Η… χαμένη ευκαιρία για σύγκλιση εδώ και τώρα

Είναι απορίας άξιον γιατί ο υπουργός Οικονομίας κ. Νίκος Χριστοδουλάκης δεν
αποδέχθηκε αμέσως το αίτημα για γενναιόδωρες αυξήσεις στους δημοσίους
υπαλλήλους και προτίμησε να διατηρήσει τη φήμη τού «σφιχτοχέρη» της κυβέρνησης
και να διαρρήξει τις σχέσεις του με άλλον έναν υπουργό, τον κ. Κώστα
Σκανδαλίδη. Φαίνεται πως δεν συνειδητοποίησε ότι η χορήγηση αυξήσεων 20% στους
δημοσίους υπαλλήλους θα είχε αποτέλεσμα την αυτόματη επίτευξη του στόχου της
δεκαετίας, δηλαδή του στόχου της πραγματικής σύγκλισης.

Πράγματι, τα συγκριτικά στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης δείχνουν ότι η απόσταση
των ελληνικών αμοιβών από τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές, αν υπολογιστούν με βάση
την αγοραστική δύναμη που αντιπροσωπεύουν, είναι περίπου 20 ποσοστιαίες
μονάδες. Επομένως, αν ο κ. Χριστοδουλάκης αποδεχόταν το αίτημα της επιτροπής
Κιντή, θα επιβάρυνε μεν τον προϋπολογισμό με κάποιο κόστος, αλλά θα
ικανοποιούσε μεμιάς το αίτημα της πραγματικής σύγκλισης, τουλάχιστον για την
τάξη των δημοσίων υπαλλήλων.

Από εκεί και πέρα, θα άνοιγε πεδίο λαμπρό να προχωρήσουν σε ανάλογες
διεκδικήσεις και οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα. Η ΓΣΕΕ θα μπορούσε πλέον
με επιχειρήματα να διαπραγματευτεί με τους βιομηχάνους αυξήσεις 20%, ώστε η
πραγματική σύγκλιση να είναι καθολική. Βεβαίως, δεν είναι σίγουρο ότι ο ΣΕΒ θα
συμπεριφερόταν πιο γενναιόδωρα από τον κ. Χριστοδουλάκη, αλλά αυτό είναι ένα
άλλο θέμα.

Προς το παρόν, το παιχνίδι των γενναιόδωρων και των σφιχτοχέρηδων περιορίζεται
στο επίπεδο του Δημοσίου. Και το μέχρι στιγμής αποτέλεσμα είναι η
επανατοποθέτηση της πραγματικής σύγκλισης στην προοπτική της δεκαετίας. Πάλι
καλά, αν λάβει κανείς υπόψη τις ανάγκες της περιόδου που διανύουμε.

Άλλες ανάγκες

Είναι γεγονός ότι η προεκλογική περίοδος δεν προσφερόταν ποτέ για επικράτηση
των σφιχτοχέρηδων της εκάστοτε κυβέρνησης, με κορυφαίο χαρακτηριστικό
παράδειγμα την εποχή τού «Τσοβόλα, δώσ’ τα όλα».

Όμως, τώρα τα πράγματα έχουν κάπως διαφοροποιηθεί, κυρίως λόγω της συμμετοχής
της χώρας στην ευρωζώνη. Όταν μια χώρα της ευρωζώνης χρωστά το σύνολο της
παραγωγής της ενός χρόνου, όπως συμβαίνει με την περίπτωση της Ελλάδας, δεν
νοείται να δημιουργεί νέα ελλείμματα και να υποχρεώνεται να καταφεύγει σε νέο
δανεισμό. Οι επιπτώσεις μιας τέτοιας συμπεριφοράς θα επέσυραν βαριά τιμωρία.

Το χειρότερο, όμως, είναι ότι μια αλόγιστη ικανοποίηση αιτημάτων για
προεκλογικούς σκοπούς θα ματαίωνε την προοπτική κάλυψης πολύ σοβαρών
κοινωνικών αναγκών, όπως αυτές που υπάρχουν στους τομείς της Υγείας και της
Παιδείας.

Το γεγονός ότι οι δύο συγκεκριμένοι τομείς έχουν ανάγκες βελτίωσης των
υπηρεσιών τους το διαπίστωσε πλέον ακόμη και ο ΟΟΣΑ, όπως φαίνεται από την
τελευταία έκθεσή του για την ελληνική οικονομία, την οποία έδωσε στη
δημοσιότητα την περασμένη εβδομάδα. Μάλιστα, δεν διστάζει να επισημάνει – ο
Κέρβερος αυτός της δημοσιονομικής σταθερότητας – ότι στον τομέα της Υγείας θα
χρειαστεί να αυξηθούν οι δημόσιες δαπάνες, σε συνδυασμό, βεβαίως, με
διαρθρωτικές παρεμβάσεις για τη βελτίωση του τρόπου λειτουργίας του
συστήματος. Όσο για την Παιδεία, εκτιμά ότι δεν θα χρειαστεί σημαντική
επιπλέον δαπάνη αλλά, πάντως, κάποια αύξηση ίσως και εκεί είναι σκόπιμο να
γίνει.

Για να καλυφθούν, όμως, αυτές οι επιπλέον δαπάνες, καθώς και άλλες, όπως η
χορήγηση κοινωνικών βοηθημάτων σε κατηγορίες του πληθυσμού που βρίσκονται ή
κινδυνεύουν να βρεθούν στο κοινωνικό περιθώριο, πρέπει να εξοικονομηθούν οι
δαπάνες από κάπου αλλού. Και αυτό θα είναι δύσκολο το επόμενο διάστημα.

«Παράλληλο» Δημόσιο

Η συγκυρία, τώρα, δεν προσφέρεται για να γίνει ένας ειλικρινής διάλογος, να
ειπωθούν αλήθειες που αποφεύγονται χρόνια τώρα και να γίνει μια πραγματικά
δίκαιη κατανομή των χρημάτων του Έλληνα φορολογούμενου. Ο ΟΟΣΑ παρατηρεί, για
παράδειγμα, ότι κάθε καινούργια ανάγκη για σύγχρονες δημόσιες υπηρεσίες
καλύπτεται πλέον στην Ελλάδα όχι από τις υφιστάμενες δομές αλλά από νέες, που
δημιουργούνται γι’ αυτόν τον σκοπό. Με άλλα λόγια λέει ότι το κατεστημένο
Δημόσιο δεν δουλεύει και όπου χρειάζεται να γίνει μια δουλειά δημιουργείται
ένα «παράλληλο» Δημόσιο. Άραγε δεν είναι αυτό το γεγονός κάτι που πρέπει να
προβληματίσει την κυβέρνηση;

Ή μήπως δεν πρέπει να απασχολήσει και πάλι την κυβέρνηση η σκοπιμότητα της
καθιέρωσης του ενιαίου μισθολογίου των δημοσίων υπαλλήλων σε ένα Δημόσιο δύο
ταχυτήτων;

Και, ακόμη, δεν θα έπρεπε να προβληματίσει το γεγονός ότι στην παραγωγικότητα
(προϊόν ανά ώρα εργασίας) η Ελλάδα βρίσκεται στη 18η θέση μεταξύ των 21 χωρών
του ΟΟΣΑ;

Αλλά αυτά τα προβλήματα θα τα λουστεί κάποιος άλλος στο αόριστο μέλλον,
σκέφτονται πολλοί σήμερα στην κυβέρνηση και στα συνδικάτα. Προς το παρόν, πιο
αποδοτική είναι η διατύπωση αιτημάτων για πραγματική σύγκλιση «εδώ και τώρα»,
κατά το παλαιό σύνθημα.