Στις Θερμοπύλες η… μάχη των ηλεκτρομαγνητικών καταιγίδων

Είναι μια βροχή σωματιδίων που ξεπηδά από τον ήλιο και διαχέεται με τεράστια
ταχύτητα στο Διάστημα και στα ανώτερα στρώματα της γήινης ατμόσφαιρας. Οι
δορυφόροι που φροντίζουν για τις επικοινωνίες μας τρέμουν το «ταρακούνημα» και
εύχονται να μη βρεθούν στην πορεία τους. Εδώ στη Γη, τα δίκτυα μεταφοράς
ενέργειας και δεδομένων, όπως το Ίντερνετ, περνούν και αυτά δύσκολες ώρες.

Τα όσα εντυπωσιακά συμβαίνουν πάνω στον Ήλιο τα μελετά ομάδα Ελλήνων
επιστημόνων που εργάζεται στις Θερμοπύλες. Αυτό που προσπαθούν να κάνουν είναι
να καταφέρουν να προβλέπουν έγκαιρα τις ηλεκτρομαγνητικές καταιγίδες οι οποίες
προκαλούνται από ηλιακές εκρήξεις και επηρεάζουν την καθημερινή ζωή στον
πλανήτη μας.

Διαστημόπλοια. Σε λίγο καιρό μάλιστα οι ίδιοι επιστήμονες θα
προχωρήσουν ένα βήμα περισσότερο την έρευνά τους. Θα αξιοποιήσουν από πρώτο
χέρι τις πληροφορίες που θα τους στέλνουν δύο διαστημόπλοια της NASA, τα οποία
θα εκτοξευτούν το 2005 για να γίνουν μόνιμοι δορυφόροι του κοντινού μας
άστρου.

Πρόσφατα μάλιστα, οι Έλληνες ειδικοί συζητούσαν με συνάδελφούς τους στο
εξωτερικό για το πώς θα πρέπει να είναι οι προδιαγραφές των διαστημοπλοίων,
ώστε τα αποτελέσματα των μετρήσεων να είναι όσο το δυνατόν καλύτερα.

Ο κ. Ξενοφών Μουσσάς, που είναι αναπληρωτής καθηγητής Φυσικής του Διαστήματος
στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος της επιστημονικής ομάδας,
λέει στα «ΝΕΑ» για το τι είχε συμβεί στον Καναδά το 1989 από μια τέτοια
καταιγίδα. «Είχε προκαλέσει έντονη αυξομείωση στα δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής
ενέργειας, με αποτέλεσμα να γίνουν εκρήξεις και να σημειωθεί ένα φοβερό μπλακ
άουτ. Οι βλάβες ήταν τόσο σημαντικές και έκαναν να επιδιορθωθούν περίπου 2
εβδομάδες. Επειδή μάλιστα ήταν χειμώνας και ο κόσμος έμεινε χωρίς θέρμανση,
ορισμένοι άνθρωποι πέθαναν από το κρύο».

Στον ΟΤΕ. Στη χώρα μας, οι Έλληνες επιστήμονες με επικεφαλής τον
καθηγητή Κ. Καρούμπαλο εργάζονται γύρω από ένα μεγάλο ραδιοτηλεσκόπιο που
φιλοξενείται στις δορυφορικές εγκαταστάσεις του ΟΤΕ στις Θερμοπύλες. Ορισμένα
νέα τμήματα του τηλεσκοπίου φτιάχτηκαν από το Τμήμα Μηχανικών του ΤΕΙ Λαμίας.
Σε συνεργασία με το Τμήμα Διαστημικής του Αστεροσκοπείου των Παρισίων, η
ελληνική ομάδα μελετά τα ραδιοκύματα που προέρχονται από τις ηλιακές εκρήξεις.

Το ραδιοτηλεσκόπιο μοιάζει με δορυφορικό πιάτο. Στο κέντρο του έχει κεραία σαν
κι αυτή της τηλεόρασης. «Από τη μελέτη των ραδιοκυμάτων προσπαθούμε να
καταλάβουμε σε ποια περίπτωση οι εκρήξεις που γίνονται στον ήλιο
απελευθερώνουν στο Διάστημα όλο αυτό το υλικό που αποτελείται από
μικροσωματίδια και το οποίο διαδίδεται με μεγάλη ταχύτητα στο Διάστημα αλλά
και στη Γη», λέει ο κ. Ξεν. Μουσσάς.

Σήμερα είμαστε σε θέση να ξέρουμε μία ή δύο ώρες νωρίτερα το πότε μια
ηλεκτρομαγνητική καταιγίδα θα χτυπήσει τη Γη. Κάποια διαστημόπλοια που
βρίσκονται ανάμεσα στον Ήλιο και στη Γη, όπως το SOHO, παρέχουν αυτές τις
πληροφορίες. Στην πράξη όμως το χρονικό διάστημα μιας ή δύο ωρών αποδεικνύεται
μικρό γιατί ελάχιστα πράγματα μπορεί να γίνουν στο θέμα της προφύλαξης.