Στοπ στην κατεδάφιση …αιωνόβιων

Οι αρχαιοπώλες ή «έμποροι νεώτερων μνημείων» θα πρέπει να διατηρούν βιβλία καταχώρισης των «κινητών μνημείων» που διαθέτουν, σύμφωνα με το νέο αρχαιολογικό νομοσχέδιο

Φρένο στη δίχως έγκριση κατεδάφιση των νεώτερων ακινήτων που έχουν συμπληρώσει
έναν αιώνα ζωής, ακόμη και αν δεν έχουν χαρακτηρισθεί ως διατηρητέα μνημεία,
βάζει, μεταξύ άλλων, το νέο αρχαιολογικό νομοσχέδιο, το οποίο κατέθεσε στη
Βουλή ο υπουργός Πολιτισμού Ευάγγελος Βενιζέλος. Το καινούργιο σχέδιο νόμου
για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς,
που υπόσχεται να καλύψει όλες τις ανάγκες της Πολιτείας, των επιστημόνων και
των πολιτών, έρχεται να αντικαταστήσει τον από εξηκονταετίας ισχύοντα νόμο για
τις αρχαιότητες και τον πιο πρόσφατο (30 ετών) για τα μεταγενέστερα του 1830
μνημεία.

Όλα τα πολιτιστικά αγαθά, από τους αρχαιότατους χρόνους έως σήμερα,
υλικά, αλλά και άυλα (προφορικός πολιτισμός, παραδόσεις, λαϊκά δρώμενα,
τραγούδια, χορός κ.ά.), από την Ελλάδα ή το εξωτερικό, προστατεύονται από το
νέο νομοσχέδιο, στο οποίο καθορίζονται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις, τόσο
της Πολιτείας όσο και των πολιτών, απέναντι στα κινητά και ακίνητα πολιτιστικά
αγαθά.

Κρισιμότερο σημείο και μήτρα των υπολοίπων ρυθμίσεων είναι ο διαχωρισμός των
μνημείων σε κινητά και ακίνητα και σε αρχαία και νεώτερα. Ως αρχαία θεωρούνται
τα ακίνητα μνημεία που χρονολογούνται έως το 1830, όλα τα κινητά που
χρονολογούνται έως το 1453, καθώς και τα ευρήματα ανασκαφών, εικόνες και
τμήματα που αφαιρέθηκαν από μνημεία τα οποία χρονολογούνται έως το 1830. Ως
νεώτερα θεωρούνται εκείνα που χρονολογούνται από το 1830 έως το 1902, οπότε
και κρίνονται διατηρητέα λόγω της σημασίας τους, και εκείνα που φθάνουν έως
τις ημέρες μας, οπότε ο χαρακτηρισμός τους θα οφείλεται στην «ιδιαίτερη
σημασία» τους.

Καινοτομία θεωρείται όμως και η καθιέρωση της προστασίας του χώρου που
περιβάλλει τα μνημεία και τους ιστορικούς τόπους, ενώ η άδεια της
Αρχαιολογικής Υπηρεσίας θα είναι πλέον απαραίτητη για την εκτέλεση
οποιουδήποτε έργου, είτε του Δημοσίου είτε ιδιωτικού.

Αυστηρές ποινές φυλάκισης, έως και δέκα ετών, περιμένουν τους
αρχαιοκάπηλους ή «όσους κλέψουν αγαθά της πολιτιστικής κληρονομιάς, προβούν σε
πράξεις φθοράς, παράνομες ανασκαφές, εισαγωγές ή εξαγωγές αντικειμένων» που
προστατεύονται από τις διατάξεις του νομοσχεδίου, ενώ περισσότερο «ανεκτικό»
φαίνεται να είναι απέναντι στους συλλέκτες και τους αρχαιοπώλες. Για τους
«εμπόρους νεώτερων μνημείων» – κατηγορία που έως σήμερα δεν υπήρχε –
καθιερώνεται η τήρηση βιβλίων καταχώρησης των «κινητών μνημείων» που διαθέτουν
στο κατάστημά τους.

Το νέο νομοσχέδιο προβλέπει όμως και οικονομικά κίνητρα, ανάμεσά τους η
δυνατότητα να καταβάλλονται φόροι κληρονομιάς, κληροδοσίας ή δωρεάς με τη
μεταβίβαση ίσης αξίας κινητών μνημείων και έργων τέχνης στο Δημόσιο, ενώ οι
ιδιοκτήτες ακίνητων μνημείων δικαιούνται μεταφορά του συντελεστή δόμησης.