Οι υποψίες των Αμερικανών

Περίπου ως άντρο τρομοκρατών έβλεπαν οι Αμερικανοί την Ελλάδα στο τέλος της
δεκαετίας του ’90. Η κυβέρνηση Σημίτη είχε θορυβηθεί από ειδική έρευνα της
Metron, που δεν βγήκε ποτέ στη δημοσιότητα γιατί εμφάνιζε τους Έλληνες να
πιστεύουν ότι υπάρχει διασύνδεση της 17Ν με το ΠΑΣΟΚ. Στις κλήσεις με κινητό
στράφηκαν οι έρευνες για τη δολοφονία του Σόντερς – χωρίς όμως αποτέλεσμα. Το
«Απόρρητο Ημερολόγιο της Τρομοκρατίας» αποκαλύπτει το δύσκολο ξεκίνημα των ερευνών.

ΒΑΡΥΣ ΥΠΑΙΝΙΓΜΟΣ

«Σε τι διαφέρει η Ελλάδα από τη Λιβύη;»

Η δολοφονία Περατικού κλόνισε την πεποίθηση που υπήρχε τότε ότι η τρομοκρατία «έχει ατονήσει»

«Πείτε μου, σας παρακαλώ, η Ελλάδα τι διαφορά έχει από τη Λιβύη;». Η ερώτηση
προκάλεσε παγωμάρα σε αυτούς που κάθονταν γύρω από το τραπέζι. Η Ελλάδα του
Κώστα Σημίτη ανήκε στο ΝΑΤΟ και την Ε.Ε. Η Λιβύη του Μουαμάρ Καντάφι ήταν χώρα
που εθεωρείτο άντρο τρομοκρατών. Ο υπαινιγμός ήταν σαφής και κάπως ωμός για
μια κλειστή και αυστηρά οφ δι ρέκορντ συνάντηση, με διπλωμάτες και
πανεπιστημιακούς, από αυτές που γίνονται σε μεγάλα αμερικανικά Πανεπιστήμια.

Ερωτών, ο μέγας και πολύς Γκραμ Άλισον, επιφανής πανεπιστημιακός του Χάρβαρντ,
ο οποίος προοριζόταν για μια θέση στον στενό πυρήνα του επιτελείου εξωτερικής
πολιτικής του Αλ Γκορ – αν αυτός κέρδιζε τις προεδρικές εκλογές του 2000.
Ερωτώμενος, ο τότε πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα Νίκολας Μπερνς. Μόνο που,
διπλωμάτης όπως πάντα, ο Μπερνς απέφυγε να απαντήσει ο ίδιος. Αντιθέτως,
στράφηκε σε έναν νεαρό Έλληνα πανεπιστημιακό που ήταν παρών και ζήτησε τη
γνώμη του.

Αυτό ήταν το κλίμα για την Ελλάδα στο τέλος της δεκαετίας του ’90, σε ό,τι
αφορά την τρομοκρατία. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι ο Άλισον, παρά τη σκληρότητα
της θέσης του, ήταν Δημοκρατικός. Κανείς δεν ήθελε να φαντασθεί τι θα γινόταν
αν έρχονταν στην εξουσία οι, πολύ πιο ακραίοι σε θέματα ασφάλειας,
Ρεπουμπλικανοί – όπερ και εγένετο με την εκλογή του Μπους.

Το κλίμα στις ανώτερες σφαίρες του αμερικανικού πολιτικού και διπλωματικού
κατεστημένου ήταν σε πλήρη αντίθεση με τις αντιλήψεις που επικρατούσαν για τη
σοβαρότητα του θέματος στην κυβέρνηση Σημίτη. Είναι πολύ χαρακτηριστικό ότι
ένας από τους προκατόχους τού Μιχάλη Χρυσοχοΐδη στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης
πίστευε ότι το θέμα της τρομοκρατίας «έχει ατονήσει και οι τρομοκράτες έχουν
πάρει σύνταξη». Επί θητείας του στο υπουργείο ασχολήθηκε ελάχιστα με το θέμα
και είναι ζήτημα αν είδε μια-δυό φορές τον τότε επικεφαλής της
Αντιτρομοκρατικής Φώτη Νασιάκο. Ήταν μια πολιτική εκτίμηση που κατέρρευσε
παταγωδώς με τη δολοφονία του Περατικού – αν και αυτό δεν εκλόνισε ιδιαιτέρως
την κυβέρνηση Σημίτη.

Τόμας Νάιλς. Ως συνταξιούχος έκανε δημόσιες δηλώσεις για λίστες υπόπτων που παρέδωσε στον Κ. Σημίτη

Στο θέμα της τρομοκρατίας, υπήρχε μεταξύ Μεγάρου Μαξίμου και αμερικανικής
πρεσβείας «χαλασμένο τηλέφωνο». Οι λόγοι είναι πολλοί. Οι θεωρίες, η
συνωμοσιολογία και οι περιβόητες «λίστες υπόπτων» των Αμερικανών προκαλούσαν
αλλεργία στον Κώστα Σημίτη, «η πολιτική κουλτούρα του οποίου τον κάνει να
αποστρέφεται αστυνομολαγνικές και πρακτορολογικές προσεγγίσεις», όπως
βεβαιώνουν πρόσωπα που γνωρίζουν καλά το θέμα.

Το Μέγαρο Μαξίμου κράτησε σε απόσταση τους Αμερικανούς πρέσβεις, οι οποίοι
στέλνονταν στο υπουργείο Εξωτερικών ή το υπουργείο Δημόσιας Τάξης. Τούτο
ίσχυσε καθ’ υπερβολήν για τον Νίκολας Μπερνς – όπως και για τον νυν πρέσβη
Τόμας Μίλερ – αλλά έως ενός σημείου και για τον Τόμας Νάιλς, έναν έμπειρο,
χαμηλών τόνων, διπλωμάτη για τον οποίο είχαν παλαιότερα τα καλύτερα λόγια στο
επιτελείο του Πρωθυπουργού. Στο θέμα της τρομοκρατίας, όμως, ακόμη και ο Νάιλς
δεν ξέφυγε από την πεπατημένη. Ως συνταξιούχος, έκανε δημόσιες δηλώσεις στις
οποίες μιλούσε για συνάντησή του με τον Έλληνα Πρωθυπουργό, όταν του έδωσε
λίστες υπόπτων και το όνομα του «συντάκτη» των προκηρύξεων. Πρόκειται για
συμπεριφορά που δεν συνάδει ακριβώς με τη διπλωματική πρακτική – ακόμη και
μετά την αποχώρηση από την ενεργό υπηρεσία.

Στο Μαξίμου δεν τα θυμούνται έτσι ακριβώς τα πράγματα. Η ουσία είναι πως,
έκτοτε, ο Πρωθυπουργός παραμένει απρόσιτος για τον εκάστοτε Αμερικανό πρέσβη –
έπειτα, φυσικά, από την αρχική εθιμοτυπική επίσκεψη. Αυτά που δεν άκουγε ο
Πρωθυπουργός, τα άκουγαν, πάντως, οι υπουργοί.

ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΒΗΜΑΤΑ

Τα κινητά δεν μίλησαν για τη δολοφονία Σόντερς

Το κλιμάκιο της Σκότλαντ Γιαρντ έφθασε στην Αθήνα το απόγευμα της ημέρας που
δολοφονήθηκε ο Σόντερς. Κορυφαίο στέλεχος της κυβέρνησης επισημαίνει ότι «η
μεγαλύτερη συνεισφορά των Βρετανών ήταν ο σεβασμός των γεγονότων». Με άλλα
λόγια, η έρευνα έφυγε από τη σεναριολογία περί υπόπτων και πήγε σε μια
αναζήτηση ευρημάτων – «δηλαδή, από τα πρόσωπα στα πράγματα». Η δολοφονία του
Σόντερς είχε μια ιδιοτυπία. Τη σχετικά μεγάλη απόσταση από το σπίτι του στα
βόρεια προάστια έως το Υγεία, μπροστά από το οποίο δέχθηκε τις σφαίρες των
τρομοκρατών. Η υπόθεση των ερευνητών ήταν ότι «θα πρέπει να υπήρχαν
τουλάχιστον δύο κλιμάκια της 17Ν». Ένα έξω από το σπίτι του και ένα στη
Λεωφόρο Κηφισίας, κοντά στο σημείο που είχε στηθεί η ενέδρα. Αν το πρώτο
κλιμάκιο τον είχε ακολουθήσει σε όλη τη διαδρομή θα είχε γίνει αντιληπτό. Το
πιθανότερο είναι ότι οι μεν ειδοποίησαν τους δε. Πώς; Με κινητό τηλέφωνο.

Φρούδες αποδείχθηκαν οι ελπίδες του κλιμακίου της Σκότλαντ Γιαρντ ότι τα κινητά θα έδιναν πληροφορίες για την ταυτότητα των δολοφόνων του Σόντερς

Η ανάλυση αυτή είχε δημιουργήσει το καλοκαίρι του 2000 αρκετές ελπίδες. Ο
λόγος; Οι κλήσεις κινητών τηλεφώνων ακολουθούν συγκεκριμένες διαδρομές στο
δίκτυο. Αν κάποιος τηλεφωνεί με το κινητό του έξω από το σπίτι του Σόντερς στα
βόρεια προάστια σε κάποιο άλλο κινητό, του οποίου ο κάτοχος βρίσκεται στην
περιοχή του Υγεία, τότε η κλήση θα περάσει από συγκεκριμένα σημεία του
δικτύου. Οι εταιρείες κινητής τηλεφωνίας είχαν στοιχεία για τις κλήσεις που
πέρασαν από αυτά τα σημεία του δικτύου, το χρονικό διάστημα λίγο πριν από τη
δολοφονία του Σόντερς. Από τους αριθμούς, οι ερευνητές θα μπορούσαν ίσως να
φθάσουν στους δράστες.

Παρ’ όλα αυτά, οι αριθμοί των κινητών δεν οδήγησαν πουθενά. Διασταυρώσεις,
συγκρίσεις με υπολογιστή και γκρίνιες των Βρετανών ότι η επεξεργασία των
στοιχείων δεν ήταν η κατάλληλη δεν οδήγησαν πουθενά. Ο λόγος; Ακόμη κι αν
χρησιμοποίησαν κινητά, οι δράστες δεν θα τα είχαν στο όνομά τους. Θα
προτιμούσαν καρτοκινητά, τα οποία αγοράζει κανείς με οποιοδήποτε όνομα και
χωρίς πάγια χρέωση, προσθέτοντας χρόνο ομιλίας με κάρτες που αγοράζει από τα
περίπτερα. Τα κινητά δεν οδήγησαν πουθενά. Η τεχνογνωσία όμως μια τέτοιας
προσέγγισης έφερε αποτελέσματα το βράδυ της έκρηξης στον Πειραιά. Μια
τηλεκάρτα στην τσέπη του Σάββα Ξηρού βοήθησε τις έρευνες των αρχών. Στα
ψηφιακά δίκτυα καταγράφεται αυτόματα ποια τηλεκάρτα – που φέρει κωδικό – καλεί
ποιους αριθμούς – σταθερούς ή κινητούς – από ποιο καρτοτηλέφωνο. Εξ ου και από
το υπουργείο Δημόσιας Τάξης έψαχναν κυριακάτικα στελέχη του ΟΤΕ και τα έφερναν
από τις παραλίες…