Τα λαγωνικά της… ρύπανσης

«Κύριε, το διαμέρισμά σας είναι… άρρωστο. Μπορώ και το μυρίζω!».
Ακούγεται υπερβολικό, όμως είναι πλέον πραγματικότητα. Οι ρυπογόνες ουσίες
μπορούν να ανιχνευθούν από ανθρώπους με ευαίσθητη μύτη…

Η εκπαίδευση. Πριν αποκτήσουν μύτη… λαγωνικού οι μαθητές μυρίζουν μπουκαλάκια με ασετόν. Μαθαίνουν να μετρούν τη δυσφορία που νιώθουν από την εισπνοή. Στη συνέχεια, συγκρίνουν αυτή τη δυσφορία με αυτή που τους προκαλεί ο αέρας των κτιρίων και καταλαβαίνουν σε ποια κατάσταση είναι το κτίριο. Έπειτα ακολουθεί ανάλυση σε αέριο χρωματογράφο

Στην Ελλάδα υπάρχουν αυτή τη στιγμή 12 εκπαιδευμένοι μεταπτυχιακοί φοιτητές
του Τμήματος Χημικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου με μύτη
λαγωνικού! Όλοι τους συμμετέχουν σε ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε το 1999 σε 15
ευρωπαϊκές χώρες, και ήδη έχουν προχωρήσει σε σχετικές μελέτες για την
αξιολόγηση της ποιότητας του εισπνεόμενου αέρα σε πολλά κτίρια της Αθήνας. Κι
αν φανταστεί κανείς ότι σε ένα γραφείο μπορεί να αιωρούνται περισσότερες από
300 ρυπογόνες ουσίες, εύκολα καταλαβαίνει τον όγκο της δουλειάς που τους
περιμένει.

Λίγο πριν μπουν σε ένα κτίριο για να το μυρίσουν, οι ειδικοί κάνουν εισπνοές
από μπουκαλάκια με ασετόν. Έτσι, όπως εξηγεί η δρ Δέσπω Φάττα, με την εμπειρία
που έχουν αποκτήσει από την εκπαίδευση μπορούν μόλις μπουν στο κτίριο να
μετρήσουν – σε μια νοητή κλίμακα – τον βαθμό δυσφορίας που τους προκαλεί ο
αέρας. Η δυσφορία συγκρίνεται με αυτή που ένιωσαν όταν μύρισαν το ασετόν και
αναλόγως βαθμολογείται.

Στη συνέχεια, παίρνουν δείγμα αέρα σε ειδικά μπουκαλάκια και τον αναλύουν σε
αέριο χρωματογράφο, όπου ανιχνεύονται οι ενώσεις που προκαλούν τη δυσφορία.
Μαζί με αυτά θα ανιχνευθούν και οι ουσίες τις οποίες δεν «πιάνει» η ανθρώπινη
μύτη αλλά μπορούν να προκαλέσουν πρόβλημα υγείας, όπως είναι για παράδειγμα οι
διοξίνες.

Σύμφωνα με στοιχεία από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, «το 30% των νέων ή
επισκευαζομένων κτιρίων παρουσιάζουν προβλήματα εσωτερικής ρύπανσης». Μάλιστα,
όπως υποστηρίζει ο αναπληρωτής καθηγητής Φυσικής κ. Ματθαίος Σανταμούρης, από
μελέτη που έγινε σε 1.100 κτίρια στην Αττική από το 1997 έως σήμερα προκύπτει
ότι περίπου το 75% των προαναφερομένων κτιρίων συγκεντρώνει τουλάχιστον έναν
ρύπο σε μεγαλύτερο όριο από αυτόν που θέτει η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας. Αυτό,
σύμφωνα με τον ίδιο, οφείλεται κυρίως στον κακό αερισμό των κτιρίων και στα
υλικά που χρησιμοποιούνται.

Για να αποκτήσει κάποιος μύτη… λαγωνικού πρέπει να περάσει από ειδική
εκπαίδευση, η οποία διαρκεί τουλάχιστον μία εβδομάδα. Η ιδανική ηλικία είναι
από 18 έως 30 χρόνων και δεν πρέπει να πάσχει από ιγμορίτιδα.

Σύμφωνα με την ίδια, «πονοκέφαλοι, υπνηλίες, δύσπνοια, ίλιγγος, εξάντληση,
ερεθισμός στα μάτια, τη μύτη και το δέρμα χωρίς προφανή αιτία δικαιολογούνται
σήμερα από την “παθολογία” των κτιρίων. Περιέχουν κακής ποιότητας αέρα με
υψηλές συγκεντρώσεις ρυπογόνων ουσιών οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν ακόμη
και καρκίνο».

Οι «ένοχοι» για τους επικίνδυνους ρύπους

Η αύξηση στη δεκαετία του ’80 των αλλεργιών και του άσθματος, καθώς και οι
καρκινοπάθειες, οι οποίες όπως διαπιστώθηκε οφείλονται στην έκθεση σε αμίαντο,
έκαναν τους ειδικούς, όπως εξηγεί ο κ. Ματθαίος Σανταμούρης, να στραφούν στην
έρευνα των «αρρωστημένων» κτιρίων.

Σύμφωνα με την κ. Μαρία Λοϊζίδου, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Χημικών
Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, «από τα αποτελέσματα της έρευνας
του ΕΜΠ φαίνεται ότι οι συγκεντρώσεις πτητικών οργανικών ενώσεων στο εσωτερικό
των κτιρίων είναι διπλάσιες έως και δεκαπλάσιες (σε μερικές περιπτώσεις) από
αυτές στην ατμόσφαιρα». Από την έρευνα προκύπτει ότι οι συγκεντρώσεις
ξεπερνούν τα 400 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο, ενώ το ανώτατο όριο
ανέρχεται στα 200 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο, σύμφωνα με τις οδηγίες της
Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πηγές πτητικών οργανικών ενώσεων είναι, μεταξύ άλλων, τα έπιπλα από νοβοπάν,
οι μονώσεις και οι μη υδατοδιαλυτές μπογιές, οι κόλλες και ο μηχανικός
εξοπλισμός των γραφείων, όπως τα φωτοτυπικά μηχανήματα. Εσωτερικοί ρύποι
προκαλούνται, μεταξύ άλλων, από ψευδοροφές με αμίαντο που ερεθίζουν τον
βλεννογόνο της μύτης και προκαλούν έκζεμα.

Επίσης, από πλακάκια, μοκέτες και μπογιές. Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι
πτητικές οργανικές ενώσεις ενοχοποιούνται για το αίσθημα κόπωσης, τον
πονοκέφαλο και τον ερεθισμό του βλεννογόνου.

Όπως εξηγεί η κ. Μαρία Λοϊζίδου, «πρέπει να δίνεται μεγάλη προσοχή στην
επιλογή των κατάλληλων υλικών κατά την κατασκευή των κτιρίων. Η θέρμανση, η
ψύξη και ο φωτισμός είναι οι βασικές παράμετροι που πρέπει να λαμβάνονται
υπόψη κατά τον σχεδιασμό ενός κτιρίου, ενώ πρέπει να δίνεται μεγάλη προσοχή
στον καλό εξαερισμό του κτιρίου».