Οι τελευταίες ημέρες της Νέας Υόρκης;

Ο Φίλιπ Μπόμπιτ, ιστορικός στρατιωτικών θεμάτων και πρώην επικεφαλής των
υπηρεσιών πληροφοριών επί Κλίντον, προβλέπει μια νέα κόλαση: τη Νέα Υόρκη να
θρυμματίζεται από όπλα μαζικής καταστροφής και να κατοικείται μόνον από
μερικές ομάδες, λίγους ανθρώπους μέσα στα συντρίμμια.

Φίλιπ Μπόμπιτ: «Το γεγονός ότι τίποτα δεν συνέβη από την 11η Σεπτεμβρίου μέχρι τώρα δεν παρέχει εγγυήσεις για τη συνέχεια»

Λέει ότι αγαπά αυτή την πόλη. Την είχε επισκεφθεί ως παιδί, ενώ φοιτούσε στο
Πρίνστον. Μία από τις πρώτες φίλες του ζούσε εδώ. Μέχρι και σήμερα, «κάθε φορά
που έρχομαι, αναρωτιέμαι αν θα είναι η τελευταία, αν σ’ αυτήν τη σχέση
ταλέντου και δημιουργικότητας θα επιτραπεί να επιβιώσει».

Αν δεν γνωρίζεις τίποτα για τον Φίλιπ Μπόμπιτ, ίσως αυτά που λέει να
ακούγονται λίγο διαφορετικά από εκείνα που σκέπτονται χιλιάδες Αμερικανοί,
τραυματισμένοι ακόμη από την καταστροφή των δίδυμων πύργων τον περασμένο
Σεπτέμβριο. Όταν, όμως, παρακολουθούσε τις επιθέσεις εκείνο το πρωινό,
καθηλωμένος σε ένα αεροπλάνο στο Αεροδρόμιο Κέννεντυ, δεν ήταν απλώς ένας
συγκλονισμένος παρατηρητής. Ήταν πρώην επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών
στο Εθνικό Συμβούλιο Ασφάλειας επί Κλίντον, ιστορικός επί πολεμικών,
στρατιωτικών θεμάτων και δικηγόρος, που είχε υπηρετήσει τέσσερις προέδρους. Το
βιβλίο του «The Shield of Achilles: War, Peace and the course of history» («Η
Ασπίδα του Αχιλλέα: Πόλεμος, Ειρήνη και ο ρους της Ιστορίας»), μέχρι πέρυσι
τον Σεπτέμβριο είχε ολοκληρωθεί. Πρόκειται για μια σύνοψη σκέψεων 30 ετών για
τις διεθνείς κρίσεις σε 900 σελίδες. Η μαρτυρία του εκείνη τη στιγμή
επιβεβαίωνε τα συμπεράσματά του.

Έτσι, όταν ο Μπόμπιτ σού μιλάει για τους φόβους του, για την εικόνα της Νέας
Υόρκης στο τέλος από τα χέρια κάποιων τρελών, είσαι ήδη προϊδεασμένος.
«Ξέρεις», λέει, «η Ρώμη είχε ερημωθεί από την πανώλη. Έβλεπες μόνο μερικές
ομάδες να ζουν σ’ αυτήν την εγκαταλειμμένη μητρόπολη και γίνεται κατανοητό, με
τις επιπτώσεις που θα είχαν τόσα όπλα μαζικής καταστροφής, θα γινόταν αδύνατο
να παραμείνει κατοικημένη. Ο κόσμος, απλώς, θα την εγκατέλειπε».

Απαντώ πως μου φαίνεται δύσκολο, ακόμη και ο Οσάμα Μπιν Λάντεν να διαπράξει
τέτοιο έγκλημα. Ανταπαντά ότι θα προτιμούσε να μην κάνει τέτοια υπόθεση. «Ο
Μπιν Λάντεν είναι φανατικός σε θέματα θρησκείας, μια φύτρα που με κανέναν
τρόπο δεν περιορίζεται στα του Ισλάμ. Οι φανατικοί του είδους έχουν κάψει
ανθρώπους, έχουν κατακρεουργήσει γυναίκες που περίμεναν παιδί. Η ιστορία είναι
διαποτισμένη με τις δοκιμασίες που επιβλήθηκαν σε λαούς από άτομα δίχως όρια,
γιατί οι στόχοι τους δεν έχουν όρια».

Ο φόβος. «Οι ΗΠΑ είναι σε κατάσταση πολέμου, όχι λιγότερο απ’ ό,τι ήταν το
1941 και η επίθεση προήλθε ­ κατά μεγάλο μέρος – για τον ίδιο λόγο. Τότε, όπως
και τώρα, ξύπνησαν τον φόβο ότι η θέση τους διεθνώς θα απειλούσε τις
φιλοδοξίες ενός μεσσιανικού κράτους με κλίση στην περιφερειακή καθυπόταξη και
κυριαρχία». Και οι δυσκολίες; «Δυσκολότερο όλων, η αλλαγή στον τρόπο σκέψης.
Περνάμε σε μια περίοδο, κατά την οποία δεν θα ξέρουμε όχι μόνο πού βρίσκονται
οι εχθροί μας αλλά ποιοι είναι. Και όταν δεν τους γνωρίζεις, τα μέσα αποτροπής
δεν έχουν παρά περιορισμένο περιθώριο εφαρμογής».

Ο ίδιος εξηγεί γιατί οι πληροφορίες που είχε το FBI και η εισαγγελία από τον
Ραμσί Γιούσεφ, τον πρώτο βομβιστή του Παγκοσμίου Κέντρου Εμπορίου, δεν πέρασαν
στη CIA, το Εθνικό Συμβούλιο Ασφάλειας ή τον Λευκό Οίκο. «Υπάρχουν
κανονισμοί», επισημαίνει, «που απαγορεύουν την κοινοποίηση των πληροφοριών και
ο λόγος είναι ότι προσπαθούμε να προστατεύσουμε τις πολιτικές ελευθερίες και
τα δικαιώματα. Αυτοί όμως είναι κανονισμοί που πιστεύω ότι ελάχιστη σημασία
έχουν σε έναν τέτοιο πόλεμο». Το επιχείρημά του έχει τη λογική με το μέρος
του, όμως σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ηθικής ακούγεται ενοχλητικά. Ένα κράτος,
υποστηρίζω, που δεν πιστεύει στα πολιτικά δικαιώματα όταν οι συνθήκες
δυσκολεύουν, είναι ένα κράτος που ελάχιστα αξίζει να το υπερασπιστείς.
«Άντριου», απαντά σχεδόν συλλαβιστά, «αυτό είναι σλόγκαν, το να θέτεις τα
δικαιώματά σου πάνω από την ασφάλεια, θα σου φέρει έναν κόσμο χωρίς καθόλου
δικαιώματα και ασφάλεια».

Υπάρχει περίπτωση η Αλ Κάιντα να ήταν απλώς τυχερή στις 11 Σεπτεμβρίου και
τίποτα αναλόγου μεγέθους να μην ξαναχτυπήσει τη Δύση; «Τα πάντα είναι πιθανά»,
λέει. «Όμως, το γεγονός ότι τίποτα δεν συνέβη μέχρι τώρα δεν παρέχει
εγγυήσεις. Όταν ένας τρομοκράτης συλλαμβάνεται, το δίκτυό του “κλείνει”,
υποθέτοντας ότι θα μιλήσει. Αλλάζουν κωδικοί, οι τακτικές επανεξετάζονται,
συζητώνται νέοι στόχοι. Έπειτα, τα διάφορα κύτταρα επαναδραστηριοποιούνται».
Και πόσον καιρό διαρκεί αυτή η διαδικασία; «Συνήθως, εννέα μήνες», πιστεύει.
Συνειδητοποιώ πως αυτοί οι εννέα μήνες συμπληρώθηκαν πριν από 18 ημέρες…

©The Times, 2002