Ναυπηγείο στη σκηνή της Επιδαύρου

Ο Γιάννης Μετζικώφ σχεδιάζει τη μακέτα του πολύπλοκου Νεώριου, που θα στηθεί στην Επίδαυρο. Ένα μεγάλο σκηνικό, με τέσσερα πολεμικά πλοία, σκαλωσιές, γερανούς, θα δίνει την αίσθηση της καταστροφής από έναν πόλεμο που τελείωσε, ενώ προετοιμάζεται ο επόμενος – μετά την ανθρωποθυσία και το φύσημα του «ούριου ανέμου»

Το Νεώριο (ναυπηγείο), το εμβληματικό, πολεμικό σκηνικό, καθορίζει την φετινή
φεστιβαλική παράσταση του Εθνικού Θεάτρου, «Ιφιγένεια εν Αυλίδι», την οποία
σκηνοθετεί ο Κώστας Τσιάνος.

Δεν υπήρξε σχολική γιορτή που να μην οδήγησε την Ιφιγένεια στο βωμό της
θυσίας, χάρη της πατρίδας. Ακόμα και στον Στρατό παιζόταν η «Ιφιγένεια εν
Αυλίδι» με ένα πνεύμα πατριδολαγνείας. Και φυσικά τα κρατικά θέατρα δεν
ολιγώρησαν στο ανέβασμά της και στα πατριωτικά διδάγματά της. Τα τελευταία
χρόνια έχει αρχίσει μια απομυθοποίηση της εθνικοπατριωτικής θυσίας, και
παράλληλα έχει εξασθενήσει όλη η παιδαγωγική, πατριωτική έμφαση, αφού η
«ανάγνωση» πλέον της εθελοθυσίας της Ιφιγένειας αφήνει αναπάντητα πολλά
ερωτήματα περί των «πατριωτικών πολέμων» και των «ηρώων» του.

Το Εθνικό Θέατρο αποφάσισε φέτος να επανέλθει σε αυτή την παρεξηγημένη
και κατ’ άλλους αμφίσημη τραγωδία κι ετοιμάζει μια «γκραντιόζα» παράσταση.

Η ιστορία είναι πασίγνωστη. Στην Αυλίδα είναι συγκεντρωμένος όλος ο στόλος των
Ελλήνων προκειμένου να ξεκινήσει για την Τροία. Άπνοια. Τα καράβια δεν μπορούν
να ξεκινήσουν. Ο μάντης Κάλχας αναγγέλλει την εντολή της θεάς Άρτεμιδος να
θυσιαστεί η κόρη του Αγαμέμνονα Ιφιγένεια, για να φυσήξουν ούριοι άνεμοι. Ο
Αγαμέμνων καλεί την Ιφιγένεια στην Αυλίδα, δήθεν να την παντρέψει με τον
Αχιλλέα. Τελικά, της ανακοινώνει την απόφαση της θεάς. Η Ιφιγένεια σπαράζει,
θέλει να ζήσει. Και ο Αχιλλέας, ενώ έρχεται να τη σώσει, τάσσεται εντέλει υπέρ
του πολέμου και της θυσίας της. Και η Ιφιγένεια, εκεί που προτιμούσε τη ζωή,
έστω και άθλια, τώρα αποζητεί ένδοξο θάνατο. Τι συνέβη; Για ποιο πόλεμο
θυσιάζεται; Για ποια Ελλάδα; Τι εκπροσωπούν οι στρατηγοί των Αργιτών;

«Είναι η τραγωδία των μεταβολών. Άλλα λένε πριν κι άλλα μετά οι ήρωες.
Και η μεταστροφή της Ιφιγένειας γίνεται όταν συνειδητοποιεί ότι δεν πρόκειται
να σωθεί. Η εθελοθυσία της ενέχει σαρκασμό, πικρή ειρωνεία. Και σαν να
διακρίνουμε ότι έχει “φτερουγίσει” το μυαλό της με όλα αυτά που συμβαίνουν»,
λέει ο σκηνοθέτης. Ενθουσιασμένος από τη διανομή, «είναι η χρυσή νέα γενιά»,
προχωρεί με οδηγό τον Ευριπίδη. «Δεν χρειάζονται πολλά εφέ. Στα δίνει ο
συγγραφέας. Είναι πολύ θεατρίνος. Ξέρει να στήνει τις σκηνές, να οργανώνει την
οικονομία, τους ρυθμούς. Ο δικός μας στόχος είναι να διηγηθούμε σοβαρά,
ουσιαστικά τον μύθο. Δεν αναζητούμε την καινοτομία. Καμιά καινοτομία. Μου
αρέσει το φως στην τραγωδία που αρχίζει το πρωί και τελειώνει το δείλι».

Τέσσερα σκουριασμένα πολεμικά καράβια

Τα κορίτσια του χορού, Αργίτισσες που έρχονται στην Αυλίδα, δοκιμάζουν τα τριανταφυλλένια κοστούμια τους στο ραφείο του Εθνικού Θεάτρου

Η «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» βρίσκεται στο πρώτο, γοητευτικό στάδιο, των προβων,
όπου έχει χαραχθεί μεν ο δρόμος, η κατεύθυνση αλλά αναζητούνται οι ατραποί,
εκείνες οι λεπτομέρειες που θα δώσουν βάθος στο πεδίο. Αντί για αντίσκηνα, το
σύνηθες τοπίο στο οποίο έχει κατασκηνώσει ο στόλος, η παράσταση του Εθνικού
προτείνει ένα Νεώριο. Τέσσερα σκουριασμένα πολεμικά καράβια της αρχής του 20ού
αιώνα, παροπλισμένα σαν από άλλο πόλεμο, για να μη σαπίζουν στη θάλασσα, έχουν
τραβηχτεί στη στεριά. Εκεί μέσα μένουν, σε αυτά μπαινοβγαίνουν οι άνδρες που
πρόκειται να εκστρατεύσουν στην Τροία.

«Δεν αποτυπώνεται ένας ρεαλιστικός χώρος, αλλά μια αίσθηση καταστροφής. Ένα
σκηνικό εκστρατείας, που οριοθετεί τις επεκτατικές, βάρβαρες διαθέσεις των
ανδρών. Είναι πλοία-κατοικίες που στεγάζουν συμπεριφορές πολεμικής βίας. Όλα
τα ανδρικά κοστούμια είναι μαύρα. Σε αντίθεση με τον κόσμο των γυναικών, τον
εξαιρετικά τρυφερό, τριανταφυλλένιο. Οι γυναίκες που κυοφορούν τη ζωή,
φροντίζουν τους γάμους, κουβαλούν την αγάπη, την ειρήνη, την ευγένεια, το ήθος
έχουν κοστούμια σε όλες τις αποχρώσεις της τριανταφυλλιάς. Η κυκλική ζωή τους
φαίνεται και στον τρόπο που ανοίγουν τα φουστάνια τους, όταν στροβιλίζονται.
Είναι δύο κόσμοι διαχωρισμένοι. Απέναντι στη γυναικεία κομψότητα και τη
φινέτσα, η κυριαρχία της βίας και ο σκοτεινός, αντρικός μιλιταρισμός. Ούτε
αρχαία, ούτε σύγχρονα αλλά με πολλά λαϊκά και αστικά στοιχεία», λέει ο Γιάννης
Μετζικώφ, που κάνει τα κοστούμια και το σκηνικό της παράστασης.

Ο σκηνοθέτης και ο σκηνογράφος της «Ιφιγένειας εν Αυλίδι» έχουν κοινή την
πεποίθηση πως, όπως όλα τα Εθνικά Θέατρα, οφείλουν να κάνουν μεγάλες
παραστάσεις, έτσι και μία παράσταση Εθνικού Θεάτρου οφείλει να είναι
μεγαλειώδης. Μεγάλο σκηνικό, ωραία και πλούσια κοστούμια, πολυπρόσωπος θίασος.
Η εικόνα μιας ευρωστίας σε μία σκηνή. Πάνω σε αυτή την πρώτη συμφωνία
δουλεύουν όλα τα θέματα που προκύπτουν. Κι αν ο Κώστας Τσιάνος δηλώνει ρητά
την αποφυγή καινοτομίας, ωστόσο το φινάλε της παράστασής του επιφυλάσσει
εκπλήξεις – ή έστω αναμνήσεις σε εκείνους που έχουν συνδέσει την «Ιφιγένεια εν
Αυλίδι» με κάποιες σχολικές, φοιτητικές, στρατιωτικές παραστάσεις. Στο
(θεατρικό) στρατόπεδο οι φαντάροι προσπαθούν να μιμηθούν τους μύθους και
οργανώνουν μια παράσταση εν παραστάσει…

Η ταυτότητα της παράστασης

Μετάφραση – σκηνοθεσία: Κώστας Τσιάνος

Σκηνικά – κοστούμια: Γιάννης Μετζικώφ

Μουσική: Δημήτρης Παπαδημητρίου.

Μουσική διδασκαλία: Μελίνα Παιονίδου.

Φωτισμοί: Ελευθερία Ντεκώ.

Διανομή: Μαρία Σκουλά (Ιφιγένεια), Ακύλας Καραζήσης (Αγαμέμνων), Νίκος
Χατζόπουλος (Μενέλαος), Μαρία Κεχαγιόγλου (Κλυταιμνήστρα), Αιμίλιος Χειλάκης
(Αχιλλέας)

Χορός: Κ. Αλεξάκη, Φ. Γέμτου, Γ. Γεωργόνη, Δ. Γκάτζιου, Ε. Ζημάλη, Β.
Ιατροπούλου, Χ. Κεφάλα, Ε. Κολιανδρή, Β. Κουρούπη, Μ. Λιαπίκου, Κ. Μανιάτη, Μ.
Μπάνου, Ε. Παπαδοπούλου, Κ. Πιερράκου, Π. Σούκα, Δ. Στογιάννη, Ρ. Σφηνιά, Μ.
Φριντζήλα, Μ. Χάννα, Α. Χρυσομάλλη.

Στρατιώτες: Τ. Αλατζάς, Θ. Βλαβιανός, Κ. Γιαννακόπουλος, Μπ. Γούσιας,
Τ. Δημητρίου, Λ. Μαλκότσης, Μ. Μαρίνος, Θ. Μπουζικάκος, Στ. Πανούριος, Β.
Ρίσβας, Χ. Σαπαντζής, Κ. Τζανοκωστάκης, Α. Φάις, Θ. Χαλκιάς.

INFO

Η «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του Ευριπίδη θα παρουσιασθεί από το Εθνικό Θέατρο στις
2 και 3 Αυγούστου στην Επίδαυρο.