Το σεξ του… αυταρχισμού

«Η δικτατορία δεν είναι φυσική καταστροφή, είναι κοινωνική επιλογή», λέει ο Μάριο Βάργκας Λιόσα

«Τα κοινά σημεία των δικτατοριών είναι η διαφθορά, ο χαφιεδισμός, η
καταπίεση», λέει ο Μάριο Βάργκας Λιόσα. Που στο νέο του βιβλίο με τίτλο «Η
γιορτή του τράγου», περιγράφει τη χούντα του Τρουχίλο στη Δομινικανή
Δημοκρατία της δεκαετίας του ’60. Τι το ιδιαίτερο έχει ο δικτάτορας ετούτος;
«Έσπρωξε όλα ετούτα τα στοιχεία στα άκρα. Ήταν σαν θεατρικό έργο. Ήταν σαν
κλόουν. Του άρεσαν οι τελετές και, όπως είχε απόλυτη εξουσία, πέτυχε να
μετατρέψει τη δημόσια ζωή της Δομινικανής Δημοκρατίας σε μια συνεχή φάρσα, της
οποίας ήταν ο σεναριογράφος, ο σκηνοθέτης και ο πρωταγωνιστής».

Ο 66χρονος Περουβιανός – πολιτογραφημένος Ισπανός πια – έχει ξαναγράψει για
δικτάτορες και χούντες. Στο σπίτι του στο Παρίσι εξηγεί σε δημοσιογράφο της
«Φιγκαρό» ότι στο βιβλίο του «Διάλογος στον Καθεδρικό Ναό» το πρόσωπο του
δικτάτορα ήταν εμπνευσμένο από τον στρατηγό Οντρία, τον άνθρωπο που κατέστρεψε
μαζί με το Περού και την οικογένεια του Λιόσα, όταν ακόμη εκείνος ήταν παιδί.
«Το μίσος για τους δικτάτορες είναι λοιπόν μια σταθερά στη ζωή μου», εξηγεί.
«Αλλά στο βιβλίο εκείνο ο δικτάτορας κατείχε τον ρόλο ενός αθέατου προσώπου.
Στη «Γιορτή του τράγου» ήθελα να διηγηθώ έναν τουλάχιστον από τους κλάδους της
ιστορίας, από την πλευρά του δικτάτορα. Ήθελα να δοκιμάσω να εισέλθω στον
υποκειμενικό του κόσμο, να επινοήσω ψυχολογικούς μηχανισμούς που βρίσκονται
πίσω από την εξουσία του».

Ένα ενδιαφέρον – όσο και απεχθές – στοιχείο στην περίπτωση του
συγκεκριμένου δικτάτορα, ήταν η θέση της σεξουαλικής πράξης στη ζωή του, όχι
μόνον ως ζητήματος απόλαυσης αλλά και ως οργάνου εξουσιασμού. «Κοιμόταν με τις
συζύγους των υπουργών του για να θέσει σε δοκιμασία την αφοσίωσή τους. Το θέμα
ήταν απλό: ήταν ικανοί να δεχθούν την έσχατη ταπείνωση σε μια κοινωνία
φαλλοκρατική; Ε, λοιπόν, το απίστευτο ήταν ότι περνούσαν τη δοκιμασία…
επιτυχώς. Από φόβο, δέος ή θαυμασμό, παρέμεναν πιστοί στον Τρουχίλο. Η
διαφθορά των ατομικών και οικογενειακών αξιών είναι από τις πιο αποκρουστικές
και πρόστυχες συνέπειες μιας δικτατορίας».

Ο Μάριο Βάργκας Λιόσα περιγράφει στο βιβλίο τις τελευταίες μέρες του
Τρουχίλο στην εξουσία. Την παραμονή του σε αυτήν την αποδίδει στη συνενοχή της
κοινωνίας. «Δεν φταίει ολόκληρος ο πληθυσμός. Όμως ολόκληροι τομείς της
κοινωνικής δραστηριότητας τίθενται εύκολα στην υπηρεσία των δικτατόρων. Συνέβη
με τον Χίτλερ, με τον Στάλιν, με τον Κάστρο. Υπάρχει όμως μια στιγμή που είναι
δυνατή η αντίσταση. Αλλά σε πολλές περιπτώσεις ο κόσμος δεν αντιστέκεται.
Αντίθετα, στηρίζει και ενθαρρύνει την αυταρχική εξουσία. Ακριβώς γι’ αυτόν τον
λόγο δεν θέλησα να παρουσιάσω τον δικτάτορα σαν ένα είδος φυσικής καταστροφής.
Η δικτατορία είναι επιλογή».

Για να στηρίξει την άποψή του ο Μάριο Βάργκας Λιόσα προσθέτει μερικές
ακόμη… πιπεράτες λεπτομέρειες: «Θα αποκαλύψω έναν από τους βασικούς λόγους
που με ώθησαν στη συγγραφή του μυθιστορήματος αυτού. Ανακάλυψα ότι ανάμεσα
στους πιο απλούς και φτωχούς ανθρώπους, υπήρχαν κάποιοι που έκαναν δώρο στον
Τρουχίλο την… κόρη τους. Μίλησα με έναν από τους γραμματείς του που
ομολόγησε ότι αυτό ήταν ένα μεγάλο πρόβλημα για το καθεστώς: “Ο αρχηγός δεν
ήξερε τι να κάνει. Δεν μπορούσε να περνάει τον καιρό του υποδεχόμενος νέες
κοπέλες!”. Για τους γονείς η προσφορά αυτή δεν ήταν για να υπάρξει κάποιου
είδους ανταπόδοση. Ήταν ένας τρόπος να δείξουν τον θαυμασμό τους, τον σεβασμό
τους για τον αρχηγό. Ένας τρόπος που δεν είναι πια πολιτικός, αλλά
θρησκευτικός. Θεοποιούν έναν αρχηγό που γίνεται πλέον γκουρού. Του
εμπιστεύονται όλες τις σημαντικές αποφάσεις, όχι μόνο για την κοινωνία, αλλά
και για την ιδιωτική ζωή. Οι άνθρωποι έπαθαν ένα είδος παράλυσης από την
αίσθηση μιας ιερότητας».

Ο Μάριο Βάργκας Λιόσα, στα τέλη της δεκαετίας του ’80, ξόδεψε τρία χρόνια από
τη ζωή του για μια προεκλογική εκστρατεία ανάδειξης σε πρόεδρο του Περού.
Απέτυχε, ωστόσο κατάλαβε ότι έχει πάντα έναν θαυμάσιο τρόπο να προσφέρει στη
δημοκρατία: το γράψιμο.