Διαστάσεις Σκουπιδοτενεκές του πλανήτη

Στην Κίνα, μια ολόκληρη επαρχία ζει από την ανακύκλωση των τοξικών
ηλεκτρονικών αποβλήτων των πλουσίων χωρών. Τρίτος Κόσμος, ο σκουπιδοτενεκές
του πλανήτη.

Ηλεκτρονικά απόβλητα: Κινέζοι εργάτες κομματιάζουν υπολογιστές από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή την Ιαπωνία

Ο διευθυντής του εργοστασίου ανακύκλωσης στην πόλη Γκιγιού της επαρχίας
Γκουανγκντόνγκ, στη νότια Κίνα, πίνει αργά το τσάι του αναπνέοντας βαριά. Η
ζέστη είναι πνιγηρή, η μυρωδιά αποπνικτική. Τέσσερις εργάτες γυμνοί από τη
μέση και πάνω κομματιάζουν έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή που πριν από λίγες
μέρες βρισκόταν σε κάποιο αμερικανικό γραφείο. Χωρίζουν τα πλαστικά μέρη από
τα ηλεκτρονικά εξαρτήματα και τα μεταλλικά κομμάτια, βγάζουν τον χαλκό από τα
καλώδια και φτιάχνουν γύρω τους μικρούς σωρούς. Στη συνέχεια, οι σωροί αυτοί
θρυμματίζονται, και το προϊόν τήκεται σε καλούπια από άλλους εργάτες, κι αυτοί
γυμνοί από τη μέση και πάνω. Κανείς δεν παίρνει μέτρα προστασίας από το
χρώμιο, τον υδράργυρο, τον μόλυβδο και το κάδμιο. Κανείς δεν ασχολείται με τα
παιδιά που πίνουν από το μπιμπερό τους ανάμεσα στα βουνά από πλαστικά
σκουπίδια. Κανείς δεν εμποδίζει τους ψαράδες να ρίχνουν τα δίχτυα τους στο
ποτάμι, εκεί ακριβώς όπου οι εργάτες ρίχνουν ό,τι περισσεύει από την
επεξεργασία των αποβλήτων.

«Γνωρίζετε ότι αυτό που κάνετε είναι κακό για το περιβάλλον;», ρωτά έναν
εργάτη ο απεσταλμένος της Λιμπερασιόν. «Ναι». «Γνωρίζετε ότι αυτό που
κάνετε είναι κακό για την υγεία σας;». «Ναι», απαντά ο εργάτης, που βιάζεται
να επιστρέψει στη δουλειά του. Όλοι ανεξαιρέτως οι κάτοικοι των χωριών της
επαρχίας κάνουν αυτή τη δουλειά, μαζί με δεκάδες χιλιάδες εργάτες που έχουν
έλθει από άλλες περιοχές, ακόμη πιο φτωχές, ακόμη πιο εξαθλιωμένες, και θέλουν
να κερδίσουν μερικά γιουάν ανακυκλώνοντας τα ηλεκτρονικά απόβλητα των Ηνωμένων
Πολιτειών, της Ιαπωνίας, της Νότιας Κορέας, αλλά και της ίδιας της Κίνας. Για
δέκα ώρες την ημέρα σε αυτές τις άθλιες συνθήκες κερδίζουν 10 γιουάν (1,5
ευρώ). Οι πιο τυχεροί μπορεί να φτάσουν και τα 15 ή τα 20 γιουάν.

Μέσα σε μια δεκαετία, ολόκληρες αγροτικές κοινότητες της περιοχής μετατράπηκαν
σε μια γιγαντιαία βιομηχανική ζώνη που καταλαμβάνει πολλά χιλιόμετρα. Η ζώνη
αυτή τροφοδοτείται συνεχώς από ένα στόλο φορτηγών που μεταφέρουν τόνους
αποβλήτων από την Καντώνα ή το Νανχάι. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Μη
Κυβερνητικής Οργάνωσης Basel Action Network και της αμερικανικής οργάνωσης
Silicon Valley Toxics Coalition, πάνω από 100.000 άνθρωποι απασχολούνται σ’
αυτή τη βιομηχανία. Μια βιομηχανία παράνομη: επισήμως, η εισαγωγή ηλεκτρονικών
αποβλήτων στην Κίνα απαγορεύεται. Αλλά το κύκλωμα της ανακύκλωσης είναι
υπεράνω των νόμων. Οι εργάτες της Γκιγιού δεν είναι παρά ο τελευταίος κρίκος
μιας μακράς αλυσίδας, που περιλαμβάνει τους μεσάζοντες (στην πλειοψηφία τους
Ταϊβανούς) και όλους εκείνους τους αξιωματούχους που λαδώνονται για να κάνουν
τα στραβά μάτια.

«Τι είναι αυτή η μυρωδιά;», ρώτησε ο δημοσιογράφος έναν μικροπωλητή έξω από το
εργοστάσιο. «Ποια μυρωδιά;», απάντησε εκείνος. «Δεν μυρίζω τίποτα».