Δρόμοι

Φοβόμαστε…

… φοβόμαστε συχνά, φοβόμαστε πολλά, αλλά τι φοβόμαστε από τα δύο, μήπως το
ανθρώπινο είδος χαθεί ή μήπως ποδοπατηθούμε μεταξύ μας πάνω στον
πυκνοκατοικημένο πλανήτη; Ο ΟΗΕ αναθεώρησε τις προβλέψεις του για τον πληθυσμό
το 2050. Δεν θα είμαστε, λέει, τόσοι πολλοί όσο είχε φανταστεί, αλλά πάντως θα
είμαστε αρκετοί για να διψάσουμε πολύ: κάπου εννιά δισεκατομμύρια. Από την
άλλη μεριά, με το AIDS να φτάνει στο 38,5% στην Μποτσουάνα, ένας στους
τέσσερις Αφρικανούς αναμένεται να πεθάνει από αυτό. Στην Ευρώπη, όσοι
γεννιούνται δεν φτάνουν για να αντικαταστήσουν εκείνους που πεθαίνουν – κάτι
που κάνει να τρίζουν τα θεμέλια των συστημάτων υγείας και συνταξιοδότησης.
Ποια είναι, λοιπόν, η αλήθεια; Πολλαπλασιαζόμαστε σαν κουνέλια ή ψοφάμε σαν
μύγες;

Εδώ και έναν αιώνα…

… δυσκολευόμαστε να αποφασίσουμε τι μας φοβίζει περισσότερο. Κάθε εποχή
φέρνει μαζί της τους δικούς της φόβους, το δικό της «άγχος καταστροφής», μας
θυμίζει ο συγγραφέας Λάιονελ Σρίβερ. Ηφαιστειακός «πυρετός», σύγκρουση
πλανητών, μολυσματικές αρρώστιες, εξωγήινοι εχθροί – η ανθρώπινη φαντασία
ήθελε πάντα να είναι προετοιμασμένη για την αόρατη απειλή. Ποτέ άλλοτε αυτή η
απειλή δεν έγινε τόσο ορατή όσο στον Ψυχρό Πόλεμο. Μα ύστερα ήρθε η Νέα Εποχή,
που μας έμαθε να φοβόμαστε νέα προβλήματα. Η παγκοσμιοποίηση έφερε μαζί της
νέες απειλές, νέες αρρώστιες, νέα βιολογικά όπλα, νέους ανθρώπους με
διαφορετικό χρώμα που δρασκελίζουν το κατώφλι μας χωρίς να μας ρωτήσουν –
νέους φόβους μπροστά σε αυτή τη νέα «μαύρη μαγεία» της Νέας Εποχής.

Στον κόσμο…

… του συγγραφέα Κουρτ Βόνεγκατ, έναν κόσμο 12 δισεκατομμυρίων ανθρώπων, η
μια γενιά ζει «πάνω» στην άλλη, υπεραιωνόβιοι βασανίζουν με την γκρίνια τους
παιδιά, εγγόνια, δισέγγονα, κραδαίνοντας την απειλή πως, πριν αποφασίσουν
επιτέλους κάποτε να τινάξουν τα πέταλα, θα αποκληρώσουν όποιον δεν τους κάνει
τα χατίρια. Έτσι και εμείς ζούμε σε έναν κόσμο από παππούδες, όπου εκεί που
μας πιάνει να τους χαϊδέψουμε τρυφερά τα αργυρόλευκα μαλλιά για τον πνευματικό
και υλικό πλούτο που μας χάρισαν στον μακρόχρονο βίο τους, έρχεται η
δημογραφία να μας πει πως θα έπρεπε μάλλον να τους δώσουμε μια φάπα, γιατί
αυτή η θαλερότητά τους είναι που θα στερήσει από τα δικά μας παιδιά όσα
ακριβώς μάς χάρισαν κάποτε εκείνοι.

Η δημογραφία…

… μάς θυμίζει πως ζούμε σε μια υπαρξιακή αβεβαιότητα. Ο ίδιος ο άνθρωπος
είναι ταυτόχρονα η πηγή και για τα δεινά του και για τα καλά του. Τους
χειρότερούς μας φόβους τούς εμπνεόμαστε από το ίδιο μας το είδος. Αν φτάσαμε
έως εδώ, καλοί, κακοί, είναι μονάχα γιατί μάθαμε σιγά σιγά να ζούμε μαζί. Αν
γερνάμε μαζί, τόσο το καλύτερο. Αν καταντήσαμε αυτό να το ζούμε σαν κατάρα,
δεν φταίμε εμείς, μα εκείνοι στους οποίους αναθέσαμε να λύσουνε τα «μάγια».