Απειλή Γιλμάζ για την ένταξη της Κύπρου

Η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα θέσει σε κίνδυνο την ειρήνη και τη
σταθερότητα στην περιοχή και θα κάνει βαθύτερη τη διχοτόμηση στο νησί. Την
προειδοποίηση αυτή, που συνιστά και κεκαλυμμένη απειλή, απευθύνει ο Μεσούτ
Γιλμάζ μέσω της συνέντευξής του στα «ΝΕΑ». Ο αντιπρόεδρος της τουρκικής
κυβέρνησης και αρμόδιος για τις σχέσεις Ε.Ε. – Τουρκίας κατηγορεί ακόμη τους
Ελληνοκυπρίους πως «δεν δείχνουν ούτε ενδιαφέρον ούτε επιθυμία για μια βιώσιμη
λύση». Και καλεί τους Ευρωπαίους να μην ανατρέψουν, αποδεχόμενοι την Κύπρο ως
μέλος, την «ευαίσθητη ισορροπία μεταξύ των πλευρών στο νησί και την ισορροπία
μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας στην περιοχή».

Ο κ. Γιλμάζ ζητεί ακόμη από τους «15» μια σαφώς καθορισμένη προοπτική για την
ένταξη της Τουρκίας στην Ένωση, προκειμένου «να επιταχυνθεί η μεταρρυθμιστική
διαδικασία». Και υποστηρίζει πως εάν η Ε.Ε. δεν δώσει στη χώρα του ημερομηνία
για την έναρξη των διαπραγματεύσεων, «οι ευρωσκεπτικιστές μπορεί να κερδίσουν
έδαφος». Τέλος, τάσσεται άλλη μια φορά υπέρ των άμεσων διαπραγματεύσεων
Ελλάδας και Τουρκίας για το Αιγαίο.

Πάντως, υπάρχει ένα θέμα, για το οποίο ο κ. Γιλμάζ αρνείται να μιλήσει,
επίσημα ή ανεπίσημα: η κατάσταση της υγείας του Μπουλέντ Ετζεβίτ και οι
πολιτικές συνέπειες που μπορεί να υπάρξουν. Οι φήμες τον φέρουν να έχει
χείριστες σχέσεις με τον Ραούφ Ντενκτάς, καθώς αντιλαμβάνεται το κόστος που
μπορεί να έχει για την Τουρκία η μη επίλυση του Κυπριακού. Επισήμως, ωστόσο,
δεν αφίσταται της γνωστής γραμμής της Άγκυρας. Στη συνάντηση ρωτάει ο ίδιος
πολλά για τον κ. Σημίτη, τον κ. Παπανδρέου, τα εσωκομματικά του ΠΑΣΟΚ, τις
προοπτικές για τις νομαρχιακές και δημοτικές εκλογές, την πολιτική ατμόσφαιρα.
Το ότι είναι γερμανοτραφής φανερώνεται αμέσως από την ενημέρωσή του για τα
συμβαίνοντα στην προεκλογική περίοδο της Γερμανίας – όπως και από το ότι δεν
κρύβει τη συμπάθειά του για τον επίσης γερμανοσπουδαγμένο Έλληνα Πρωθυπουργό.

Λίγο προτού φύγουμε από το γραφείο του τον ρωτούμε εάν θα ήθελε να πει κάτι
στον κ. Σημίτη. Ανάβει το πολλοστό τσιγάρο του, σκέφτεται λίγο και μετά, αργά
αργά, λέει: «Η ευρωπαϊκή μας πορεία δεν εξαρτάται από καμία άλλη χώρα τόσο όσο
από τη δική του…»

Πρόσφατα δηλώσατε ότι ο κ. Ντενκτάς θα μπορούσε να είναι λίγο πιο
ευέλικτος στις συνομιλίες για το Κυπριακό. Τι εννοούσατε;

Στην πραγματικότητα, δεν μπορεί κανείς να ξεχνά πως οι συνεχιζόμενες
συζητήσεις μεταξύ των δύο ηγετών στο νησί άρχισαν χάρη στην πρωτοβουλία που
ανέλαβε ο πρόεδρος Ντενκτάς. Η τουρκοκυπριακή πλευρά αποδίδει μεγάλη σημασία
στη διευθέτηση του Κυπριακού και έχει την απαραίτητη πολιτική βούληση γι’
αυτό. Σε τούτο το πλαίσιο, ο πρόεδρος Ντενκτάς έθεσε τις συνολικές προτάσεις
της τουρκοκυπριακής πλευράς για μια βιώσιμη λύση, τις οποίες κοινοποίησε στις
29 Απριλίου. Πιστεύουμε ότι θα μπορούσε να είναι μια ισχυρή βάση για
διαπραγματεύσεις. Ο πρόεδρος Ντενκτάς είναι πάντα έτοιμος για συζήτηση.
Υποστηρίζουμε τις εποικοδομητικές του προσπάθειες. Ωστόσο, υπάρχουν δύο μέρη
στην Κύπρο. Η ελληνοκυπριακή πλευρά δεν φαίνεται ακόμη να είναι σε θέση να
κάνει μια ουσιαστική αλλαγή της προσέγγισης και της νοοτροπίας που έχει
επιδείξει έως τώρα. Δεν δείχνει ούτε ενδιαφέρον ούτε επιθυμία για την επίτευξη
μιας βιώσιμης λύσης. Δυστυχώς, μέχρι τώρα, η προσοχή των Ελληνοκυπρίων έχει
στραφεί εξ ολοκλήρου στην ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που έβλαψε τη
διαπραγματευτική διαδικασία. Προκειμένου να επιτευχθεί μια αμοιβαία αποδεκτή,
βιώσιμη και δίκαιη λύση, η ελληνοκυπριακή πλευρά πρέπει να επιδείξει τη
βούλησή της να καθιερώσει έναν νέο συνεταιρισμό με την τουρκοκυπριακή πλευρά,
βασισμένο στο ισότιμο καθεστώς των δύο πλευρών και την πραγματικότητα στο
νησί.

Παρ’ όλα αυτά, εάν το Κυπριακό δεν επιλυθεί, αλλά η Κύπρος
γίνει δεκτή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ποια πιστεύετε ότι πρέπει να είναι η
θέση της Τουρκίας;

Από την αρχή αρχή, η Τουρκία και η Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου
διαφώνησαν έντονα με την είσοδο της Ελληνοκυπριακής Διοίκησης στην Ευρωπαϊκή
Ένωση, βασισμένη στην παράνομη και μονομερή αίτησή της. Η Τουρκία κατ’
επανάληψη υπογράμμισε πως είναι παράνομο να δίδεται μια προοπτική της Ε.Ε.
στους Ελληνοκύπριους, που θα είχε αρνητικές παρενέργειες και θα αναστάτωνε τις
προσπάθειες για την αναζήτηση μιας λύσης του Κυπριακού.

Η Τουρκία έχει πολιτικά και νομικά δικαιώματα και ευθύνες σε σχέση με την
Κύπρο. Η Τουρκία συνέβαλε ενεργά στη σταθερότητα και την ειρήνη στην περιοχή,
επίσης μετά το 1974. Η ένταξη της Ελληνοκυπριακής Διοίκησης στην Ε.Ε. θα
βαθύνει τη διχοτόμηση στο νησί και θα θέσει σε κίνδυνο την ειρήνη και τη
σταθερότητα στην περιοχή.

Οπωσδήποτε δεν θα υπάρξουν νικητές σε αυτό το παιχνίδι. Στο σημείο αυτό η Ε.Ε.
βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή της ιστορίας. Η Ε.Ε. θα έπρεπε να αποφασίσει
υπέρ του δικαίου, της νομιμότητας, της δικαιοσύνης και να δράσει για να
προστατέψει τη σταθερότητα και την ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου, μη
ανατρέποντας την ευαίσθητη ισορροπία μεταξύ των δύο πλευρών στο νησί, καθώς
και την ισορροπία μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας στην περιοχή.

Υπάρχει μια κυρίαρχη αντίληψη πως εάν το Κυπριακό λυθεί, τα θέματα
του Αιγαίου θα επιλυθούν περίπου αυτόματα. Συμφωνείτε εσείς με
αυτό;

Τα προβλήματα στην Κύπρο και το Αιγαίο δεν διαπλέκονται άμεσα. Στην Κύπρο μια
δίκαιη και με διάρκεια λύση μπορεί να επιτευχθεί μονάχα από τις δύο κοινότητες
στο νησί. Από την άλλη πλευρά, τα θέματα του Αιγαίου είναι περίπλοκα και
αλληλοδιαπλεκόμενα ως προς τη φύση τους και ως τέτοια είναι χωριστά και
μοναδικά. Η επίλυσή τους απαιτεί άμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ Τουρκίας και
Ελλάδας. Ωστόσο, μια λύση στην Κύπρο θα δημιουργούσε σίγουρα ένα πιο θετικό
κλίμα μεταξύ των δύο πλευρών.

Ποια είναι η αίσθησή σας για τη στάση των 15 χωρών – μελών της Ένωσης,
αναφορικά με την ημερομηνία έναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της
Τουρκίας με την Ε.Ε.; Είσαστε αισιόδοξος για τις συνόδους κορυφής της
Σεβίλλης και της Κοπεγχάγης;

Στο Ελσίνκι οι χώρες – μέλη επιβεβαίωσαν πως η Τουρκία είναι υποψήφια χώρα,
προωρισμένη να ενταχθεί στην Ένωση στη βάση των ιδίων κριτηρίων που
εφαρμόζονται για τις άλλες υποψήφιες χώρες.

Και στο Λάακεν, το Συμβούλιο αναγνώρισε την πρόοδο που έχει κάνει η Τουρκία
στην κατεύθυνση της συμμόρφωσης με τα πολιτικά κριτήρια που έχουν θεσπιστεί
για την ένταξη και συμπέρανε πως αυτό έχει επισπεύσει την προοπτική έναρξης
ενταξιακών διαπραγματεύσεων με μας.

Από τότε έχουμε εισηγηθεί μια σειρά από μέτρα που σκοπό έχουν να βελτιώσουν
την εφαρμογή των νομικών και συνταγματικών εγγυήσεων για την ελευθερία της
έκφρασης και τα πολιτικά δικαιώματα:

Το πρώτο νομοθετικό πακέτο που υιοθετήθηκε τον Φεβρουάριο αυτού του έτους,
άλλαξε διάφορα διατάγματα τα οποία επικαλούντο συχνά και είχαν δεχθεί κριτική
ότι ήταν η νομική βάση για τη φυλάκιση και καταδίκη πολλών διανοουμένων που
εξέφραζαν τις απόψεις τους.

Το δεύτερο νομοθετικό πακέτο που εγκρίθηκε τον Απρίλιο επεξέτεινε παραπέρα το
φάσμα της ελευθερίας της σκέψης και έκφρασης, την ελευθερία του Τύπου, την
ελευθερία του συνέρχεσθαι και την ειρηνική συγκέντρωση. Ενίσχυσε μέτρα για την
πρόληψη των βασανιστηρίων και της κακομεταχείρισης. Εισήγαγε επίσης μια
αποτελεσματική αποτροπή κατά των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από το
δημόσιο προσωπικό.

Η διαδικασία της εναρμόνισης έχει ξεκινήσει για τα καλά. Ένα δεύτερο πακέτο
συνταγματικών τροποποιήσεων βρίσκεται υπό μελέτη, το οποίο θα ενισχύσει,
μεταξύ άλλων, την ανεξαρτησία του δικαστικού σώματος. Η κυβέρνηση εργάζεται
τώρα για την πιθανότητα επέκτασης των ατομικών πολιτιστικών δικαιωμάτων.

Η ολοκληρωτική κατάργηση της θανατικής ποινής είναι ένα ακόμη θέμα που
εξετάζεται. Η σταδιακή άρση της κατάστασης εκτάκτου ανάγκης στις υπόλοιπες
τέσσερις επαρχίες μέχρι τα τέλη του έτους είναι επίσης υπό συζήτηση.

Για να επιταχυνθεί η μεταρρυθμιστική διαδικασία στην Τουρκία, χρειαζόμαστε μια
σαφώς καθορισμένη και καθαρή προοπτική για την ένταξη. Η σύνοδος κορυφής της
Κοπεγχάγης θα είναι κρίσιμη για τη διαδικασία της διεύρυνσης. Όταν η Ε.Ε. θα
λάβει αποφάσεις για την ένταξη άλλων υποψηφίων χωρών, στην Τουρκία θα πρέπει
να δοθεί μια ημερομηνία για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Και
στη Σεβίλλη η Ε.Ε. θα πρέπει να προετοιμάσει ένα θετικό έδαφος που θα
προδιαγράφει την επίτευξη αυτού του στόχου.

Όμως, δεν ανησυχείτε ποτέ πως ο δρόμος της Τουρκίας προς την Ευρώπη
θα μπορούσε να ανατραπεί από παράγοντες εντός της Τουρκίας;

Οι πολίτες μας έχουν μια θετική στάση έναντι της ένταξης στην Ε.Ε. Περισσότερο
από 60% των πολιτών πιστεύει ότι η Τουρκία θα ωφεληθεί από μια ένταξη στην
Ε.Ε. και θα ψήφιζε υπέρ αυτής.

Τα πολιτικά κόμματα επεξεργάζονται τις πολιτικές τους στη βάση των προσδοκιών
που έχουν οι οπαδοί τους. Στην πράξη, όλα τα πολιτικά κόμματα στο Κοινοβούλιο
έχουν διακηρύξει την υποστήριξή τους για ένταξη στην Ε.Ε. σε περισσότερες από
μία περιπτώσεις. Έχουν μεταφράσει τις διακηρύξεις τους σε συγκεκριμένες
πράξεις, ψηφίζοντας υπέρ των συνταγματικών μεταρρυθμίσεων τον περασμένο
Οκτώβριο. Πήραν επίσης ενεργά μέρος στην ψήφιση της σχετικής νομοθεσίας που
ακολούθησε. Σημειώστε, μάλιστα, πως η αλλαγή του Συντάγματος απαιτεί
πλειοψηφία δύο τρίτων στη Βουλή.

Ως εκ τούτου, δεν πιστεύω πως κανείς εσωτερικός παράγοντας θα μπορούσε να
αγνοήσει και να αποπροσανατολίσει την ευρωπαϊκή διαδικασία στην Τουρκία σε
τούτο το χρονικό σημείο.

Ωστόσο, εάν η πλευρά της Ε.Ε. δεν δώσει ημερομηνία για την έναρξη των
ενταξιακών διαπραγματεύσεων στην Κοπεγχάγη, οι ευρωσκεπτικιστές στην Τουρκία
μπορεί να κερδίσουν έδαφος.

Και η διαδικασία της προσέγγισης (rapprochement) που άρχισε με πρωτοβουλία
των κ.κ. Παπανδρέου και Τζεμ, πιστεύετε ότι είναι προσωπική τους
πολιτική ή πρόκειται για εθνική πολιτική των δύο χωρών;

Οι φιλικές σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας βασισμένες στον αμοιβαίο
σεβασμό και την εμπιστοσύνη, είναι ζωτικής σημασίας για την ειρήνη, την
ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ευρώπη και θα έφερναν οφέλη στους λαούς μας.
Είναι ειλικρινής μας πεποίθηση πως το τουρκικό και το ελληνικό έθνος, που
κατοικούν στις δύο αντίπερα όχθες του Αιγαίου, θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα
διμερή τους προβλήματα στο βαθμό που υπάρχει μια υγιής ατμόσφαιρα διαλόγου
μεταξύ τους.

Σε αυτό το πλαίσιο, η διαδικασία προσέγγισης είναι εθνική πολιτική της
Τουρκίας και έχουμε την πολιτική βούληση να συνεχίσουμε αυτή τη διαδικασία.