Σχέσεις αγάπης – μίσους ΕΛΑ – 17Ν

Η σχέση «αγάπης και μίσους» ανάμεσα στη 17 Νοέμβρη και στον Επαναστατικό
Λαϊκό Αγώνα (ΕΛΑ) είναι δεδομένη για όσους παρακολουθούν την ιστορία αυτών των οργανώσεων.

Ο εμπρησμός, το βράδυ της 18ης Δεκεμβρίου του 1980, των πολυκαταστημάτων Μινιόν και Κατράντζος στάθηκε αφορμή για αντιπαράθεση του ΕΛΑ με τη 17 Νοέμβρη

Έτσι, αν και αυτή η σχέση ξεκίνησε «συντροφικά» τα χρόνια της δικτατορίας και
συνεχίσθηκε το πρώτο διάστημα της μεταπολίτευσης, ωστόσο οι δρόμοι των δύο
οργανώσεων χώρισαν οριστικά στις αρχές του 1975. Η αντιπαράθεσή τους μάλιστα
δεν κρατήθηκε κρυφή, καθώς τα μέλη τους φρόντισαν να τη γνωστοποιήσουν με
δημόσιες αντεγκλήσεις, σε πολιτικό και ιδεολογικό πάντα επίπεδο, μέσα από
έντυπα (ΕΛΑ) ή με προκηρύξεις τους (17 Νοέμβρη).

Ουσιαστικά η κόντρα ανάμεσα στις δύο οργανώσεις άρχισε με πολυσέλιδη προκήρυξη
της 17 Νοέμβρη, το καλοκαίρι του 1981. Αφορμή είχαν σταθεί δύο ενέργειες πίσω
από τις οποίες – κατά τις διωκτικές αρχές – κρύβεται ο ΕΛΑ και τις οποίες η
17Ν χαρακτήρισε επιχειρησιακά ασυντόνιστες, όχι κατάλληλα προετοιμασμένες και
πολιτικά επιβλαβείς.

Η απόπειρα κατά της AEG

Η πρώτη ήταν η αποτυχημένη απόπειρα του εμπρησμού εργοστασίου της AEG στου
Ρέντη, τον Οκτώβριο του 1977, που είχε ώς αποτέλεσμα τον θάνατο του Χρήστου
Κασσίμη, ο οποίος φέρεται από τα ιδρυτικά στελέχη του ΕΛΑ, και η δεύτερη ήταν
ο εμπρησμός, το βράδυ της 18ης Δεκεμβρίου του 1980, των πολυκαταστημάτων
Μινιόν και Κατράντζος. Την ευθύνη γι’ αυτή την ενέργεια ανέλαβε η
πρωτοεμφανιζόμενη τότε επαναστατική οργάνωση Οχτώβρης ’80, η οποία, σύμφωνα με
τις διωκτικές αρχές, φέρεται να ήταν παρακλάδι του ΕΛΑ.

Έστω και με καθυστέρηση, αυτά τα δύο χτυπήματα προκάλεσαν την αντίδραση της
17Ν η οποία άσκησε έντονη κριτική τόσο για την περίπτωση της AEG όσο και για
τον εμπρησμό των δύο πολυκαταστημάτων. «Αγνοήθηκαν οι πολιτικές και υλικές
επιπτώσεις της ενέργειας στο μαζικό κίνημα», έλεγε στην προκήρυξή της η 17Ν
για την ενέργεια στην AEG ενώ υποστήριξε πως στον εμπρησμό των δύο
πολυκαταστημάτων δεν ελήφθησαν υπόψη «οι υλικές επιπτώσεις πάνω στους
εργαζόμενους σ’ αυτά τα μαγαζιά και παραπέρα ο αρνητικός αντίκτυπος αυτών των
επιπτώσεων στα πλατύτερα στρώματα εργαζομένων».

Πολιτική κριτική

Με έμμεση κριτική στα χτυπήματα της 17Ν απαντούσε ο ΕΛΑ όπως και στην περίπτωση του εμπρησμού του «Κατράντζος Σπορ»

Ειδικά για την επίθεση στην AEG, η 17 Νοέμβρη ασκεί κατ’ αρχήν πολιτική
κριτική στον ΕΛΑ λέγοντας ότι «θα μπορούσε να διαλεχτεί άλλος γερμανικός
στόχος», επειδή εκείνη την περίοδο γινόταν στο εργοστάσιο μαζική πολυήμερη
απεργία με συνέπεια, πρώτον «ομάδα εργατών να μην επιδοκιμάσουν αυτήν την
ενέργεια», δεύτερον οι «κομματικοί να ξαναπεράσουν εύκολα στους εργάτες τη
γραμμή τους», και τρίτον «έπρεπε να προβλεφθεί το χτύπημα από την Ασφάλεια,
και ειδικότερα του Γιάννη Σερίφη, αφού ήταν γνωστός ως μέλος της αντιστασιακής
στη δικτατορία 20ής Οκτώβρη». Και ακολουθεί η «επίθεσή» της κατά του ΕΛΑ στο
επιχειρησιακό επίπεδο κατηγορώντας την ομάδα που πήρε μέρος στην επιχείρηση
ότι δεν είχε κάνει κατάλληλη προετοιμασία.

«Δεν είχε γίνει αρκετή προετοιμασία, από τη σκοπιά της συλλογής πληροφοριών
για το αν και πώς φυλάγεται ο στόχος. Έτσι, η επιχείρηση οργανώθηκε σαν να μην
υπήρχε φύλακας, ενώ υπήρχε…», αναφέρει στην προκήρυξή της η 17Ν. Και
προσθέτει: «Η συλλογή πληροφοριών έγινε περίπου επί 5 μέρες πριν από την
ενέργεια. Το χρονικό αυτό διάστημα είναι τελείως ανεπαρκές. Αν είχε γίνει επί
2 εβδομάδες ή έστω 10 μέρες, αλλά καλύπτοντας περισσότερες ώρες τη νύχτα, ίσως
– και το υπογραμμίζουμε το ίσως – να είχαν επισημανθεί οι αστυνομικές
περιπολίες. Γιατί αυτές μπορεί να γίνονταν μία φορά την εβδομάδα ή σε
διαφορετικές ώρες τη νύχτα, οπότε αν επισημαίνονταν θα αντιμετωπιζόταν αλλιώς
η ενέργεια ή δεν θα γινόταν».

Τα λάθη σύμφωνα με τη 17Ν

Η 17Ν, αφού υποστηρίζει ότι «η ανεπαρκής συλλογή πληροφοριών και προετοιμασία
ήταν λοιπόν το πρώτο λάθος», προχωρά και σε άλλα δύο λάθη που, κατά την
εκτίμησή της, έκανε τότε ο ΕΛΑ: «Το δεύτερο λάθος ήταν ότι μπήκαν τρεις μέσα
στον στόχο κι αφέθηκε μόνος του ο σύντροφος Κασσίμης, χωρίς παράλληλα να
υπάρχουν τσιλιαδόροι στις δύο γωνίες του δρόμου. Αποτέλεσμα της απουσίας
τσιλιαδόρων και του ότι ήταν μόνος του, υπήρξε ο αιφνιδιασμός του από τους
μπάτσους…». Και καταλήγει «στο τρίτο και σοβαρότερο λάθος», δηλαδή πως «δεν
υπήρχε πλάνο αντιμετώπισης μπάτσων». Και συμπληρώνει: «Αν υπήρχε θα γινόταν το
αντίθετο, δηλαδή θα ‘χαμε στη χειρότερη περίπτωση, κι αν δεν γινόταν
διαφορετικά, τους δύο μπάτσους στον τόπο κι οι σύντροφοι θα ‘φευγαν, κι αυτό
γιατί ήταν τέσσερις κι αυτοί δύο (εννοώντας τους αστυνομικούς)…».

Για τρία λάθη, που έγιναν με τον εμπρησμό του Μινιόν και του Κατράντζου, κάνει
λόγο στην ίδια προκήρυξή της η 17 Ν. «Πρώτον είναι ότι τα μαγαζιά αυτά δεν
πουλάνε προϊόντα που να ικανοποιούν ψεύτικες ανάγκες που δημιουργεί ο
καπιταλισμός αλλά αντίθετα προϊόντα πρώτης ανάγκης», με συνέπεια, όπως
σημειώνει η 17Ν, «το γεγονός αυτό (σ.σ.: του εμπρησμού) να δημιουργεί μία
σύγχυση και κάνει την ενέργεια μη κατανοητή σ’ αυτά τα λαϊκά στρώματα αφού τα
βλέπουν σαν μαγαζιά όπου ψωνίζουν φθηνότερα απ’ αλλού…». Το δεύτερο λάθος
κατά τη 17Ν έχει να κάνει με το ότι «άλλο απαλλοτρίωση και άλλο καταστροφή»,
αφού, όπως τονίζει, «κανένας εργαζόμενος που αντιμετωπίζει άμεσα προβλήματα
επιβίωσης δεν θα δεχθεί καταστροφή αγαθών τη στιγμή που τα έχει ανάγκη» και το
τρίτο «και κυριότερο – όπως σημειώνει – δεν σταθμίστηκαν οι υλικές συνέπειες
της ενέργειας για τους εργαζόμενους σ’ αυτά τα καταστήματα». Σύμφωνα με την
προκήρυξη της 17Ν, «με την καταστροφή των Μινιόν-Κατράντζου έχασαν τη δουλειά
τους, τα επιδόματά τους κ.λπ. οι εργαζόμενοι σ’ αυτά και το ίδιο θα γινόταν
και στα σούπερ μάρκετ αν οι ενέργειες πετύχαιναν εξίσου», καθώς, όπως τονίζει
– «για τα πλατιά λαϊκά στρώματα λειτουργεί η συλλογιστική: Καλά οι
μεγαλοκαρχαρίες ιδιοκτήτες αλλά οι εργαζόμενοι τι τους έφταιγαν;…».

Οι εκτιμήσεις

Όσοι έχουν επιχειρήσει να αναλύσουν την ιστορία των δύο οργανώσεων εκτιμούν
ότι η μεν 17 Νοέμβρη θεωρούσε ότι «ήταν η ντε φάκτο ένοπλη πρωτοπορία ενός
μαζικού κινήματος», μ’ άλλα λόγια – όπως λένε – «η 17Ν πίστευε ότι ήταν το
αρματωμένο χέρι του λαϊκού κινήματος», ενώ αντίθετα ο ΕΛΑ «νόμιζε πως ήταν το
πιο προωθημένο κομμάτι του μαζικού κινήματος θέλοντας να παραμείνει σ’ αυτό
και όχι να λειτουργήσει ξεκομμένα απ’ αυτό». Στις «επιθέσεις» της 17 Νοέμβρη ο
ΕΛΑ απέφυγε να απαντήσει με δημόσια προκήρυξη ή ανακοίνωσή του. Αντίθετα
επέλεξε από την πρώτη στιγμή να καταλήγει τις περισσότερες από τις προκηρύξεις
του με το σχεδόν μόνιμο σύνθημα: «Με οργανωμένο και μόνιμο τρόπο να
αναπτύξουμε την πολιτική και ιδεολογική μας βάση» διαφωνώντας κατ’ αυτόν τον
τρόπο, όπως λέγεται, «με την αυστηρή, κλειστή και μιλιταριστική οργάνωση της
17 Νοέμβρη».

Στο πλαίσιο αυτό ο ΕΛΑ, σε προκήρυξή του για την τοποθέτηση εμπρηστικού
μηχανισμού τον Ιούλιο του 1982 στα γραφεία της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών,
επιχειρεί να διαφοροποιηθεί εμμέσως από τη δράση της 17Ν τονίζοντας – μεταξύ
άλλων – ότι «η μόνιμη πολιτική προσπάθεια για αυτονόμηση από το καθεστώς δεν
μπορεί να γίνει χωρίς την παράλληλη οργάνωση δυνάμεων» και παράλληλα
υποστηρίζει «τη διάδοση και ανάπτυξη της λαϊκής και επαναστατικής βίας στο
μαζικό κίνημα».

Βολές κατά της 17Ν στο «Ενημερωτικό Φυλλάδιο του ΕΛΑ»

Στο «Ενημερωτικό Φυλλάδιο του ΕΛΑ», που κυκλοφόρησε τον Ιούνιο του 1978, το
οποίο εξηγεί τις θέσεις της οργάνωσης για «την ανάπτυξη του ελληνικού λαϊκού
και επαναστατικού κινήματος», γίνεται μία έμμεση αναφορά στον χαρακτήρα και
τις μεθόδους της 17Ν, καθώς σ’ ένα σημείο προτρέπει τα μέλη του να «μην
ξεπέφτουν στον αδικαιολόγητο συνωμοτισμό, που μόνον εμπόδια παρεμβάλλει στην
πολιτική δουλειά».

Και αφού αναφέρει ότι η παρανομία είναι « στήριγμα της ανοιχτής και “νόμιμης”
πολιτικής δραστηριότητας», σημειώνει: « Αυτά τα δύο δεν είναι σε ανταγωνιστική
αντίθεση και αντίφαση μεταξύ τους, αλλά το ένα πρέπει να συμπληρώνει και να
ολοκληρώνει το άλλο».

Και πιο κάτω, κατηγορώντας εμμέσως τη 17Ν ότι επιχειρεί να «κηδεμονέψει το
μαζικό κίνημα», συμπληρώνει: «Από σήμερα κιόλας πρέπει να χτυπηθεί η σχέση
“κηδεμονίας-καθοδήγησης” από τη μεριά συγκεκριμένων οργανώσεων σε σχέση με τα
μαζικά όργανα του λαϊκού κινήματος».

Έμμεση κριτική

Στο ίδιο φυλλάδιο γίνεται μία ακόμη έμμεση κριτική στη δράση της 17 Νοέμβρη,
όπου, μεταξύ άλλων, διευκρινίζεται ότι τα μέλη του ΕΛΑ «δεν βλέπουν καθόλου
την ανάγκη οι ίδιοι να συμπεριλάβουν και να εκφράσουν ολόκληρο το λαϊκό κίνημα
και τις επαναστατικές του δυνάμεις. Κάτι τέτοιο οπωσδήποτε δεν είναι με
κανέναν τρόπο στόχος της δουλειάς τους».

Οι θέσεις πάντως του ΕΛΑ έγιναν λίγο πολύ γνωστές μέσα από το πολυγραφημένο
φυλλάδιο που με την επωνυμία «Αντιπληροφόρηση» κυκλοφόρησε σε μερικές δεκάδες
αντίτυπα, σε πανελλαδική κλίμακα, από την άνοιξη του 1975 μέχρι τις αρχές της
δεκαετίας του ’80.

Το έντυπο αυτό, το οποίο εκείνα τα χρόνια αποτέλεσε συνδετικό κρίκο μέσα από
σχόλια και θέσεις διαφόρων αντικαθεστωτικών οργανώσεων, μοιραζόταν σε
συγκεντρώσεις στα αμφιθέατρα και σε διαδηλώσεις.

Σε ορισμένα δε τεύχη του κάποιες απόψεις που αναπτύχθηκαν θεωρήθηκαν ως
«θέσεις του ΕΛΑ» αν και η συντακτική ομάδα της «Αντιπληροφόρησης» κατήγγειλε
τις «προσπάθειες των αστυνομικών αρχών να τη συνδέσουν ευθέως με τον ΕΛΑ».