ΝΑΣΕΡ ΑΡΟΥΡΙ – ΤΟΜ ΣΕΓΚΕΒ Φωνές που «πνίγει» ο πόλεμος
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
11 λεπτά  |
Είναι οι φωνές που πνίγει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Οι Ισραηλινοί που
υποβάλλουν σε κριτική το σιωνιστικό εγχείρημα και αναγνωρίζουν την ευθύνη της
χώρας τους στην παλαιστινιακή τραγωδία και οι Παλαιστίνιοι διανοούμενοι οι
οποίοι μιλούν για τα λάθη ενός συμβόλου, του Γιάσερ Αραφάτ. Ο Νάσερ Αρούρι,
καθηγητής Πολιτικών Επιστημών, από το ρεύμα των ανεξάρτητων Παλαιστινίων, και
ο Τομ Σέγκεβ, από τους πιο διάσημους «νέους» ιστορικούς του Ισραήλ, εξηγούν
στα «ΝΕΑ» γιατί η ειρήνη στη Μέση Ανατολή δεν μπορεί να επιτευχθεί από τη μία
ημέρα στην άλλη…
Ανήκει στο «νέο ρεύμα» της παλαιστινιακής σκέψης (ο χαρακτηρισμός ανήκει στον
μεγάλο Παλαιστίνιο διανοούμενο Έντουαρντ Σαΐντ). Είναι καθηγητής Πολιτικών
Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης, επικεφαλής του Trans-Arab
Research Institute της Βοστώνης, μέλος της εκτελεστικής επιτροπής του Κέντρου
Πολιτικών Αναλύσεων για την Παλαιστίνη (Ουάσιγκτον) και μέλος του Διοικητικού
Συμβουλίου του Ποινικού Δικαστηρίου της Χάγης.
Ο γεννημένος στην Ιερουσαλήμ Νάσερ Αρούρι, παράλληλα, εξακολουθεί να είναι
βασικό μέλος ανθρωπιστικών οργανώσεων (Arab Organization for Human Rights),
ενώ διετέλεσε ηγετικό στέλεχος στη Διεθνή Αμνηστία και το Human Rights Watch
στη Μέση Ανατολή. Ίσως να ‘ναι οι πολλές του ιδιότητες που τον κάνουν να
σκέφτεται και από τις δύο πλευρές…
Πριν από έναν ακριβώς χρόνο εξέφραζε την πεποίθηση ότι «ο Αριέλ Σαρόν θα γίνει
πολύ επικίνδυνος» και προέβλεπε ότι η ισραηλινή πλευρά τους επόμενους μήνες θα
επέλεγε μια πολιτική «οικονομικού στραγγαλισμού, πείνας και αιχμαλωσίας
ολόκληρων πόλεων και χωριών στην Παλαιστίνη».
Τελικά, έγινε μάντης κακών… «Ναι. Λυπάμαι που η προφητεία μου βγήκε αληθινή.
Αυτό που κάνει ο Σαρόν τώρα είναι ακόμα χειρότερο απ’ αυτό που έκανε πριν από
είκοσι χρόνια. Στη Νότια Αφρική ονομαζόταν απαρτχάιντ, στην Παλαιστίνη ο
ευφημισμός είναι διαχωρισμός. Το ιστορικό του αρχείο μέσα από τις δεκαετίες
είναι γεμάτο από αίμα και σφαγές. Αυτό που μου κάνει εντύπωση, όμως, είναι πώς
κατάφερε να τους κάνει όλους να συνεργαστούν με μια στρατιωτική κυβέρνηση»,
λέει στα «ΝΕΑ».
Τα μεγάλα λάθη όμως, ξεκίνησαν από την εποχή του Όσλο (1993), το οποίο
χαρακτηρίζει «ιστορικό λάθος». «Το Όσλο είχε ως στόχο να δημιουργήσει μια
μόνιμη κατάσταση για τους Παλαιστίνιους, ενώ την ίδια ώρα τούς αρνιόταν την
κυριαρχία. Και ο Μπάρακ έφταιξε πολύ σ’ αυτό. Γιατί στο Καμπ Ντέιβιντ
επιτάχυνε τις διαπραγματεύσεις, προχώρησε πολύ, χωρίς να έχουν καν εκπληρωθεί
τα κριτήρια που έθετε η συμφωνία του Όσλο».
Ήταν αναμενόμενο, λέει, να φθάσουμε στη σημερινή κατάσταση. «Αυτός ο πόλεμος
δεν είναι πόλεμος του Σαρόν. Είναι ένας ισραηλινός αποικιοκρατικός πόλεμος και
αυτό είναι το πιο δυσοίωνο. Ας μην ξεχνάμε ότι στη μέση υπάρχουν επενδύσεις
και οικονομικά συμφέροντα».
Όμως, δεν φταίει μόνο ο Σαρόν. Ο Νάσερ Αρούρι μιλά για το μεγάλο μερίδιο
ευθύνης του Αραφάτ: «Παραδόθηκε σε στρατιωτικούς που του κήρυτταν τον πόλεμο.
Η λέξη “κατοχή” δεν εμφανίζεται σε κανένα από τα εκατοντάδες κείμενα του Όσλο
και το Ισραήλ δεν έδινε τη συγκατάθεσή του ότι υπάρχει κατοχή. Όσο για την
επιδείνωση της κατάστασης, αυτή δεν θα μπορούσε να έχει συμβεί χωρίς την
αμερικανική συνεργία».
Ο Αραφάτ φέρει ευθύνη και για την αποτυχίες των συνομιλιών του Καμπ
Ντέιβιντ. «Ο Αραφάτ απεδείχθη ανίκανος στη συγκεκριμένη στιγμή. Όμως, κανένας
ηγέτης δεν θα είχε δεχθεί τη φόρμουλα που προτεινόταν στο Καμπ Ντέιβιντ».
Πιστεύει ότι «με τον Αραφάτ οι Ισραηλινοί είχαν τις περισσότερες παραχωρήσεις
που θα μπορούσαν να έχουν ή που θα έχουν ποτέ από Παλαιστίνιο ηγέτη». Και τώρα
«η Παλαιστινιακή Αρχή πρέπει να είναι προσεκτική και συνετή. Όλη αυτή η
κριτική του Αραφάτ και η δαιμονοποίησή του γίνεται για να χτυπηθεί ο λαός του».
Η παρέμβαση Πάουελ
 |
|
«Για την αποτυχία του Όσλο ευθύνεται και ο Γιάσερ Αραφάτ, ενώ αποδείχθηκε |
Για την αμερικανική παρέμβαση στην τελευταία κρίση, ο Νάσερ Αρούρι
επισημαίνει ότι «ο Πάουελ έφθασε στην περιοχή, για να σταματήσει την κριτική
που γινόταν στις ΗΠΑ από την Ευρώπη και τον αραβικό κόσμο. Στην Αμερική
υπάρχουν δύο ρεύματα: οι πραγματιστές που λαμβάνουν υπόψη τους την απήχηση
στον αραβικό κόσμο και οι νεοσυντηρητικοί του Πενταγώνου, όπου επικρατεί η
δεξιά πτέρυγα. Αυτοί βλέπουν τον πόλεμο του Σαρόν ως μέρος του δικού τους
πολέμου κατά της τρομοκρατίας. Ο Πάουελ πήγε στην περιοχή με πολύ
περιορισμένες εντολές. Πήγε για να παίξει το παιχνίδι με τρόπο που θα
ικανοποιούσε και τους Ισραηλινούς, αλλά και τους πραγματιστές των ΗΠΑ. Δεν
ήταν και τόσο ευφυές το κόλπο του Σαρόν. Θα γίνει μια διάσκεψη και θα
συνεχίσει να χρονοτριβεί με πρόσχημα τις επιθέσεις αυτοκτονίας…».
Η ιστορία επαναλαμβάνεται…
Τί πιστεύει ότι θα γίνει στο μέλλον; «Αναμφισβήτητα, θα προωθηθεί κάποιο είδος
συμφωνίας, η οποία απλώς θα αναβάλλει όλα τα μείζονα ζητήματα που υποτίθεται
ότι θα ‘πρεπε να είχαν λυθεί έως τώρα, ώστε να μην ενεργοποιηθούν ο ΟΗΕ και οι
αποφάσεις του. Και οι ισραηλινές δυνάμεις θα εξασφαλίσουν ότι η εξωτερική
ασφάλεια θα μείνει στα χέρια τους. Δυστυχώς, η ιστορία επαναλαμβάνεται με όλο
και πιο άγριους τρόπους. Τότε υπήρχε η Σοβιετική Ένωση, ενώ σήμερα μία είναι η
υπερδύναμη και έχει την ιστορική ευκαιρία να κάνει ό,τι θέλει. Όμως, έχουν ν’
αντιμετωπίσουν έναν αραβικό κόσμο πιο ανυπάκουο από κάθε άλλη φορά. Και δεν
καταλαβαίνουν ότι με αυτόν τον τρόπο έχουν στρατολογήσει μια ολόκληρη γενιά καμικάζι».
«Πολιτική και όχι στρατιωτική η λύση»
 |
|
«Ο Αριέλ Σαρόν αγνοεί ένα βασικό ιστορικό μάθημα: ένα κίνημα εθνικής |
Ο Ισραηλινός ιστορικός και δημοσιογράφος Τομ Σέγκεβ είναι «μαθημένος» στις
αντιπαραθέσεις. Τα βιβλία του (ανάμεσά τους τα «1949: The First Israelis»,
«The Seven Million: The Israelis and the Holocaust» και το τελευταίο του «One
Palestine Complete: Jews and Arabs under the British Mandate») προκάλεσαν
έντονες αντιδράσεις αλλά και ισχυρή υποστήριξη, στο Ισραήλ και το εξωτερικό.
Με τα γραπτά του προκαλεί τις πιο αγαπημένες παραδοχές των συμπατριωτών του
για την ίδρυση του Ισραήλ και υποστηρίζει ότι το εβραϊκό κράτος φέρει πολύ
μεγαλύτερη ευθύνη για την παλαιστινιακή τραγωδία απ’ ό,τι οι παραδοσιακοί
ιστορικοί ήταν πρόθυμοι να δεχθούν.
Παρά την κρίση των τελευταίων εβδομάδων, παραμένει μια ψύχραιμη φωνή που
αντιτίθεται στον Αριέλ Σαρόν και τις επιθέσεις του ισραηλινού στρατού σε
παλαιστινιακές πόλεις και χωριά. «Κατανοώ ότι ο Σαρόν έπρεπε να κάνει κάτι για
να ικανοποιήσει το δημόσιο αίσθημα, αφού καμία χώρα δεν μπορεί να ανεχθεί
τέτοιου είδους τρομοκρατική δραστηριότητα. Αγνοεί όμως ένα βασικό ιστορικό
μάθημα», λέει ο Τομ Σέγκεβ στα «ΝΕΑ».
Το μάθημα που αγνοεί το «γεράκι» του Ισραήλ είναι ότι «ένα κίνημα
εθνικής απελευθέρωσης δεν μπορεί να νικηθεί με στρατό. Το πρόβλημα της
παλαιστινιακής τρομοκρατίας έχει πολιτική και όχι στρατιωτική λύση. Αμφιβάλλω
ότι με αυτόν τον τρόπο ο Σαρόν νικά την τρομοκρατία. Το μόνο που προκάλεσε
ήταν πολλές απώλειες ανθρώπινων ζωών και αυτό είναι μεγάλο λάθος. Η
τρομοκρατία θα εμφανιστεί ξανά. Είναι αρκετό για κάποιον από την Τζενίν να
αποφασίσει ότι θέλει να σκοτώσει κάποιον, για να γίνει καμικάζι», τονίζει.
Δεν γνωρίζει αν στον προσφυγικό καταυλισμό της Τζενίν έγινε «σφαγή». Ωστόσο
δεν συμφωνεί με την άποψη της κυβέρνησης Σαρόν ότι εκεί σκοτώθηκαν μόνο
μαχητές. «Δεν γνωρίζουμε ακριβώς ποιοι και πόσοι σκοτώθηκαν. Όταν βάζεις τον
εαυτό σου ανάμεσα σε αμάχους, τότε είσαι το ίδιο απάνθρωπος και ένοχος με
αυτόν που σε πολεμά. Όμως, αυτό που συνέβη φαίνεται πολύ άσχημο και είμαι
ιδιαίτερα δυστυχής γι’ αυτό. Είναι φρικτό, ακόμη και αν νομικά μπορεί να μη
στοιχειοθετείται ως έγκλημα».
Δεν πιστεύει σε «θαύματα» για την εξεύρεση λύσης ανάμεσα στις δύο
πλευρές. «Αυτή την εποχή δεν μπορεί να βρεθεί καμιά λύση. Το πρόβλημα τώρα
μπορούμε μόνο να το διαχειριστούμε και όχι να το λύσουμε, επειδή το Ισραήλ δεν
έχει απαντήσεις σε πολλά: στο θέμα των προσφύγων, στο θέμα της Ιερουσαλήμ.
Υπήρξε κακός χειρισμός της κρίσης τους τελευταίους μήνες και μέρος αυτής της
κρίσης είναι και ο Αραφάτ».
Η στάση του δεν είναι κριτική μόνο απέναντι στον Παλαιστίνιο ηγέτη, αλλά και
προς τον Ισραηλινό πρωθυπουργό. «Όσο διοικούν ο Σαρόν και ο Αραφάτ δεν
υπάρχουν πολλές ελπίδες… Είναι και οι δύο κακοί διαχειριστές. Είναι γέροι
άνθρωποι, ερωτευμένοι και κολλημένοι με το ηρωικό παρελθόν τους. Όσο αυτοί οι
δύο ασκούν τα καθήκοντά τους δεν μπορεί να υπάρξει ειρήνη, γιατί είναι
ανίκανοι να κάνουν τους αναγκαίους συμβιβασμούς».
Υπεύθυνο για το σημερινό αδιέξοδο δεν θεωρεί τον Αραφάτ, αλλά τον πρώην
πρωθυπουργό του Ισραήλ Έχουντ Μπαράκ, ο οποίος το 2000 μαζί τον πρόεδρο
Κλίντον διαπραγματεύθηκε την ειρήνη με τους Παλαιστινίους στο Καμπ Ντέιβιντ.
Γιατί οι ειρηνευτικές συνομιλίες τινάχτηκαν στον αέρα αν, όπως λέγεται, η
καλύτερη προσφορά που έκανε ποτέ το Ισραήλ έγινε στο Καμπ Ντέιβιντ; «Ο Μπαράκ
μάς έφερε έως εδώ. Είναι δική του η αποτυχία και δική του η ευθύνη γι’ αυτά
που βλέπουμε τώρα. Αυτός κατέστρεψε τη διαδικασία του Όσλο. Προσπάθησε να
επιβάλει μια τελική λύση με ναπολεόντεια μεγαλομανία».
Και ο Αραφάτ; Γιατί δεν δέχθηκε τις «δελεαστικές» προτάσεις; «Ο Αραφάτ
τι να έκανε; Δεν μπορούσε να κοιτάξει στα μάτια τρία εκατομμύρια πρόσφυγες και
να τους πει δεν έχω τίποτα καινούργιο να σας πω… Επιπλέον, ο Μπαράκ ήταν
αντιφατικός: μιλούσε για ειρήνη, αλλά αύξησε τους εποικισμούς και τον αριθμό
των εποίκων».
Άλλα λάθη των Ισραηλινών; «Δεν συνειδητοποιήσαμε ότι τόσοι πολλοί Παλαιστίνιοι
δεν είχαν τίποτα να κερδίσουν τελικά από τις διαδικασίες του Όσλο. Το λάθος
μας ήταν ότι δώσαμε πολλή μεγάλη σημασία στη διπλωματία και όχι στον τρόπο
ζωής των ανθρώπων. Τελικά, δεν κάναμε τίποτα καλό γι’ αυτούς. Το Όσλο ήταν μια
καλή αρχή, γιατί βασιζόταν στην ιδέα του χρόνου, του να γίνουν τα πράγματα
βήμα βήμα. Μόνο έτσι μπορούμε να μειώσουμε την ένταση και την τραγωδία που
ζουν οι άνθρωποι τα τελευταία δέκα χρόνια».
Αυτή τη φορά έφταιξε και η αμερικανική πλευρά. «Ο Κόλιν Πάουελ έπρεπε να έχει
έρθει πολλούς μήνες νωρίτερα. Ο Τζορτζ Μπους έκανε λάθος που νόμιζε ότι θα
μπορούσε να μείνει έξω από αυτήν την κρίση, η οποία δεν χρειάζεται στρατιωτική
δύναμη. Εγώ είμαι αντίθετος και στην έλευση διεθνούς στρατού εδώ. Η Αμερική θα
έπρεπε να μας είχε πιέσει πολύ περισσότερο».
Ξέρουμε το τέλος…
Δεν έμεινε καμία ψύχραιμη φωνή στη χώρα του; «Και βέβαια. Υπάρχει
ειρηνιστικό κίνημα. Υπάρχουν άνθρωποι που ξέρουν να ξεχωρίζουν ανάμεσα στους
τρομοκράτες και τους υπόλοιπους Παλαιστινίους. Και ας μην ξεχνάμε ότι οι
Παλαιστίνιοι ήταν αυτοί που έκαναν έναν ιστορικό συμβιβασμό στο Όσλο».
Όσο για την τελική λύση, πιστεύει πως «η χώρα θα χωριστεί σε δύο κράτη.
Ό,τι συμβεί μέχρι τότε είναι ξόδεμα χρόνου και ανθρώπινων ζωών. Και είναι
πραγματικά θλιβερό, γιατί όλοι ξέρουμε τι θα συμβεί στο τέλος. Αλλά αυτό δεν
μπορεί να γίνει από τη μία ημέρα στην άλλη. Η σύσταση ενός παλαιστινιακού
κράτους θα έπρεπε να είναι η αρχή και όχι το τέλος της ειρηνευτικής
διαδικασίας. Ας μην ξανακάνουμε το λάθος του Μπαράκ. Η ειρήνη δεν μπορεί να
επιβληθεί. Πρέπει να πάμε βήμα βήμα, ξεκινώντας από τα απλά πράγματα».
Ο ισραηλινός λαός, όμως, τι θέλει; «Τώρα είναι πολύ μπερδεμένοι. Λένε
διαφορετικά, αντιφατικά πράγματα. Υποστηρίζουν τις επιχειρήσεις, αλλά και τη
δημιουργία παλαιστινιακού κράτους, καθώς και το γκρέμισμα των εποικισμών. Δεν
ξέρουν τι λένε. Υποστηρίζουν μεν τον Σαρόν, αλλά αν τους ρωτήσεις πιστεύουν
ότι δεν ξέρει τι κάνει. Γνωρίζουν πως η ύπαρξη του Ισραήλ δεν κινδυνεύει, αλλά
αυτό που θέλουν είναι να σταματήσει η τρομοκρατία».
Και άλλες φωνές
Είναι πολλοί οι συγγραφείς και οι διανοούμενοι που τόλμησαν να κοιτάξουν πέρα
από τα στερεότυπα των δύο λαών. Από την πλευρά του Ισραήλ, ο Μπένι Μόρις,
είναι ο άλλος «νέος» ιστορικός, που ανάγκασε τη χώρα του να δεχθεί τις ευθύνες
της στον εκτοπισμό των Παλαιστινίων προσφύγων. Ωστόσο, άλλαξε στάση και σήμερα
είναι υπέρ της κυβέρνησης Σαρόν και των στρατιωτικών επιχειρήσεων, ενώ
χαρακτηρίζει τη συνύπαρξη των δύο λαών «αδύνατη», άποψη που προκάλεσε την
αντίδραση των συναδέλφων του.
Ο Αβί Σλαΐμ, Ισραηλινός ιστορικός, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο
του Όξφορντ, γνωστός για το βιβλίο του «The Iron Wall: Israel and the Arab
World», σε πρόσφατο άρθρο του στην εφημερίδα «Observer» χαρακτηρίζει τον Αριέλ
Σαρόν «πρωταθλητή των βίαιων λύσεων»…
Από την παλαιστινιακή πλευρά, o Έντουαρντ Σαΐντ, ο μεγαλύτερος Παλαιστίνιος
διανοούμενος, γνωστός για την σκληρή κριτική του στον Αραφάτ, σε πρόσφατο
άρθρο του στο περιοδικό «Nation» κάνει λόγο για τη «σιωπηλή μειοψηφία», για
ένα νέο ρεύμα Παλαιστινίων που δεν είναι σύμφωνοι με τον Αραφάτ και την
ιντιφάντα και υποστηρίζουν την επίλυση του ζητήματος με ειρηνικά μέσα. Ανάμεσά
τους ο δρ Μουσταφά Μπαργκούτι, γιατρός-διανοούμενος, πρόεδρος της Ένωσης
Ιατρικών Επιτροπών της Παλαιστίνης αλλά και ιδρυτής του Διεθνούς Κινήματος
Αλληλεγγύης που αποτελείται από 550 Ευρωπαίους παρατηρητές, ο Χασάν Κατίμπ,
δημοσιογράφος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Al Quds της Ιερουσαλήμ και εκδότης
του «Palestine Report», ο εθνικός ποιητής Μαχμούντ Νταρβίς κ.ά.
Google news
