Καλημέρα Θλίψη…

Στη σκιά του Παγκόσμιου Ποδοσφαιρικού Κυπέλλου και τη θλίψη που δημιούργησε
η χθεσινή ήττα της Εθνικής Τουρκίας έναντι της Εθνικής Βραζιλίας, ο Τούρκος
πρωθυπουργός Μπουλέντ Ετζεβίτ πέρασε χθες το βράδυ από γενικές ιατρικές εξετάσεις.

Κωνσταντινούπολη, Τουρκία. Χιλιάδες Τούρκοι έκλαψαν σε κεντρικές πλατείες της Κωνσταντινούπολης παρακολουθώντας την ομάδα τους να χάνει το εισιτήριο για τον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλου Ποδοσφαίρου

Παράλληλα, ανάμεσα σε μια σουλτανική ιστορία σχετικά με την πολιτική κατάσταση
που επικρατεί στην Άγκυρα και μια διήγηση από την ελληνική μυθολογία για τις
κακοπάθειες της τουρκικής οικονομίας, η πολιτική στην Τουρκία παίρνει άδεια
αναπαύσεως: η Εθνοσυνέλευση κλείνει σήμερα για θερινές διακοπές.

Άκουσα και διάβασα τη «σουλτανική ιστορία» άπειρες φορές τις τελευταίες
πενήντα τόσες ημέρες – από τις 4 Μαΐου που πρωτομπήκε στο νοσοκομείο ο Τούρκος
πρωθυπουργός Μπουλέντ Ετζεβίτ – όχι μόνον ως παρομοίωση για τη σημερινή
κατάσταση στην Τουρκία, αλλά και για να επισημανθεί η σχετική «παράδοση» στον
τόπο αυτό.

Ο σουλτάνος Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής κατέχει δύο ρεκόρ (είχε βασιλεύσει
σαράντα έξι χρόνια και είχε οργανώσει δεκατρείς πολεμικές εκστρατείες) και μια
μοναδική εύνοια της μοίρας: ήταν ο μόνος σουλτάνος που πέθανε από φυσικό
θάνατο (1560). Είχε πεθάνει, όμως, καθ’ οδόν, επιστρέφοντας από εκστρατεία και
ο βεζύρης του, Σοκουλού Μεχμέτ πασάς, τον είχε στήσει νεκρό πάνω στον θρόνο
και είχε βάλει τον στρατό να παρελάσει από μπροστά του, ώσπου να φθάσουν στην
πρωτεύουσα… για να μη στασιάσουν οι γενίτσαροι και να μη δημιουργηθεί «κενό»
εξουσίας…

Χθες βράδυ στις 21.45 διαφάνηκε ότι στην Άγκυρα δεν θα υπάρξει κανένα κενό
εξουσίας, καθώς ο πρωθυπουργός Ετζεβίτ, όπως ανακοίνωσε ο ίδιος κατά την έξοδο
του από το Νοσοκομείο Μπάσκεντ, όπου είχε πάει για τσεκάπ, «δεν έχει πλέον
κανένα πρόβλημα υγείας, πλην μιας μικρής ενόχλησης στη σπονδυλική στήλη» και
θα αναλάβει πλήρως τα καθήκοντά του, ύστερα από συμβουλή των θεραπόντων ιατρών
του, «ύστερα από δύο, το πολύ τρεις εβδομάδες».

«Τα κενά»

Όπως η φύση και η Άγκυρα, «κενά» δεν επιδέχεται – ή τουλάχιστον ταλαιπωρείται
από αυτά – και η νοσούσα τουρκική οικονομία. Τα πράγματα, όμως, δεν φαίνεται
να πηγαίνουν καλά στον τομέα αυτό. Στην ευαίσθητη χρηματοοικονομική αγορά της
Τουρκίας, το δολάριο ανέβηκε συνολικά 14% σε ενάμιση μήνα, τα επιτόκια 24%. Η
ασθένεια του Τούρκου πρωθυπουργού στοίχισε στην τουρκική οικονομία, όπως
υπολογίσθηκε από Τούρκους οικονομολόγους, δεκαεννέα δισεκατομμύρια δολάρια –
το ισόποσο δηλαδή του ύψους των δανείων που έχει πάρει η Τουρκία από το
Διεθνές Νομισματικό Ταμείο τον τελευταίο ένα χρόνο.

Με τη δοκιμασία του Σίσυφου παρομοίασε ο πρόεδρος του Βιομηχανικού
Επιμελητηρίου Κωνσταντινούπολης Τανίλ Κιουτσούκ τις «δοκιμασίες της τουρκικής
οικονομίας» στη χθεσινή γενική συνέλευση του Επιμελητηρίου. «Ο Σίσυφος», είπε
ο Κιουτσούκ, «είχε να αντιμετωπίσει την οργή των Θεών, με τίνων οργή έχουμε
άραγε να κάνουμε εμείς;». Το μήνυμα που βγήκε από τη συνέλευση του
Βιομηχανικού Επιμελητηρίου δεν προμηνύει τίποτε ευοίωνο: «Η Τουρκία βρίσκεται
στο κατώφλι νέας κρίσης».

Εφόσον δεν υπάρχει «κενό» εξουσίας και τα πράγματα βαίνουν κατά τρόπο ως
φαίνεται «επιθυμητό», οι Τούρκοι βουλευτές μπορούν να αναπαυθούν. Η Μεγάλη
Τουρκική Εθνοσυνέλευση κλείνει σήμερα για θερινές διακοπές και θα συγκληθεί εκ
νέου για τη χειμερινή περίοδο εργασιών της τον Οκτώβριο.

Αυτό σημαίνει, αν μη τι άλλο, ότι τα ζητήματα που έχουν σχέση με την ενταξιακή
πορεία της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.) μετατίθενται, σύμφωνα με την
τουρκική ρήση, «για κάποια άλλη άνοιξη». Η Τουρκία δεν έχει εκπληρώσει κανένα
– από τα εκ των ουκ άνευ – πολιτικά κριτήρια για να ονομασθεί υποψήφιο μέλος
της Ε.Ε.: την κατάργηση της θανατικής ποινής, την ελευθερία εκμάθησης και
διδασκαλίας της κουρδικής γλώσσας, αλλά ούτε και το θέμα της πρόληψης
βασανιστηρίων και κακομεταχείρισης.

Ακόμη και αν ο τριπλός κυβερνητικός συνασπισμός που κυβερνάεει αυτήν τη στιγμή
στην Άγκυρα, είχε την πρόθεση να προχωρήσει στα θέματα αυτά, το κλείσιμο της
Εθνοσυνέλευσης ορθώνεται ως εμπόδιο πλέον, καθώς ό,τι αποφασιστεί πρέπει να
ψηφιστεί στο Κοινοβούλιο μετά την 1η Οκτωβρίου που θα επανασυγκληθεί, ενώ η
Έκθεση Προόδου της Ε.Ε. για τα υποψήφια μέλη πρόκειται να παρουσιαστεί στα
μέσα Οκτωβρίου.

«Μη στενοχωριέστε…», μήνυσε ο Μπουλέντ Ετζεβίτ στους εθνικούς παίκτες χθες,
μετά την ήττα τους στον ημιτελικό που έπαιξαν με την Εθνικής Βραζιλίας στην
Ιαπωνία… Τι έλεγε η Φρανσουάζ Σαγκάν, καλημέρα θλίψη;

Η… φρουρός του Ετζεβίτ

Άγρυπνος φρουρός. Ο Μπουλέντ Ετζεβίτ με τη σύζυγό του Ραχσάν

Ήταν πάντα ο στενότερος πολιτικός του σύμμαχος. Και τώρα πολλοί αναρωτιούνται
μήπως είναι έτοιμη να αναλάβει έναν πολύ σημαντικότερο πολιτικό ρόλο.

Ο λόγος για την 78χρονη Ραχσάν Ετζεβίτ, σύζυγο του Τούρκου πρωθυπουργού και
ιδρυτή του Κόμματος Δημοκρατικής Αριστεράς, όταν οι στρατηγοί απαγόρευσαν στον
Ετζεβίτ κάθε ανάμειξη με την πολιτική. «Εκείνη είναι η φρουρός», λέει ο Ιλτέρ
Τουράν, καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Μπιλγκί της
Κωνσταντινούπολης. «Ασκεί επιρροή ελέγχοντας την πρόσβαση στον πρωθυπουργό».

Σύμφωνα με τον Τύπο, η Ραχσάν εμποδίζει συστηματικά τον Χουσαμετίν Οζκάν, που
θεωρείται δεξί χέρι του Ετζεβίτ, να δει τον πρωθυπουργό. Είναι άγνωστο αν
υπάρχει προσωπική διαμάχη μεταξύ τους ή αν η κυρία Ετζεβίτ προσπαθεί με τον
τρόπο αυτό να εξουδετερώσει έναν πιθανό ανταγωνιστή.

Στο Λύκειο

Ο Ετζεβίτ γνώρισε τη Ραχσάν το 1944, την τελευταία χρονιά του λυκείου, ενώ
ετοιμάζονταν να ανεβάσουν ένα θεατρικό έργο. Τον επόμενο χρόνο παντρεύτηκαν.
Παιδιά δεν έκαναν. «Αν δεν ήταν η Ραχσάν, δεν θα είχα τόση επιτυχία στην
πολιτική», είπε κάποτε ο Ετζεβίτ στον δημοσιογράφο Μεχμέτ Τσετινγκουλέκ, που
έγραψε ένα βιβλίο για το ζευγάρι. «Το πολιτικό της ένστικτο είναι πολύ
ισχυρό». Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι μπορεί να διαδεχθεί και τον σύζυγό της
στην ηγεσία του κόμματος. «Ας το πούμε ωμά: η γυναίκα αυτή δεν εκπέμπει
θερμότητα», τονίζει ο Τουράν. Εκτός από τη Ραχσάν, άλλοι υποψήφιοι να
διαδεχθούν τον Ετζεβίτ είναι ο Οζκάν, ο οποίος χαίρει της εμπιστοσύνης του
στρατού, και ο υπουργός Εξωτερικών Ισμαήλ Τζεμ.