Πρόσωπα Κατηγορούμενος για αντισημιτισμό

Η συζήτηση περί αντισημιτισμού καλά κρατεί στη Γερμανία. Τελευταίος
πρωταγωνιστής της, ο Μάρτιν Βάλσερ.

Μάρτιν Βάλσερ. Πολεμική έχει ξεσπάσει γύρω από το τελευταίο βιβλίο του

Βραβευμένος συγγραφέας τουλάχιστον 50 μυθιστορημάτων, δοκιμίων και διηγημάτων,
ο Βάλσερ κατηγορείται ότι στο τελευταίο βιβλίο του, το οποίο δεν έχει ακόμη
κυκλοφορήσει, προβάλλει αντισημιτικά στερεότυπα. Πρόκειται για ένα αστυνομικό
μυθιστόρημα με τίτλο «Ο θάνατος ενός κριτικού» (εκδ. Suhrkamp), στο οποίο
αφηγείται τον φόνο ενός διάσημου Εβραίου κριτικού από ένα συγγραφέα που θέλει
να τον εκδικηθεί επειδή επηρέασε αρνητικά τη σταδιοδρομία του. Στον κριτικό
του μυθιστορήματος οι πάντες αναγνωρίζουν τον «πάπα» της γερμανικής
λογοτεχνίας Μαρτσέλ Ράιχ-Ρανίτσκι, 82 χρόνων, έναν πολωνικής καταγωγής Εβραίο
που επέζησε του Ολοκαυτώματος και… δεν έχει πει ποτέ καλή κουβέντα για τον
Βάλσερ.

Τον θόρυβο προκάλεσε η άρνηση της «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε Τσάιτουνγκ» να
φιλοξενήσει προδημοσίευση του βιβλίου. Ο διευθυντής των καλλιτεχνικών σελίδων
της εφημερίδας Φρανκ Σιρμάχερ κατηγόρησε τον Βάλσερ σε ανοικτή επιστολή του
ότι έγραψε ένα «ντοκουμέντο μίσους». «Το μυθιστόρημά σας είναι μια εκτέλεση»,
και αφορά «τον θάνατο ενός Εβραίου», πολύ περισσότερο από τον θάνατο ενός
λογοτεχνικού κριτικού, υπογράμμισε ο Σιρμάχερ, αρνούμενος να δημοσιεύσει
αποσπάσματα από ένα βιβλίο που «παίζει» με την ιδέα της ολοκλήρωσης του
εγκλήματος των Ναζί, που παρουσιάζει «τη διαρκώς επανερχόμενη θέση ότι ο
αιώνιος Εβραίος είναι άτρωτος». Πράγματι, στο τέλος του μυθιστορήματος ο
αναγνώστης ανακαλύπτει πως ο κριτικός δεν είναι νεκρός…

«Δεν πίστευα ποτέ πως θα μπορούσαν να βρουν κάποια σχέση ανάμεσα στο βιβλίο
μου και το Ολοκαύτωμα, αλλιώς δεν θα το είχα γράψει», απάντησε αμέσως ο
Βάλσερ. Ίσως όμως ο 75χρονος συγγραφέας να είχε αποφύγει τις κατηγορίες για
αντισημιτισμό αν δεν είχε ήδη προκαλέσει σκάνδαλο όταν κατήγγειλε, το 1998, τη
χρησιμοποίηση, όπως υποστήριξε, του Ολοκαυτώματος ως «εργαλείου εκφοβισμού και
ηθικού ροπάλου» κατά της σημερινής Γερμανίας. Το βιβλίο του Βάλσερ, όπως και
οι πρόσφατες κατηγορίες για αντισημιτισμό εναντίον του Γιούργκεν Μέλεμαν, του
αντιπροέδρου των Γερμανών φιλελευθέρων (FDP) που ήρθε σε ανοικτή σύγκρουση με
το Κεντρικό Εβραϊκό Συμβούλιο, έχουν φέρει «σε σημείο παροξυσμού την περί
αντισημιτισμού συζήτηση στη Γερμανία», έγραψε η συντηρητική «Ντι Βελτ». Τι
έχει κανείς δικαίωμα να λέει για τους Εβραίους στη Γερμανία, εξήντα χρόνια
μετά το Ολοκαύτωμα και ενώ η βία μαίνεται μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων
και σε ολόκληρη την Ευρώπη ανεβαίνει ένας λαϊκισμός που φλερτάρει με τον
αντισημιτισμό και διαβεβαιώνει πως λέει φωναχτά αυτά που οι άλλοι σκέπτονται;
Άλλοι αρθρογράφοι έγραψαν για ένα συγγραφέα που γερνάει και προσπαθεί να
τραβήξει την προσοχή προκαλώντας. Ο Μαρτσέλ Ράις-Ρανίτσκι δεν είχε για τον
Βάλσερ παρά μόνο μία λέξη: «Θλιβερό».