ΜΑΤΟΥΛΑ ΣΚΑΛΤΣΑ «Έτσι θα κάνουμε τα μουσεία ελκυστικά»

Η κ. Ματούλα Σκαλτσά είναι καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης στο Πολυτεχνείο
Θεσσαλονίκης. Πρόσφατα, ορίστηκε διευθύντρια του πρώτου στην Ελλάδα
διατμηματικού μεταπτυχιακού προγράμματος Μουσειολογίας.

Μπορεί στον λεγόμενο πολιτισμένο κόσμο η Μουσειολογία να διδάσκεται σε
περισσότερα από 1.000 πανεπιστήμια, αλλά η Ελλάδα, που συνθέτει στο σύνολο του
γεωγραφικού της χώρου ένα τεράστιο μουσείο, αγνοούσε μέχρι σήμερα την ύπαρξη
του κλάδου, του αντικειμένου και της άμεσης αναγκαιότητάς του.

«Μουσειολογία είναι το διεπιστημονικό αντικείμενο που ασχολείται θεωρητικά και
εφαρμοσμένα με τη διαχείρηση (διατήρηση, ανάδειξη και κυρίως προβολή) της
πολιτιστικής κληρονομιάς», επισημαίνει η κ. Σκαλτσά. «Βασικός στόχος της είναι
η σύνδεση του σήμερα με το χθες μέσα από ζητήματα που απασχολούν τον άνθρωπο.
Η λογική του “στησίματος” ενός μουσείου, μιας έκθεσης, θα ‘πρεπε να είναι
επικοινωνιακή, ψυχαγωγική, παιδευσιακή γενικότερα, αλλά να λαμβάνει υπόψη της
και την αισθητική. Μέχρι σήμερα προβάλαμε αποκλειστικά την αισθητική
παράμετρο».

Όσο για τη σταδιακή μείωση των επισκεπτών (Ελλήνων και ξένων) στα παραδοσιακά
μουσεία, θεωρεί ότι «το μουσείο οφείλει να κάνει σαφή τα εκθέματα για τον
επισκέπτη, ο οποίος δεν οφείλει να γνωρίζει τίποτα. Σ’ ένα κλασικό
αρχαιολογικό μουσείο δείχνουμε λ.χ. ένα άγαλμα στον επισκέπτη και του λέμε …
“αυτό είναι ωραίο, έχει αισθητική, θαύμασέ το”. Δεν του λέμε γιατί είναι
ωραίο, πώς έγινε, ποιες ανθρώπινες, πολιτικές, οικονομικές σχέσεις της εποχής
αναπαριστά. Στα αρχαιολογικά μουσεία δεν γίνεται καμία αναφορά στη δουλεία,
ενώ οι δούλοι στην αρχαία Ελλάδα στήριξαν έναν ολόκληρο πολιτισμό. Αν όμως
παρουσιάσουμε παράλληλα με το έκθεμα, τους μηχανισμούς που παρήγαγαν, τους
ανθρώπους, τις χρήσεις του, αν συνδέσουμε το σήμερα με το χθες, καθιστούμε τον
θεατή “συνένοχο”, επιτυγχάνουμε τη διαχρονία του εκθέματος και άρα
εξασφαλίζουμε τι ενδιαφέρον βιώνουμε».

Η Ματούλα Σκαλτσά άρθρωσε πρώτη στην Ελλάδα τον όρο «Μουσειολογία» σε σειρά
άρθρων της στα «ΝΕΑ» και «ΤΟ ΒΗΜΑ» με θέμα την αναγκαιότητα διδασκαλίας του
αντικειμένου στην Ελλάδα.

Χρειάστηκαν περισσότερα από δέκα χρόνια για να γίνει το όραμά της πράξη. Η
ίδρυση του πρώτου στην Ελλάδα διατμηματικού μεταπτυχιακού τμήματος
Μουσειολογίας εγκρίθηκε στις αρχές του χρόνου από το υπουργείο Παιδείας.

Η φοίτηση στο νεοϊδρυθέν τμήμα θα διαρκεί τέσσερα εξάμηνα (τα δύο πρώτα
περιλαμβάνουν διδασκαλία, το τρίτο πρακτική εξάσκηση σε μουσεία ή
πολιτιστικούς οργανισμούς και το τέταρτο τη διπλωματική εργασία).

INFO

To πρώτο στην Ελλάδα μεταπτυχιακό τμήμα Μουσειολογίας θα αρχίσει να λειτουργεί
τον ερχόμενο Οκτώβριο στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης με 14
μεταπτυχιακούς φοιτητές.