Ένα εκατομμύριο ευρώ για μία έδρα

1. Αν η πολιτική δεν είναι μόνο όσα ορατά συμβαίνουν στην πολιτεία αλλά
και όσα η κοινωνία – κακώς ή καλώς – θεωρεί πως συμβαίνουν, τότε τα «δεδομένα»
του προβλήματός μας είναι τα εξής:

Η βουλευτική εκλογή κοστίζει από αρκετά ως πολλά χρήματα. Όποιος δεν τα
διαθέτει ή δεν του τα διαθέτουν, ανήκει στην πιο εκσυγχρονισμένη μορφή του μη
εκλόγιμου. Στην Ελλάδα, κατά κανόνα, ο πτωχός έχει οιονεί «κώλυμα» εκλογής.
Για τη Β’ Αθηνών, με τη λαοθάλασσά της, γίνεται λόγος για ένα εκατομμύριο ευρώ
το λιγότερο. Μα και τα μισά εάν είναι, η εικόνα δεν αλλάζει! Σε άλλες
περιφέρειες οι «τιμές» είναι κάπως πιο προσιτές. Και τι μ’ αυτό;

2. Μην μπορώντας να μπω στη λογική τού «όλοι τους το ίδιο είναι»,
δέχομαι πως ο κανόνας αυτός έχει και εξαιρέσεις: και περιπτώσεις εκλογής χωρίς
έξοδα έχουμε και ασφαλώς δεν εκλέγονται όλοι όσοι ξοδεύουν ασύστολα αλλά κι
ούτε όλοι όσοι ξόδεψαν στον προεκλογικό αγώνα εκλέγονται μόνο επειδή ξόδεψαν.
Ο κανόνας όμως δεν αλλάζει.

3. Όσο μεγαλύτερη σε πληθυσμό και όσο πιο διάσπαρτη είναι μια εκλογική
περιφέρεια τόσο πιο ακριβή γίνεται η έντυπη, ηλεκτρονική, ταχυδρομική και
οργανωτική παρουσία σε όλες τις περιοχές της.

4. Κατά τη γνώμη μου, αυτός είναι και ο λόγος που η πρόταση του
υπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης κ. Κ. Σκανδαλίδη για
τη διαίρεση της Β’ Αθηνών σε περισσότερες εκλογικές περιφέρειες πρέπει να
επαινεθεί. Η γιγάντια αυτή εκλογική περιφέρεια επισημοποιεί, προκλητικά, ότι
όσο πάει και περισσότερο η πολιτική μάχη δίνει τη θέση της στην περιουσιακή
αναμέτρηση των υποψηφίων ή των χρηματοδοτών τους (ο κόσμος στον δρόμο κάνει
λόγο για «νονούς»). Οι πόρτες της αθέμιτης επιρροής του χρήματος στο εκλογικό
αποτέλεσμα ανοίγονται φαρδιά πλατιά. Πολύ φθηνότερη, από ό,τι στη Β’ Αθηνών,
δεν είναι βέβαια η βουλευτική έδρα της Α’ Αθηνών.

5. Τα άλλα – συνταγματολογικά – επιχειρήματα μάλλον προχειρόλογες
σκέψεις είναι. Έτσι: α) Καμία αρχή του (εκλογικού) Συνταγματικού
Δικαίου δεν απαγορεύει άνισες (είτε σε πληθυσμό είτε σε τετραγωνικά
χιλιόμετρα) εκλογικές περιφέρειες.

β) Καμία αρχή του Συνταγματικού Δικαίου δεν στηρίζει το επιχείρημα ότι
ο βουλευτής πρέπει να προλαβαίνει να «φροντίζει» όλους τους οπαδούς του. Οι
βουλευτές δεν είναι προσωπικοί διαμεσολαβητές των πολιτών προς το κράτος αλλά
εκπροσωπούν το έθνος, ούτε την περιφέρειά τους ούτε τους «πελάτες» τους.

6. Από χρόνια υποστηρίζω στην επιστημονική συζήτηση πως η αξιοπιστία
της πολιτικής (και ως πολιτική αντιλαμβάνομαι τη διαδικασία υλοποίησης των
θεσμών και το περιεχόμενο του πολιτειακού βίου) είναι προϋπόθεση λειτουργίας
του Συντάγματος και ότι γι’ αυτό η αρχή της πολιτικής αξιοπιστίας αποτελεί
αρχή του Συντάγματος. Βλ. Δ. Θ. Τσάτσου, Συνταγματικό Δίκαιο, Τόμος
Α’ – Θεωρητικό Θεμέλιο, Εκδ. Αντ. Σάκκουλα 1994, σ. 225. Η πολιτική
αξιοπιστία βέβαια δεν επιβάλλεται, δεν νοούνται δηλαδή νομικές κυρώσεις όταν
ποδοπατείται όπως συμβαίνει στην κυρίαρχη πρακτική χρηματοδότησης των
υποψηφίων από τους χρηματοδότες τους. Όμως, όσο κι αν δεν νοούνται νομικές
κυρώσεις, η παραβίαση της αρχής της πολιτικής αξιοπιστίας «τιμωρείται»
μακροπρόθεσμα από την ίδια την Ιστορία. Έτσι π.χ. η απόρριψη της πολιτικής,
των πολιτικών και των πολιτικών κομμάτων, που βαθαίνει μέρα με τη μέρα, εδώ
εντάσσεται.

7. Θα μου πει ο αναγνώστης: Το τι είναι πολιτικά αξιόπιστο δύσκολα
ορίζεται. Η περίπτωση όμως μοιάζει με το νόημα της ευγένειας που κι αυτή, όπως
και η πολιτική αξιοπιστία, δύσκολα ορίζεται, εύκολα όμως γίνεται, ως νόημα,
απολύτως ορατή κάθε φορά που παραβιάζεται.

8. Η διαίρεση της Β’ Αθηνών λοιπόν θα ικανοποιήσει τη συνταγματική αρχή
της πολιτικής αξιοπιστίας. Θα περιορίσει κάπως την κυριαρχία του χρήματος πάνω
στη μάχη των σταυρών. Βέβαια θα πρόκειται για ένα πρώτο και ελάχιστο βήμα, για
ένα απλό δείγμα ευαισθητοποίησης. Ο ρόλος του χρήματος στην εκλογή των
προσώπων θα παραμείνει καθοριστικός.

9. Ποιον κοροϊδεύουμε, άραγε, όταν υποστηρίζουμε πως αυτός ο τρόπος
εκλογής συνιστά δημοκρατική διαδικασία; Μήπως ήρθε ξανά η ώρα να μελετήσουν οι
αρμόδιοι, κυρίως οι ηγεσίες των πολιτικών κομμάτων, από κοινού, το φαινόμενο
της εμπορίας των σταυρών; Ο σταυρός και ως τίμημα που λαμβάνει ο υποψήφιος για
την εξυπηρέτηση (κυρίως την προσδοκώμενη) των πελατών του αλλά και ως
αποτέλεσμα της οικονομικής ενίσχυσης του υποψηφίου από τον χρηματοδότη του
χάνει όσο πάει και περισσότερο την πολιτική του αξιοπιστία, άρα και τη
δημοκρατική του λειτουργία.

10. Έχουμε σοβαρό δημοκρατικό έλλειμμα. Το θέμα της Β’ Αθηνών επιτρέπει
τη θέση, όχι βέβαια τη λύση, του ζητήματος της εκλογικής διαφθοράς. Το μαχαίρι
πρέπει να μπει τόσο βαθιά ώστε οι νονοί της πολιτικής να βογκήξουν.