Μάτια, μύτη, χίλια λόγια

Εδώ τα μάτια, εκεί τα χείλια, πάνω τα αυτιά, κάτω τα μουστάκια. Κάπως έτσι γίνεται η εξερεύνηση των χαρακτηριστικών του τρόμου με τη βοήθεια φυσιογνωμιστών, λες και το πρόσωπο μπορεί να αποκαλύψει τα μυστικά των σκοταδιών ενός ολόκληρου συστήματος

«Βάλτε ένα λαγωνικό πλάι σε ένα μπουλντόγκ, μια ιτιά πλάι σε μια λεύκα, ένα
ποτήρι κρασί καταγής σε ένα φρεσκοοργωμένο χωράφι ή ένα πορτρέτο σε ένα
ιστιοφόρο αντί σε μια έκθεση ζωγραφικής, κοντολογίς βάλτε πλάι πλάι δύο
εξελιγμένες και χαρακτηριστικές μορφές της ζωής και αμέσως θα δημιουργηθεί
ανάμεσά τους ένα κενό, μια αναίρεση, μια ολότελα μοχθηρή και απύθμενη
γελοιότητα», έγραφε ο Μούζιλ στον «Άνθρωπο χωρίς ιδιότητες». Μοιάζει να
ταιριάζει γάντι το παράδειγμά του με αυτό που παρακολουθούμε καθημερινά στα
ενημερωτικά υπερθεάματα.

Δίπλα σε σοβαρούς αναλυτές, εγωπαθείς αποψιούχοι επί παντός επιστητού,
δίπλα σε ρεπόρτερ μιντιαντάρλινγκ επαγγελματίες των τηλεοπτικών δικών,
πολιτικοί και γραφολόγοι, προσωπολόγοι και μακιγιέρ, θύτες και θύματα σε
υποθέσεις εγκλημάτων, κατήγοροι και κατηγορούμενοι, σιλικονούχες επαγγελματίες
ανακουφίστριες πόθων και παθών και φεμινίστριες και απέναντι σε όλα αυτά
άνθρωποι καθημερινοί, εμείς, να νομίζουμε πως βρισκόμαστε σε διάλογο με όλους.
Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια τηλεοπτική σκηνοθεσία, που αποδεικνύει
το κενό, την απουσία του νοήματος. Ο «διάλογος» των αταίριαστων μπορεί να
είναι πολύ θεαματικός, αλλά παραμένει α-νόητος.

Αναλύουμε για παράδειγμα τα χαρακτηριστικά του ενός ή του άλλου υπόπτου για τη
συμμετοχή του στην τρομοκρατική οργάνωση, αναζητούμε μαρτυρίες για τη
συμπεριφορά τους, αν ήταν «κανονικοί», αν είχαν δείγματα επιθετικότητας, αν
είχαν «πρόσωπο» που να μαρτυρεί την τρομοκρατική πολιτεία τους. Σαν να
βαλθήκαμε να ανοίξουμε έναν «διάλογο», με αυτό που αποστρεφόμαστε, όπως έχουμε
συνηθίσει να κάνουμε στην εικονική πραγματικότητα της καθημερινότητας.

Ο εθνικός αναλυτής χαρακτηριστικών, ο επίσημος φυσιογνωμιστής των
τηλεοπτικών πάνελ κ. Έβαν Γεωργουλάκης ανέλυε χθες καλεσμένος της «Πρωινής
έκδοσης» (Mega) το πρόσωπο του Κουφοντίνα σε μια ακόμη τηλεοπτική αναζήτηση
των στοιχείων εκείνων που θα κάνουν τις προσωπικότητες των τρομοκρατών
αναγνωρίσιμες. Λες και τα εξωτερικά τους χαρακτηριστικά μπορεί να προσφέρουν
τη δυνατότητα ανάγνωσης του παράλογου των πράξεών τους.

Και βέβαια, όχι με όρους κοινωνικούς και πολιτικούς, πώς δηλαδή μια
δημοκρατική κοινωνία δημιουργεί το τρομοκρατικό απόστημα και ενδεχομένως ακόμη
και την ανοχή για την ύπαρξή του, έστω και από περιορισμένες ομάδες και σε
συγκεκριμένες συνθήκες και εποχές, αλλά με όρους θεάματος.

Λένε τα χαρακτηριστικά του Κουφοντίνα πως είναι άνθρωπος που αρέσκεται
σε τεχνάσματα, δεν συγχωρεί λάθη. «Στ’ αυτιά ο λοβός ενώνεται με το σαγόνι,
που δείχνει άτομο το οποίο δεν έχει τον έλεγχο των παρορμήσεών του και έχει
την τάση να επιβάλλει τις απόψεις του». Γρήγορα στους καθρέφτες να δούμε τα
δικά μας χαρακτηριστικά, των φίλων μας.

Αυτός που έχει σχήμα προσώπου αντεστραμμένο τριγωνικό με την ανώτερη,
εγκεφαλική και συναισθηματική ζώνη πιο αναπτυγμένη σε πλάτος, είναι
υπερκινητικός, δεν μπορεί να χαλαρώσει, ψάχνει να βρει γνώση και έχει ανάγκη
να την διαδώσει. Ποιο είναι το πιο αρνητικό του στοιχείο, το πιο επικίνδυνο;
Το στραβό του στόμα. Ωπς! Και το δικό μου δεν είναι και πολύ ίσιο.

Βέβαια, πρέπει να συντρέχουν και άλλοι λόγοι ψυχολογικοί, βιώματα, περιβάλλον
εξηγεί ο κ. Γεωργουλάκης. «Έχω συναντήσει και συνομιλήσει», παρεμβαίνει ο κ.
Σόμπολος, «με πάμπολλους εγκληματίες παντός είδους σε όλα αυτά τα χρόνια που
κάνω αυτή τη δουλειά και σας διαβεβαιώ ότι δεν έχουν κέρατα, ώστε να τους
ξεχωρίζεις». Ησυχάζουμε;

Πάντως παραδινόμαστε στις εξερευνήσεις του απίθανου, παραμερίζουμε το
προφανές, που δεν είναι διασκεδαστικό. Αφηνόμαστε στον παραλογισμό της
σύγκρισης των αταίριαστων, μόνο για να απολαύσουμε τη γελοιότητα του κενού,
που πια δεν τρομάζει, είναι και αυτή θέαμα.

Άλλωστε έλξη και αποστροφή όταν ανακατεύονται γίνονται αλλόκοτη μαγεία, έγραφε
και πάλι ο Μούζιλ. Είναι η πεμπτουσία της τηλεθέασης.