύματα που υπάρχουν εξαιτίας των κλιματολογικών
συνθηκών που επικρατούν εκεί, επηρεάζουν σημαντικά την αλατότητα». Τον χειμώνα
που μας πέρασε, όμως, οι βροχοπτώσεις στην Κεντρική Ευρώπη, σε αντίθεση με την
Ελλάδα, ήταν περιορισμένες. Τα νερά των ποταμών ήταν σαφέστατα λιγότερα απ’
ό,τι τις προηγούμενες χρονιές. Η ταυτόχρονη παρουσία θαλάσσιων ρευμάτων, που
μετέφεραν νερά με αυξημένη αλατότητα από το Νότιο Αιγαίο προς το Βόρειο,
επέτεινε την κατάσταση.

Η καταγραφή της αλατότητας δεν είναι εύκολη υπόθεση. «Αποτελούσε για χρόνια
στόχο των βιολόγων και των ωκεανογράφων. Η μονάδα μέτρησης αλατότητας
ονομάζεται psy», εξηγεί ο κ. Τριανταφύλλου. «Συγκεκριμένα, υπάρχει μια
αριθμητική κλίμακα διψήφιων αριθμών που μας δείχνει πόσο αλάτι έχει μια
περιοχή. Όταν λέμε ότι νοτίως της Κρήτης η αλατότητα είναι 40 psy, εννοούμε
ότι εάν πάρουμε 1.000 μέρη θαλασσινού νερού και τα εξατμίσουμε θα μείνουν 40
μέρη αλατιού.

Γι’ αυτόν τον λόγο κάποιοι μετρούν την αλατότητα με ποσοστό επί τοις χιλίοις
(π.χ. 40ο/οο στη συγκεκριμένη περίπτωση). Η μέτρηση γίνεται με ένα ειδικό
όργανο που κατεβαίνει στον βυθό και μετράει τη θερμότητα, την αγωγιμότητα, την
αλατότητα και την πυκνότητα του θαλασσινού νερού».

«Η διαφορετική αλατότητα μιας περιοχής έχει ως αποτέλεσμα, όμως, σημαντικές
διαφορές και στα είδη που ζουν εκεί», συμπληρώνει ο ωκεανογράφος. «Από τα
μαλάκια μέχρι και τα δελφίνια. Σύμφωνα με μελέτες, όταν “άνοιξε” το Γιβραλτάρ,
διάφορα είδη ήρθαν στη Μεσόγειο από τον Ατλαντικό Ωκεανό και δεν μπόρεσαν να επιβιώσουν».