Η ώρα του DΝΑ για τη 17Ν

Ήταν κοινό μυστικό η συγκέντρωση, εδώ και πολλά χρόνια, του DNA υπόπτων στη
«γονιδιακή τράπεζα» της Ελληνικής Αστυνομίας. Αίμα, τρίχες, σάλιο, ιδρώτας,
όλοι οι ιστοί των ζωντανών οργανισμών περιέχουν DNA.

Το αίμα τον πρόδωσε: Η ανάλυση του DNA από το αίμα που βρέθηκε στο Τογιότα Κορόλα με το οποίο διέφυγαν οι τρομοκράτες στην επίθεση με ρουκέτα στην κατοικία του Γερμανού πρέσβη το 1999, έδειξε τον «γέρο με την τραγιάσκα», τον εκτελεστή της 17 Νοέμβρη

Όλα τα κύτταρα, ζωντανά ή νεκρά, περιέχουν τα τρία μαγικά γράμματα, που όχι
μόνο αποτελούν τη γενετική ταυτότητα κάθε ανθρώπου, αλλά την… προδίδουν και
μετά θάνατον, αφού δεν έχουν ημερομηνία λήξης.

Επισήμως, γενετική ταυτότητα της 17Ν υπήρχε στα χέρια της στην ΕΛ.ΑΣ. σε δύο
τουλάχιστον περιπτώσεις. Η μία ήταν στην επίθεση με ρουκέτα κατά της κατοικίας
του Γερμανού πρέσβη στο Χαλάνδρι, το 1999. Τότε, στο εσωτερικό τού κλεμμένου
αυτοκινήτου (Τογιότα Κορόλα), με το οποίο είχαν διαφύγει οι τρομοκράτες, είχαν
βρεθεί ίχνη αίματος τόσο στο μπροστινό μέρος όσο και στα πίσω καθίσματα. Η
παρουσία κηλίδων αίματος σε αυτά τα δύο σημεία είχε κάνει τους αξιωματικούς
της ΕΛ.ΑΣ. να μιλούν για δύο τραυματίες τρομοκράτες.

Η αποκωδικοποίηση έδειξε τον «γέρο με την τραγιάσκα», ο οποίος ανήκει στα
ιδρυτικά μέλη της οργάνωσης-φαντάσματος και διακρίνεται για την εκτελεστική
του δεινότητα και τις… χαμαιλεοντικές μεταμορφώσεις του.

Τα εργαστήρια της Εγκληματολογικής Υπηρεσίας είχαν αποκωδικοποιήσει το DNA του
επιδέξιου χειριστή του μπαζούκας, ο οποίος εμφανίστηκε το 1983, το 1988 και το
1992 σε ένοπλες επιθέσεις εναντίον του αρχηγού της Τζάσμαγκ στην Ελλάδα,
Αμερικανού πλοιάρχου Τζορτζ Τσάντες, του μεγαλοβιομήχανου Μποδοσάκη και του
πρώην βουλευτή Άρτας της Ν.Δ. Λευτέρη Παπαδημητρίου.

Πριν όμως από το αιματοβαμμένο Κορόλα, οι άνδρες της ΕΛ.ΑΣ. είχαν ανακαλύψει
άλλα στοιχεία που οδηγούσαν στον ίδιο εκτελεστή, λίγο μετά την εκτέλεση του
Τσάντες: την κλεμμένη Βέσπα που είχαν χρησιμοποιήσει οι εκτελεστές. Στο
κάθισμα είχαν αφήσει τα δύο κράνη που φορούσαν, χρώματος ασημί. Στο εσωτερικό
τους βρέθηκαν τρίχες από τα μαλλιά τους, το μοναδικό αξιόπιστο εύρημα
σύγχρονης τεχνολογίας (DNA) πριν από τις κηλίδες του Χαλανδρίου.

Ο «γέρος» της 17Ν

Τα πρώτα DNA: Μετά τη δολοφονία του Αμερικανού πλοιάρχου Τζορτζ Τσάντες, αναλύθηκε για πρώτη φορά επισήμως το DNA των δραστών, από τις τρίχες που βρέθηκαν στα κράνη της Βέσπας που χρησιμοποίησαν

Την 1η Μαρτίου του 1998, και πάλι από τη θέση του συνοδηγού μοτοσυκλέτας, ο
«γέρος» της 17Ν, «γέρασε» ξαφνικά και εμφανίστηκε με γκρίζα μαλλιά κάτω από
την τραγιάσκα. Εκτέλεσε τον 59χρονο γενικό διευθυντή της Λάρκο, Ιορδάνη
Αθανασιάδη-Μποδοσάκη, στη διασταύρωση των οδών Κηφισίας και Φιλοθέης.

«Φορούσε μια τραγιάσκα και είχε μούσι», ήταν μερικά από τα λόγια με τα οποία
είχε περιγράψει στους αστυνομικούς της Αντιτρομοκρατικής Υπηρεσίας η αυτόπτης
μάρτυς τον δράστη της επίθεσης εναντίον του κ. Λευτέρη Παπαδημητρίου, στις 21
Δεκεμβρίου του 1992. Τα ίδια χαρακτηριστικά για τον εκτελεστή είχαν δώσει στην
Αστυνομία και άλλοι μάρτυρες που βρέθηκαν πρόσωπο με πρόσωπο με τον δράστη,
συμπληρώνοντας μαζί με το DNA το άγνωστο παζλ της ταυτότητάς του.

Ακόμα και μια σταγόνα αίματος είναι αρκετή ή μια τρίχα από τα μαλλιά για να…
προδώσει τη μοναδικότητα ενός ανθρώπου, επιβεβαιώνοντας, αν συνδυασθεί με άλλα
στοιχεία, ότι πρόκειται για τον ίδιο και κανέναν άλλο. «Από ένα κύτταρο
μπορούμε να μάθουμε το γενετικό “όνομα” ενός ανθρώπου. Η εξέταση του DNA δίνει
μια συγκεκριμένη αλληλουχία βάσεων. Βέβαια, δεν μπορούμε να βρούμε αν κάποιος
είναι, για παράδειγμα, μελαχρινός ή ξανθός. Δεν έχουμε φθάσει ακόμα σε αυτό το
σημείο», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Μανούσος Κωνσταντουλάκης, λέκτωρ Χειρουργικής
στην Ιατρική Σχολή Αθηνών και διευθυντής του Εργαστηρίου Χειρουργικής Έρευνας.

Μάρτυρες τα λευκά αιμοσφαίρια

Αν πρόκειται για αίμα «για την εξέταση DNA μπορούμε να πάρουμε αίμα από τις
φλέβες και να απομονώσουμε τα λευκά αιμοσφαίρια. Από τα λευκά αιμοσφαίρια
παίρνουμε το DNA και κανένας άλλος οργανισμός δεν μπορεί να έχει το ίδιο». Όσο
για το διάστημα που μεσολαβεί μέχρι τα αποτελέσματα των αναλύσεων, «μπορεί να
κάνει έως μία εβδομάδα», ενώ «το DNA μπορεί να φυλαχθεί στο ψυγείο, τη φορμόλη
ή την παραφίνη εφ’ όρου ζωής».

Η ακρίβεια του DNA ξεπερνά την ακρίβεια των δακτυλικών αποτυπωμάτων και των
αναλύσεων αίματος, τις πιο αξιόπιστες πηγές μέχρι την ανακάλυψη του DNA. Τα
δακτυλικά αποτυπώματα είναι εύθραυστα και δυσεύρετα, ενώ οι εξετάσεις αίματος
δεν είναι τόσο υψηλής ακρίβειας, γιατί συνήθως χρειάζεται δείγμα μεγάλης
ποσότητας για όλες τις διαδικασίες απόδοσης κατηγοριών. Αντίθετα, ένα ελάχιστο
δείγμα DNA είναι αρκετό, ενώ το μόριό του είναι σταθερό (σε αντίθεση με το
αίμα που αλλοιώνεται) και σχεδόν ποτέ δεν οδηγεί σε λανθασμένη ταυτοποίηση.

Τα πολύ μικρά έως καθόλου περιθώρια λάθους της εξέτασης DNA, αλλά και την
σταθερότητα (ανθεκτικότητα) του μορίου του, τονίζει μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο κ.
Σταμάτης Αλαχιώτης, καθηγητής Γενετικής: «Το DNA μπορεί να απομονωθεί από
οποιονδήποτε ιστό. Όπου υπάρχει κύτταρο, υπάρχει DNA. Διατηρείται ακόμα και σε
νεκρούς».

Για τον τρόπο της ανάλυσης λέει: «Το DNA μπορούμε να το απομονώσουμε, να το
πολλαπλασιάσουμε και να το υποβάλουμε σε ανάλυση. Αυτό που μπορούμε να
μελετήσουμε μετά είναι η αλληλουχία των βάσεων, η σειρά τους, που είναι
χαρακτηριστική για κάθε άνθρωπο. Μπορούμε να ξέρουμε αν ο ιστός που έχουμε
πάρει είναι από τον ίδιο άνθρωπο ή όχι. Να γίνει ταυτοποίηση. Αυτή είναι και η
δύναμη της μεθόδου. Η σειρά των δομικών στοιχείων είναι μοναδική για κάθε
άνθρωπο. Εκτός από τα ομοκύτταρα δίδυμα».

Δεν καταστρέφεται

Συγκεκριμένα, «με την ανάλυση γίνεται κωδικοποίηση της σειράς των βάσεων. Για
παράδειγμα, τρία γράμματα στη σειρά κωδικοποιούν ένα από τα 29 αμινοξέα που
συμμετέχουν στη δημιουργία πρωτεϊνών στον οργανισμό. Ένα γονίδιο μπορεί να
έχει και χίλιες τέτοιες βάσεις (νουκλεοτίδια) στη σειρά κι αυτή η σειρά είναι
μοναδική. Η εξέταση αυτή στηρίζεται στη μοναδικότητα κάθε ανθρώπου. Επιπλέον,
το μόριο του DNA δεν αλλοιώνεται και αντέχει πολύ περισσότερο απ’ όσο το
κύτταρο. Το κύτταρο μπορεί να καταστραφεί, το DNA όμως δεν καταστρέφεται»,
καταλήγει.

Η πρώτη φορά που αποδείξεις DNA έγιναν δεκτές σε ποινική υπόθεση ήταν σε
δικαστήριο της Αγγλίας το 1986, όταν ζήτησαν σε καθηγητή από το Πανεπιστήμιο
του Leicester που είχε μιλήσει για «αποτυπώματα DNA» να τεκμηριώσει αν οι
ομολογίες ενός υπόπτου για δύο υποθέσεις βιασμού και φόνου ήταν αληθινές. Οι
εξετάσεις έδειξαν ότι ο άνδρας δεν είχε διαπράξει τα εγκλήματα. Η καθοριστική
φύση της νέας διαδικασίας ενθάρρυνε τους Βρετανούς αστυνομικούς να
συγκεντρώσουν δείγματα αίματος από αρκετούς άνδρες στην περιοχή με στόχο να
αναγνωρίσουν έναν νέο ύποπτο. Την επόμενη χρονιά, ένας άλλος Άγγλος έγινε ο
πρώτος άνθρωπος που καταδικάστηκε για έγκλημα στην ίδια υπόθεση βιασμού, βάσει
της εξέτασης DNA.