Διαστάσεις Ολλανδικά παράδοξα

Ρώτησαν κάποτε τον Χανς Μάγκνους Εντσενσμπέργκερ, βαθύ γνώστη της
Ολλανδίας, γιατί στο βιβλίο του «Ευρώπη, Ευρώπη» δεν της αφιέρωσε ούτε ένα
κεφάλαιο. «Μα επειδή είναι τόσο πολύπλοκη», απάντησε.

Στον τάφο. Οι Ολλανδοί περίμεναν χθες στην ουρά για να αποτίσουν φόρο τιμής στον Πιμ Φόρταουν

Παράδοξο πρώτο: οι Ολλανδοί ψήφισαν χθες ένα νεκρό. Τους το επέτρεψε ο
εκλογικός νόμος. Μα ο ίδιος ο θάνατος δεν είναι πάντα ένα παράδοξο;

Παράδοξο δεύτερο: η θλίψη των αντιπάλων του Πιμ Φόρταουν, που είχαν ηττηθεί
πριν ακόμη από τις εκλογές. Ο άνδρας που τους νίκησε είχε τολμήσει να
αμφισβητήσει το σύστημα που εκείνοι υπηρετούν πιστά όλα αυτά τα χρόνια. Είχε
αρνηθεί τη μυστική συμφωνία να μη θιγεί το θέμα της μετανάστευσης στη διάρκεια
της προεκλογικής εκστρατείας. Είχε θίξει ζητήματα που κανείς άλλος δεν
τολμούσε να θίξει. Και ήξερε να ακούει. Τον τελευταίο καιρό, για παράδειγμα,
είχε ρίξει νερό στο κρασί του και ζητούσε γενική αμνηστία για όλους τους
λαθρομετανάστες που βρίσκονται στη χώρα (αρκεί να μην μπουν άλλοι).

Παράδοξο τρίτο: δεκάδες, εκατοντάδες μουσουλμάνοι, από το Μαρόκο κι από την
Τουρκία, άλλοι με ευρωπαϊκά κοστούμια κι άλλοι με παραδοσιακές ενδυμασίες,
κρατώντας ο καθένας ένα μπουκέτο με λουλούδια, αποτίουν φόρο τιμής στο σπίτι
του ανθρώπου που είπε ότι το Ισλάμ είναι μια καθυστερημένη θρησκεία. Ίσως
κράτησαν τη δήλωσή του ότι αντιτίθεται σε κάθε πράξη πολιτικής βίας και σε
κάθε διάκριση για θρησκευτικούς και φυλετικούς λόγους. Ίσως τους άρεσε η
απάντησή του σε εκείνον τον ιμάμη που τον είχε κατηγορήσει ότι δεν
καταλαβαίνει τους Μαροκινούς. «Όμως εγώ κοιμάμαι μαζί τους», απάντησε, «όχι
εσείς».

Παράδοξο τέταρτο: δέκα Ολλανδοί πανεπιστημιακοί (δηλαδή άνθρωποι υπεράνω
υποψίας) παρουσίασαν πρόσφατα στην εφημερίδα NRC Handelsblad μια εικόνα
της Ολλανδίας όχι πολύ διαφορετική από εκείνη που συνήθιζε να περιγράφει ο
Φόρταουν. Οι σημαντικές αποφάσεις λαμβάνονται από θεσμούς που δεν σέβονται
τους κανόνες της δημοκρατίας. Το Κοινοβούλιο έχει γίνει ένας μηχανισμός που
βάζει σφραγίδες. Η νομιμοποίηση της ολλανδικής δημοκρατίας είναι μια
μνημειώδης μορφή ψευδαίσθησης και απάτης.

Παράδοξο πέμπτο: οι τελευταίες ημέρες της προεκλογικής εκστρατείας κύλησαν εν
μέσω μιας αμήχανης σιωπής. Όπως είπε ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Χανς βαν
Μιέρλο: «Το εκλογικό σώμα μιλά επιτέλους για πολιτική, και οι πολιτικοί
σιωπούν».

Παράδοξο έκτο: ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς της Ολλανδίας, ο Κέες
Νότεμπουμ, στον οποίο ανήκουν οι παραπάνω επισημάνσεις, έχει μόνο καλά λόγια
για τον άνθρωπο που όλοι βιαστήκαμε να αποκαλέσουμε ακροδεξιό και ρατσιστή.
Μια από τις τελευταίες εικόνες που θυμάται από τον Πιμ Φόρταουν είναι μια
τηλεοπτική του συνέντευξή για τον θάνατο της μάνας του, μιας γυναίκας που
«δούλευε για να πεθάνει». Με την αξιοπρέπεια και τη δύναμη εκείνης, είπε,
θέλει κι αυτός να πεθάνει. Αλλά οι πέντε σφαίρες που δέχθηκε δεν του το επέτρεψαν.