Όταν δακρύζεις, χάνεις το φως…
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά
«… τον σταυρόν οπού ‘χει η Θεοτόκο στα τείχη
της Αγίας Σοφίας, τον σταυρόν όπού ‘χουν
τ’ άγια σώματα να τον βάλεις εις τα τείχη
της Πλακιώτισσας της Θεοτόκος…»
(Στρατηγού Μακρυγιάννη, «Οράματα & Θάματα»)
 |
|
Αγία Σοφία, Κωνσταντινούπολη. Ο γυναικωνίτης άνοιξε πάλι για το κοινό ύστερα |
«Έλα, έλα, την είπα κρυφά, πάμε έξω, να κοιτάξουμε μέσα απ’ τα παράθυρα,
μπορεί να μην είναι σφαλισμένα…», μου διηγιόταν η γιαγιά Φωτεινή,
«τραβολόγησα απ’ το χέρι τη φιληνάδα μου και πήγαμε γύρω γύρω στον περίβολο. Η
πόρτα όπου είχε χαθεί ο Μαρμαρωμένος Βασιλιάς ήταν σφαλιστή, μπορεί, όμως, να
υπήρχαν παράθυρα και να είχαν μείνει ανοιχτά». Η γιαγιά Φωτεινή είχε
επισκεφτεί τη Μεγάλη Εκκλησία το ’36, δύο χρόνια αφότου την είχε δει ο Κεμάλ,
είχε θαυμάσει και είχε προστάξει να γίνει μουσείο. (Παράθυρα υπήρχαν, αλλά
ήταν κι αυτά σφαλιστά…).
Τέτοιες ιστορίες θυμόμουνα το βράδυ της περασμένης Τρίτης (21/5), που ήμουν
στην Αγία Σοφία – χίλια τετρακόσια τόσα χρόνια μετά τα πρώτα θυρανοίξια, στις
27 Δεκεμβρίου του 537 – για τα «θυρανοίξια» του γυναικωνίτη, που ήταν κλειστός
για συντήρηση εδώ και κάμποσους μήνες. Μαζί, γινόντουσαν, στον ίδιο χώρο, και
τα εγκαίνια μιας θαυμάσιας μικρής έκθεσης, απόλυτα διακριτικά στημένης σε
πλεξιγκλάς, «Εικόνων-Φωτογραφιών της Αγιά Σοφιάς» του Αχμέτ Ερτούγ.
Ανέβηκα στον γυναικωνίτη και στάθηκα λίγο στην είσοδο, παρατηρώντας τα
παπούτσια των γυναικών προσκεκλημένων! Εντάξει, δεν είχαν κάνει «ζαβολιές»,
φορούσαν σχεδόν όλες ίσια παπούτσια, σύμφωνα με την παράκληση που ήταν
τυπωμένη στην πρόσκληση του τουρκικού υπουργείου Πολιτισμού. (Ήταν εξαιρετική
όλη η εκδήλωση, αρκεί, νομίζω να σας πω ότι η Χορωδία Δωματίου της Ισταμπούλ
άρχισε τη συναυλία της λέγοντας το Τη Υπερμάχω). Ησύχασα και πήγα κατευθείαν
να δω τη Δέηση – δεν έχω δει πουθενά ωραιότερο Ιησού…
Ο Ιουστινιανός. Σε ένα μαρμάρινο παραπέτο του γυναικωνίτη πρόσεξα ένα
λαξεμένο ψαράκι, που δεν το είχα δει άλλη φορά. Από πού να είχε έρθει άραγε
αυτό; Όταν ο Ιουστινιανός είχε αποφασίσει να κτίσει την πανώρια εκκλησία, είχε
στείλει γραφή σε στρατηγούς, επάρχους, σατράπες και δούκες, ζητώντας να του
στέλνουν ό,τι πολύτιμο και ακριβό έβρισκαν, κολόνες, στηθαία, αβάκια,
καγκελοθύρια. Κι εκείνοι, επί επτά χρόνια, δεν σταμάτησαν να στέλνουν ό,τι
συγκεντρώνανε από ναούς, παλάτια, λουτρά, αρχαία σπίτια από όλα τα μέρη της
Οικουμένης. Τέτοια είναι η υπέροχη πόρτα του Ωρολογίου, φερμένη, λένε, από την
Ταρσό.
Κοίταξα κάτω από το θεωρείο των αυτοκρατορισσών. Δεν είχα δει ποτέ την
Αγιά-Σοφιά βράδυ, ήταν χάρμα με τ’ αναμμένα κεριά, έξω από τον κόσμο τούτο,
όπως είναι και την ημέρα βέβαια. Κατέβηκα στον κυρίως ναό. Μπήκα από την
βορειοδυτική πύλη, έβαλα το δάχτυλό μου στον «υγρό κίονα» του Αγίου Γρηγορίου
του Θαυματουργού, καθώς λένε, κι έκανα μιαν ευχή.
Ύστερα, πήγα και κάθησα στο σολέα και μέσα στο ημίφως φαντάστηκα τον
αρχιτέκτονα του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς, τον Σινάν, που καθόταν νύχτες
ολόκληρες κάτω από τον τρούλλο, τον κοιτούσε και παρακαλούσε τον Θεό να τον
φωτίσει να βρει «πώς, αυτός ο Ανθέμιος κι εκείνος ο Ισίδωρος, είχαν μπορέσει
να τον κατασκευάσουν, τόσο πλατύ, τόσο χαμηλό, τόσο μεγάλο».
Για τη σωτηρία
Κάπου πενήντα χρόνια μετά το ’36, η εγγονή της γιαγιάς Φωτεινής, σε μια
επίσκεψή της στην Πόλη, έσωσε μια ψηφίδα του Πορφυρού Ομφάλιου: στήθηκε
κέρβερος μπροστά στους «τρεις νεαρούς Τούρκους, που προσπαθούσαν να την
ξεκολλήσουν με τα κλειδιά που κρατούσαν στα χέρια τους». Να έσωσε άραγε και
την ψυχή της, σκέφτηκα. Όσο, ίσως, και η Μαρκία, η χήρα από τη Ρώμη, που είχε
στείλει στον Ιουστινιανό μέρος της προίκας της: οκτώ ρωμαϊκές κολόνες από το
ναό του Ηλίου που είχε κτίσει ο Βαλεριανός, «για τη σωτηρία της ψυχής μου,
δέσποτα βασιλέα». Σίγουρα όχι, όσο εκείνοι που δεν κλαίνε στην Μεγάλη
Εκκλησία. Πόσο συχνά ακούω αυτό το «έκλαψα στην Αγιά-Σοφιά». Μα πώς να δεις
βουρκωμένος τον παμμέγιστο θόλο με τα σαράντα παράθυρά του, που μοιάζει σαν να
κρέμεται από τον ουρανό… Πώς να δεις το φως της Αγιά-Σοφιάς με θολωμένο το
βλέμμα; Και πώς να σώσεις την ψυχή σου χωρίς να έχεις δει το φως;
LINKS:
Google news
