Η κούρσα του ευρώ πληγώνει την ανταγωνιστικότητα

Το ισχυρό ευρώ αλλάζει τα δεδομένα της ευρωπαϊκής οικονομίας, καθώς η
ισχυροποίηση του ενιαίου νομίσματος και η διαφαινόμενη και για τους επόμενους
μήνες πτώση του πληθωρισμού απομακρύνει το ενδεχόμενο αύξησης των επιτοκίων
στην ευρωζώνη. Χθες, το ευρώ κινήθηκε στα επίπεδα της ισοτιμίας 1 προς 1 σε
σχέση με το δολάριο.

Η ισοτιμία ευρώ/δολαρίου έφτασε τα 0,999 σεντς και βρέθηκε στο υψηλότερο
σημείο από τον Φεβρουάριο του 2000. Η αδυναμία του δολαρίου ήταν αποτέλεσμα
της ανησυχίας των αγορών ότι ο υψηλός ρυθμός ανάπτυξης των ΗΠΑ που
ανακοινώθηκε για το πρώτο τρίμηνο (ο υψηλότερος των τελευταίων δύο ετών) δεν
θα διατηρηθεί. Έτσι, το δολάριο έπεσε και στα χαμηλότερα επίπεδα των
τελευταίων εννέα μηνών έναντι του γιεν. Στη συνέχεια, το ευρώ άρχισε να
υποχωρεί και το μεσημέρι η ισοτιμία έναντι του δολαρίου διαμορφώθηκε στο
0,9977.

Ταυτόχρονα, τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν για τον πληθωρισμό στη ζώνη του ευρώ
δίνουν τη δυνατότητα στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να αναβάλλει την αύξηση
των επιτοκίων, μέχρι να επιταχυνθεί ο ρυθμός ανάπτυξης. Ο πληθωρισμός στην
ευρωζώνη διαμορφώθηκε στα χαμηλότερα επίπεδα των δυόμισι τελευταίων ετών.
Συγκεκριμένα, οι τιμές καταναλωτή στις 12 χώρες του ευρώ αυξήθηκε 1,7% σε
ετήσια βάση, σημειώνοντας την μικρότερη άνοδο από τον Δεκέμβριο του 1999.

Την ίδια στιγμή, πάντως, η ανατίμηση του ευρώ προκαλεί σοβαρό πλήγμα στην
ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, καθώς υποσκάπτει τη θέση των
ελληνικών προϊόντων στις αγορές του εξωτερικού, εκτός ευρωζώνης, και απειλεί
με σημαντικές επιπτώσεις στην παραγωγή των επιχειρήσεων που εξάγουν στις χώρες
αυτές.

Ήδη, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών, η μέχρι τώρα άνοδος της
ισοτιμίας του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος σε σχέση με το δολάριο έχει
περιορίσει σε σημαντικό βαθμό τα κέρδη ανταγωνιστικότητας που είχε η ελληνική
οικονομία από τα μέσα του 1998, μετά την υποτίμηση της δραχμής, μέχρι και το
πρώτο τρίμηνο του 2002, πριν ξεκινήσει η ξέφρενη κούρσα ανόδου του ευρώ.
Μάλιστα, εκτιμάται ότι, στον βαθμό που θα συνεχισθεί και τους επόμενους μήνες
η κούρσα ανόδου του ευρώ, θα διευρύνονται και οι αρνητικές επιπτώσεις στην
ελληνική οικονομία, καθώς οι εξαγωγές των ελληνικών επιχειρήσεων προς τις
χώρες των Βαλκανίων, της Ανατολικής Ευρώπης και τις άλλες χώρες, εκτός της
ευρωζώνης, θα γίνονται δυσκολότερες, αφού τα ελληνικά προϊόντα θα γίνονται
ακριβότερα σε σχέση με αντίστοιχα εμπορεύματα των τρίτων ανταγωνιστικών χωρών.
Μπορεί το μεγαλύτερο ποσοστό του εξωτερικού εμπορίου της Ελλάδος – περίπου 70%
– να πραγματοποιείται με χώρες της ευρωζώνης, όμως το υπόλοιπο 30% – το ένα
τρίτο – γίνεται με άλλες, τρίτες χώρες.

Μεγάλη «πληγή»

Η κατάσταση αυτή προκαλεί πονοκέφαλο στην ηγεσία του οικονομικού επιτελείου
της κυβέρνησης, καθώς και οι προβλέψεις των αναλυτών στις διεθνείς αγορές
συναλλάγματος δείχνουν ότι τους επόμενους μήνες θα συνεχισθεί η άνοδος του
ευρώ σε σχέση με το δολάριο και ότι ενδέχεται να φθάσει το 1,05 δολάρια, στο
τέλος του έτους. Η αγωνία αυτή φάνηκε και στην ομιλία του υπουργού Οικονομίας
κ. Ν. Χριστοδουλάκη, στο γεύμα της Ένωσης Ξένων Ανταποκριτών, όπου σκιαγράφησε
με μελανά χρώματα τις επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας στον τομέα αυτόν. Ο
υπουργός ανέδειξε το πρόβλημα λέγοντας ότι το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου
της χώρας αποτελεί μία από τις τρεις κύριες πληγές της ελληνικής οικονομίας
και ότι απαιτείται άνοδος της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, για να
περιορισθεί και να υπάρξουν θετικά οφέλη στις επιχειρήσεις, στην απασχόληση
και στην ανάπτυξη. Σε διαφορετική περίπτωση, οι επιπτώσεις θα είναι σοβαρές
στους τομείς αυτούς.

Πάντως, δεν είναι λίγοι που, με αφορμή την άνοδο του ευρώ, αναφέρουν ότι η
ελληνική οικονομία δέχεται τις συνέπειες από την «ευρωποίησή» της, θυμίζοντας
τις αρνητικές επιπτώσεις που προκλήθηκαν στην οικονομία της Αργεντινής από τη
«δολαριοποίηση» του πέσο. Βεβαίως, όπως αναφέρουν αρμόδια στελέχη των
οικονομικών υπουργείων αλλά και τραπεζικοί αναλυτές, η ελληνική οικονομία δεν
έχει καμία σχέση με την οικονομία της Αργεντινής, που ήταν μία οικονομία με
πήλινα πόδια και με τεράστια δημοσιονομικά προβλήματα και έτσι, όπως
προσθέτουν, οποιαδήποτε εξομοίωση των επιπτώσεων που θα μπορούσαν να
προκληθούν στην Ελλάδα με τις «μαύρες μέρες» που περνά η Αργεντινή, θα ήταν
μια υπερβολή. Από την άλλη πλευρά, όμως, είναι γεγονός ότι, όπως η πολιτική
πρόσδεσης του πέσο στο δολάριο ( με σταθερή ισοτιμία 1 προς 1), που
εφαρμόσθηκε στην Αργεντινή, έπληξε την ανταγωνιστικότητα και τις εξαγωγές των
προϊόντων της λατινοαμερικάνικης οικονομίας, κατά τον ίδιο τρόπο η άνοδος του
ευρώ, στο οποίο έχει προσδεθεί η ελληνική οικονομία μετά την είσοδό της στην
ευρωζώνη, μπορεί να πλήξει τις εξαγωγές της χώρας στις αγορές των τρίτων
χωρών.

Ο ανήφορος του ευρώ

Ενδεικτικά για το μέγεθος του προβλήματος είναι τα στοιχεία του εβδομαδιαίου
δελτίου οικονομικών εξελίξεων της Alpha Bank. Όπως προκύπτει από το δελτίο, το
ευρώ έχει ανατιμηθεί σε ποσοστό που υπερβαίνει το 10% το τελευταίο διάστημα,
σε σχέση με τα νομίσματα των 12 μεγαλύτερων βιομηχανικών χωρών. Επίσης,
διαπιστώνεται ότι η πορεία αυτή του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος περιορίζει τα
κέρδη ανταγωνιστικότητας που είχε η ελληνική οικονομία στο διάστημα από την
υποτίμηση της δραχμής, το 1998, μέχρι και τις αρχές του 2002.

Το ανησυχητικό, σύμφωνα με τους οικονομικούς αναλυτές, είναι ότι σε
πραγματικούς όρους η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας είναι σε
επίπεδα χαμηλότερα από αυτά στα οποία βρισκόταν στις αρχές της δεκαετίας του
1990. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στο οικονομικό δελτίο, τα κέρδη
ανταγωνιστικότητας που σημείωσε η ελληνική οικονομία τα τελευταία χρόνια, μετά
την υποτίμηση της δραχμής, δεν ήταν αρκετά για να καλυφθεί η απώλεια
ανταγωνιστικότητας που σημειώθηκε στην περίοδο 1994 – 1997, όταν εφαρμόσθηκε η
πολιτική της «σκληρής δραχμής», με στόχο να πέσει ο πληθωρισμός και η ελληνική
οικονομία να εκπληρώσει τα κριτήρια σύγκλισης για την ένταξή της στην ΟΝΕ. Με
βάση τη διαπίστωση αυτή και το γεγονός ότι η άνοδος του ευρώ «τρώει» τώρα την
αύξηση της ανταγωνιστικότητας, που σημειώθηκε στα τελευταία χρόνια, φαίνεται
ότι τη δεκαετία του 2000 η ελληνική οικονομία «τρέχει» με τα επίπεδα
ανταγωνιστικότητας της δεκαετίας του 1990, που ήταν και αυτά χαμηλά.

Το αγκάθι του πληθωρισμού

Την ίδια στιγμή, όμως, δεν απειλούνται τα ελληνικά προϊόντα μόνο στις αγορές
των τρίτων χωρών, αλλά και σε αυτές της ευρωζώνης. Η απειλή προέρχεται, όχι
από την άνοδο της ισοτιμίας του ευρώ, αλλά από τη συστηματική διατήρηση του
εγχώριου πληθωρισμού σε επίπεδα υψηλότερα από τον μέσο πληθωρισμό στις 12
χώρες της ευρωζώνης. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι, στην προκειμένη περίπτωση,
η άνοδος της ισοτιμίας του ευρώ συμβάλλει στην πτώση του πληθωρισμού, αλλά
αυτό ισχύει και για τις 12 χώρες-μέλη της ΟΝΕ, οπότε δεν υφίσταται συγκριτικό
πλεονέκτημα για την ελληνική οικονομία σε σχέση με τους εταίρους της.

«Κραυγή αγωνίας» για την εμμονή που δείχνει ο εγχώριος πληθωρισμός, ο οποίος
σήμερα τρέχει με 3,4%, έναντι 2% (περίπου) του μέσου όρου της ευρωζώνης,
έβγαλε και ο ίδιος ο κ. Χριστοδουλάκης, στην ομιλία στους ξένους ανταποκριτές,
περιγράφοντας τις διαστάσεις του προβλήματος. Ο υπουργός τόνισε ότι ο
πληθωρισμός, παρά τη μείωσή του τα τελευταία χρόνια, παραμένει σε επίπεδα
υψηλότερα από αυτά στις άλλες χώρες της ευρωζώνης, με αποτέλεσμα να
διαβρώνεται η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι όσο
υψηλότερος είναι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα, σε σχέση με τις άλλες χώρες της
ευρωζώνης, τόσο ακριβότερα γίνονται τα ελληνικά εξαγόμενα προϊόντα σε σχέση με
τα αντίστοιχα προϊόντα των 12 χωρών της ευρωζώνης. Από την άλλη, θα πρέπει να
σημειωθεί ότι και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, στις αποφάσεις για τις
αναπροσαρμογές των επιτοκίων, λαμβάνει υπ’ όψιν τον μέσο πληθωρισμό της ευρωζώνης.