ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Εκπαιδευτικό ΙSΟ 9000

Τα τελευταία χρόνια καταρτίζονται νέα μέτρα συστηματικής αξιολόγησης του
σχολείου σε πολλές χώρες, με τις ΗΠΑ να πρωτοστατούν σε αυτή την προσπάθεια
και τις ευρωπαϊκές χώρες να ξεκινούν αντίστοιχες.

Σχετικά πρόσφατα αποφασίσθηκε ότι τα αμερικανικά σχολεία θα αξιολογούνται ως
προς την αποτελεσματικότητα της εκπαίδευσης που παρέχουν βάσει των επιδόσεων
των μαθητών τους σε προτυποποιημένα τεστ (γραπτές δοκιμασίες) σε βασικά
γνωστικά αντικείμενα. Μάλιστα, το επόμενο βήμα είναι η σύνδεση αξιολόγησης με
την υπευθυνότητα του σχολείου ως δημόσιου οργανισμού ή, διαφορετικά, η επιβολή
κυρώσεων στα σχολεία που παρουσιάζουν «κακά» αποτελέσματα και η επιβράβευση
των σχολείων που παρουσιάζουν «καλά» αποτελέσματα ή σημαντική βελτίωση των
αποτελεσμάτων τους από χρόνο σε χρόνο.

Η σχολική αξιολόγηση, όμως, δεν αφορά μόνο τη δυτική πλευρά του Ατλαντικού.
Είναι γνωστό ότι εδώ και κάμποσο καιρό στη Μεγάλη Βρετανία το ποσοστό
επιτυχίας των μαθητών στις εξετάσεις εκτιμάται από την αξιολόγηση των
εκπαιδευτικών, που μπορεί να τους κοστίσει μέχρι και την απόλυση.

Στις αρχές του έτους δόθηκε στη δημοσιότητα η Ευρωπαϊκή Έκθεση για την
ποιότητα της σχολικής εκπαίδευσης. Η Επιτροπή Εργασίας που συνέταξε την Έκθεση
συγκροτήθηκε από εμπειρογνώμονες, διορισμένους από τους υπουργούς Παιδείας των
26 χωρών (15 κρατών-μελών και 11 υποψηφίων) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο να
καταλήξει σε έναν σχετικά περιορισμένο αριθμό δεικτών ή συγκριτικών σημείων
για τα σχολικά πρότυπα και την αξιολόγηση των συστημάτων σε εθνικό επίπεδο.

Το ΥΠΕΠΘ δεν καθυστέρησε καθόλου. Στον νόμο «Οργάνωση των περιφερειακών
υπηρεσιών της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, αξιολόγηση του
εκπαιδευτικού έργου και των εκπαιδευτικών, επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και
άλλες διατάξεις» (Άρθρο 4) τονίζεται ότι «Το Κέντρο Εκπαιδευτικής
Έρευνας (ΚΕΕ) αναλαμβάνει την ανάπτυξη και προτυποποίηση των δεικτών και
κριτηρίων για τη δυναμική αποτύπωση της κατάστασης, καθώς και τον
έλεγχο της αξιοπιστίας του συστήματος αποτύπωσης και παρακολούθησης του
εκπαιδευτικού έργου τόσο στο επίπεδο της σχολικής μονάδας και της περιφέρειας
όσο και στο εθνικό επίπεδο».

Ο προσδιορισμός των «δεικτών ποιότητας» της Ευρωπαϊκής Έκθεσης για την
ποιότητα της σχολικής εκπαίδευσης είναι προϊόν μιας τεχνοκρατικής και ακραίας
οικονομίστικης αντίληψης για την εκπαίδευση. Κάτω από την ηγεμονία του
νεοφιλελευθερισμού σχεδιάζεται και υλοποιείται μια εκπαιδευτική πολιτική σε
πανευρωπαϊκό επίπεδο που επιδιώκει να «βιομηχανοποιήσει» το σχολείο,
προσδίδοντάς του τα βασικά χαρακτηριστικά μιας ανταγωνιστικής επιχείρησης. Οι
επιδόσεις των υποκειμένων και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων χρησιμοποιούνται ως
μονάδες μέτρησης της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας. Η λογική αυτή
οδηγεί στην εφαρμογή μοντέλων αξιολόγησης και ελέγχου με «πιστοποιητικά
ποιότητας» σύμφωνα με τα πρότυπα της βιομηχανίας και του εμπορίου.
Χαρακτηριστικό το παράδειγμα ορισμένων σχολείων της Μεγάλης Βρετανίας, που
χρησιμοποιούν το διεθνές εμποροβιομηχανικό πρότυπο ISO 9000 ως πιστοποιητικό
ποιότητας για την ικανοποίηση των μαθητών και των γονέων που αντιμετωπίζονται
ως «καταναλωτές», «πελάτες».

Η αντίληψη αυτή «επιβλέπει» τη σχολική επιτυχία / αποτυχία μέσα από την
«κλειδαρότρυπα» της αίθουσας διδασκαλίας όπου όλα εξαφανίζονται εκτός από τον
δάσκαλο και τον μαθητή. Κοινωνική προέλευση, οικογενειακή κατάσταση, συνθήκες
διαβίωσης και κατοικίας, υλικοτεχνική υποδομή σχολείου, τύπος εξετάσεων,
σχολικά βιβλία, εκπαιδευτικό κλίμα, παιδαγωγικές μέθοδοι, τα πάντα γίνονται
καπνός.

Δεν είναι ωστόσο λίγοι αυτοί που κατανοούν ή διαισθάνονται ότι η τολμηρή
πρόταση του Θαλή δεν μπορεί να χρησιμεύσει για την κοινωνική μέτρηση της
σχολικής πυραμίδας όσο οι σκιές της σχολικής στατιστικής δεν φωτίζονται και με
τη θεμελιώδη μεταβλητή της κοινωνικο-επαγγελματικής προέλευσης των μαθητών. Το
σχολείο δεν είναι θερμοκήπιο όπου τα παιδιά αναπτύσσονται ομαλά και απρόσκοπτα
με καλό πότισμα και συστηματική φροντίδα!

Μέσα στη σημερινή πραγματικότητα, ο επίσημος λόγος περί επίδοσης – απόδοσης,
αποτελεσματικότητας και ανταγωνιστικότητας, επιδιώκει να νομιμοποιήσει την
εφαρμογή συστημάτων ελέγχου και μέτρησης της απόδοσης των εργαζομένων από τον
χώρο της βιομηχανίας και στον χώρο της εκπαίδευσης. Επιδιώκει να επικυρωθούν
ως αντικειμενικά μετρήσιμα στοιχεία της προσωπικότητας και νοητικές
λειτουργίες των υποκειμένων της εκπαιδευτικής διαδικασίας, όπως η διδακτική ή
μαθησιακή ικανότητα, η πνευματική και επιστημονική συγκρότηση, η ικανότητα
επικοινωνίας και ο τρόπος συμπεριφοράς, οι ιδέες, η φαντασία, η πρωτοβουλία
κ.ά. Όμως αυτή η μέτρηση των ανθρώπινων διανοητικών λειτουργιών γίνεται με
βάση τις αρχές και τους στόχους του σχολείου της αγοράς.