«Κυνηγοί κεφαλών» για χρέη

Με εκβιαστικό πολλές φορές τρόπο, εταιρείες είσπραξης οφειλών προσπαθούν να
ρυθμίσουν τα ληξιπρόθεσμα χρέη καταναλωτών για λογαριασμό τραπεζών και
επιχειρήσεων.

Μάλιστα, κάποιες από αυτές δεν διστάζουν ακόμη και να εκθέσουν τον οφειλέτη
στον προϊστάμενό του ή στο οικογενειακό και φιλικό του περιβάλλον.

Με τηλεφωνήματα σε ακατάλληλες ώρες, επισκέψεις κατ’ οίκον ή στον τόπο
εργασίας του και με αποστολή εγγράφων ασαφούς περιεχομένου, επιχειρούν να
τρομοκρατήσουν τους οφειλέτες.

Η δραστηριοποίηση αυτών των εταιρειών έχει προκαλέσει σωρεία καταγγελιών και
στον Τραπεζικό Μεσολαβητή, ο οποίος και τις έχει συμπεριλάβει στις εκθέσεις
πεπραγμένων της τελευταίας διετίας.

Τα γραφεία αυτά διαφημίζουν τις υπηρεσίες τους μέσω φυλλαδίων στα οποία
αφήνεται να εννοηθεί ότι μπορούν να χρησιμοποιήσουν κάθε μέσο. Χαρακτηριστική
είναι η περίπτωση εταιρείας η οποία θέτει, όπως λέει, «τα όπλα της» στη
διάθεση κάθε ενδιαφερομένου, ενώ άλλη, για να προσελκύσει πελάτες, δεν
διστάζει να τονίσει ότι η δικαστική διευθέτηση μιας υπόθεσης «σε καμία
περίπτωση δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ότι εξαντλεί τις δυνατότητές μας».

Ήδη, εκτιμάται ότι μόνο στην Αθήνα δραστηριοποιούνται γύρω στις 20 τέτοιες
εταιρείες, οι οποίες επεκτείνουν σταδιακά τις δραστηριότητές τους και στην
επαρχία.

Στις εκθέσεις του Τραπεζικού Διαμεσολαβητή των ετών 2001 και 2000,
καταγράφεται ότι διατυπώθηκαν διαμαρτυρίες που αφορούν:

– Πρώτον, πιεστική συμπεριφορά υπαλλήλων εταιρειών διευθέτησης οφειλών που
αφορούσε κατά κύριο λόγο την είσπραξη χρεών από πιστωτικές κάρτες. Οι
καταγγελίες αφορούσαν όμως και τα υπόλοιπα είδη δανεισμού και πιο συγκεκριμένα
επικεντρώνονταν στην πίεση που ασκούν στους δανειολήπτες ή και στους εγγυητές
οι εταιρείες στις οποίες αναθέτουν οι τράπεζες την είσπραξη των χρεών σε
καθυστέρηση.

– Δεύτερον, την αναζήτηση οφειλών μέσω γραφείων είσπραξης απαιτήσεων, έπειτα
από πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα από την τελευταία χρήση της κάρτας χωρίς να
έχουν μεσολαβήσει οχλήσεις από μέρους της τράπεζας. Η έκταση του φαινομένου
αυτού είναι που οδήγησε και τον Τραπεζικό Μεσολαβητή να συστήσει στις τράπεζες
«για την άρση παρεξηγήσεων να αποστέλλουν ειδική επιστολή στον οφειλέτη που να
τον ενημερώνει για την ανάθεση της αναζήτησης της ληξιπρόθεσμης οφειλής στα εν
λόγω γραφεία».

Επισημαίνει μάλιστα ότι «η συμπεριφορά των απασχολουμένων σε αυτά τα γραφεία
πρέπει να συνάδει με το κύρος, τη σοβαρότητα και την ευθύνη που χαρακτηρίζουν
την παρουσία των πιστωτικών ιδρυμάτων στο σύγχρονο χρηματοοικονομικό
περιβάλλον…».

Ο ίδιος ο κ. Φ. Παναγιωτόπουλος τονίζει ότι «θα έπρεπε να υπάρχει σχετικός
κώδικας δεοντολογίας που να ρυθμίζει τους κανόνες συμπεριφοράς των εργαζομένων
στις εταιρείες είσπραξης οφειλών, οι οποίες λειτουργούν για λογαριασμό
τραπεζών. Στο εξωτερικό υπάρχει σχετικός κώδικας, αντίθετα με τη χώρα μας όπου
δεν υπάρχει ακόμη κάτι ανάλογο».

Κάρτα που είχε επιστραφεί

Μία από τις περιπτώσεις που καταγγέλθηκαν στον Τραπεζικό Μεσολαβητή αφορά την
αναζήτηση ληξιπρόθεσμης οφειλής από χρήση πιστωτικής κάρτας. «Ο παραπονούμενος
ειδοποιήθηκε τηλεφωνικά από γραφείο είσπραξης οφειλών που ενεργούσε για
λογαριασμό τράπεζας, ότι όφειλε το ποσό των 90.000 δρχ. από τη χρήση της
πιστωτικής του κάρτας. Το γεγονός αυτό του προκάλεσε ιδιαίτερη έκπληξη, διότι
η εν λόγω κάρτα είχε επιστραφεί από το 1987 και έκτοτε δεν έχει χρησιμοποιηθεί
σε άλλη συναλλαγή. Η τράπεζα διευκρίνισε ότι υπήρχε αρχικώς χρέωση 16.000
δραχμών η οποία επιβαρύνθηκε με τους αναλογούντες τόκους. Ο Τραπεζικός
Μεσολαβητής στον οποίο προσέφυγε ο συγκεκριμένος καταναλωτής δηλώνοντας
κατηγορηματικά ότι ουδέποτε έλαβε σχετική ενημέρωση κατά τα τελευταία 13
χρόνια, τον παρέπεμψε στην αρμόδια υπηρεσία πελατών της τράπεζας, όπου και
ενημερώθηκε ότι επρόκειτο περί λάθους…».

Πώς λειτουργούν

Στην Αθήνα εκτιμάται ότι λειτουργούν γύρω στις 4-5 μεγάλες εταιρείες είσπραξης
οφειλών και άλλες 15 περίπου μικρότερες. Οι πιο οργανωμένες από αυτές
διαθέτουν εξειδικευμένη νομική υπηρεσία και πολυάριθμο στελεχικό δυναμικό.
Στους πελάτες τους περιλαμβάνονται από τράπεζες και εταιρείες χρηματοδότησης
αυτοκινήτων έως αλυσίδες λιανικού εμπορίου. Οι πιο μικρές, αρκούνται συνήθως
σε ένα γραφείο που απαρτίζεται από τέσσερα-πέντε άτομα για προσωπικό,
επιφορτισμένα κυρίως με την επικοινωνία με τους πελάτες για τον καθορισμό του
τόπου και της ώρας της επίσκεψης από το δίκτυο εισπρακτόρων που διαθέτουν.
Συνήθως, δεν διαθέτουν δικό τους νομικό τμήμα και συνεργάζονται με κάποιο
δικηγόρο.

Πώς πληρώνονται

Η δυσκολία της υπόθεσης την οποία αναλαμβάνουν οι εταιρείες αυτές αποτελεί
πάντα κριτήριο για τον καθορισμό της αμοιβής τους. Όσο πιο μεγάλη και παλιά
είναι η οφειλή, τόσο πιο μεγάλη είναι και η επιβάρυνση. Για παράδειγμα,
γραφείο διακανονισμού οφειλών για να αναλάβει την είσπραξη απαίτησης αξίας 20
εκατ. δρχ., ζητάει σαν προμήθεια το 35%, εφόσον φέρει σε πέρας την αποστολή
του. Σε άλλο γραφείο, το μίνιμουμ της αμοιβής είναι 210.000, εφόσον μέσα σε
εύλογο χρονικό διάστημα καταφέρει η εταιρεία να βρει τον οφειλέτη.

Τα στάδια είσπραξης

Η εν λόγω εταιρεία διατυμπανίζει ότι θέτει τα «όπλα» της στη διάθεση των πελατών της, χωρίς όμως να διευκρινίζει ποια ακριβώς είναι αυτά…

Τα στάδια που ακολουθούν οι εταιρείες αυτές είναι συνήθως τρία:

* Τηλεφωνικές ή έγγραφες προσκλήσεις στον οφειλέτη, που συνδυάζονται με
συγκέντρωση πληροφοριών γύρω από τα περουσιακά του στοιχεία, τυχόν άλλες
οφειλές (ακάλυπτες επιταγές, διαμαρτυρημένες συναλλαγματικές), αποφάσεις
πτώχευσης, βάρη (υποθήκες, προσημειώσεις ακινήτων), έρευνα για ανεύρεση
διευθύνσεων και τηλεφώνων πελατών αγνώστου διαμονής, κ.λπ.

* Επισκέψεις προς είσπραξη της οικονομικής απαίτησης από στελέχη της
εταιρείας στο γραφείο ή το σπίτι του οφειλέτη προς επίτευξη του διακανονισμού
της οφειλής του.

* Ένδικες διαδικασίες από δικηγόρους που αναλαμβάνουν να εκδώσουν
διαταγές πληρωμής, αφού όμως έχουν εξαντληθεί οι προηγούμενες προσπάθειες.

ΧΩΡΙΣ ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Στα όρια της νομιμότητας

«Χάρη στην απουσία νομικού πλαισίου που να ορίζει ακριβώς τους όρους
λειτουργίας αυτών των εταιρειών, συχνά ακολουθούνται πρακτικές που κινούνται
στα όρια της νομιμότητας», παραδέχεται και ο νομικός κ. Μαχάς, από το
δικηγορικό γραφείο του κ. Αλ. Λυκουρέζου.

Το νομικό πλαίσιο που τις διέπει είναι το ίδιο με αυτό μιας ΕΠΕ ή μιας Α.Ε. Με
άλλα λόγια, ο καθένας μπορεί να ανοίξει ένα τέτοιο γραφείο και να μπει στον
χώρο της είσπραξης και του διακανονισμού ληξιπρόθεσμων απαιτήσεων, ακόμη και
αν δεν διαθέτει την παραμικρή εξειδίκευση.

Αρκεί να έχει συνάψει ένα πληρεξούσιο με τον πελάτη που να τον εξουσιοδοτεί να
προχωρήσει στην είσπραξη των οφειλών του.

Αντίθετα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο θεσμός των εισπρακτικών εταιρειών
έχει μακρά ιστορία, υπάρχει συγκεκριμένος Κώδικας Δεοντολογίας (Fair Debt
Collection Practices Act), που καθορίζει πώς πρέπει να συμπεριφέρονται οι
υπάλληλοι των εταιρειών αυτών προκειμένου να προσεγγίσουν τον οφειλέτη, αλλά
και πώς να λειτουργούν οι εταιρείες αυτές.