Ξεπληρώνουν χρέος άλλων

Ένας Γερμανός – που ζει στα Χανιά τα τελευταία δέκα χρόνια – και ένας
Αυστριακός που ως παιδί εβραϊκής οικογένειας έζησε τη φρίκη του ναζισμού
έκαναν σκοπό της ζωής τους να εντοπίσουν στην Κρήτη τα θύματα των γερμανικών
στρατοπέδων εργασίας και να τα βοηθήσουν να διεκδικήσουν αποζημιώσεις από το
γερμανικό κράτος.

ΧΑΝΙΑ

«Δεν πίστευα ότι θα αποζημιωνόμουν για τα καταναγκαστικά έργα», λέει ο κ. Χ. Βιδάκης από τον Θέρισο Χανίων, μέχρι που συναντήθηκε με τον Κονσταντίν Φίσερ (φωτό) και τον Αυστριακό Τζ. Λάντερς. Ήδη ο κ. Βιδάκης έχει εισπράξει την πρώτη δόση της αποζημίωσης

Εδώ και δύο χρόνια ο Κονσταντίν Φίσερ και ο Τζορτζ Λάντερς ανατρέχουν σε
αρχεία, αναζητούν τους άλλοτε εργάτες από καταναγκασμό και συμπληρώνουν μαζί
τους τις αιτήσεις για τις αποζημιώσεις.

«Για μένα δεν είναι τίποτα να κάνω τα τηλεφωνήματα, να γράψω τις αιτήσεις»,
λέει ο Κονσταντίν Φίσερ, ενώ εξηγεί σε έναν ακόμη Κρητικό – θύμα των ναζί – τι
πρέπει να κάνει για να διεκδικήσει αποζημίωση. «Τι χάνω εγώ μπροστά σε όλα όσα
έχασαν οι άνθρωποι αυτοί και που τους σημάδεψαν για μια ολόκληρη ζωή;».

Στην Κρήτη ο Κ. Φίσερ και ο Τζορτζ Λάντερς κατάφεραν να εντοπίσουν δεκαέξι εν
ζωή πρώην κρατουμένους στα γερμανικά στρατόπεδα εργασίας. Κάποιοι από αυτούς
πήραν φέτος την πρώτη δόση της αποζημίωσης που δικαιούνται. «Ήταν μια πρώτη
νίκη, μια πρώτη ικανοποίηση», λέει ο Κ. Φίσερ και προσθέτει: «Από τους
ανθρώπους που μιλήσαμε κανένας δεν ενδιαφέρθηκε για το ποσό των χρημάτων που
θα έπαιρναν. Αυτοί οι άνθρωποι ενδιαφέρονται για την αναγνώριση του εγκλήματος
που έγινε εις βάρος τους. Το ποσό των 2.500.000 δραχμών που αναλογεί στον
καθένα από τους ανθρώπους αυτούς που στάλθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και
στα εργοστάσια της Γερμανίας είναι γελοίο, αν σκεφθεί κανείς πόσες χιλιάδες
ώρες δούλεψαν σκληρά, χωρίς φαγητό, με απίστευτα βασανιστήρια και
κακομεταχείριση.

Και πόσες χιλιάδες από αυτούς δεν γύρισαν ποτέ σπίτια τους πεθαίνοντας εκεί
και καταλήγοντας στα κρεματόρια». Το ποσό των 10 δισεκατομμυρίων μάρκων, το
οποίο θα καταβάλλουν από κοινού στους δικαιούχους γερμανική κυβέρνηση και
εταιρείες οι οποίες απασχολούσαν στον πόλεμο εργάτες σκλάβους δίνονται μέσω
της Διεθνούς Οργάνωσης Μεταναστεύσεως του ΟΗΕ. Ωστόσο όμως, δεν θα πάρουν όλοι χρήματα.

«Δεν παίρνουν χρήματα οι κληρονόμοι όσων πέθαναν πριν από το 1999. Όπως
καταλαβαίνετε, αυτοί που παίρνουν αποζημίωση είναι μία πάρα πολύ μικρή ομάδα,
αφού οι περισσότεροι από τους ανθρώπους αυτούς που έγιναν σκλάβοι έχουν
πεθάνει», λέει ο κ. Φίσερ.

Στην προσπάθειά τους να βρουν τους πρώην σκλάβους -εργάτες στο νομό Χανίων οι
δύο άντρες χρειάστηκε να ανατρέξουν στις λίστες των κρατουμένων στο στρατόπεδο
Μαουτχάουζεν και στη συνέχεια μέσω των αρχείων του συλλόγου για τη διεκδίκηση
αποζημιώσεων – που είχε δημιουργηθεί στα Χανιά μετά τον πόλεμο – άρχισαν να
έρχονται σε επαφή με καθένα από αυτούς. Ήταν μία επίπονη διαδικασία αφού
αναγκάστηκαν να ξαναφέρουν στο μυαλό των πρώην σκλάβων όλα όσα τρομερά είχαν
ζήσει τον καιρό της αιχμαλωσίας τους. Και αυτό γιατί η αίτηση δουλειας και
καταναγκαστικής εργασίας την οποία θα έπρεπε να συμπληρώσουν ζητούσε στοιχεία
τα οποία ήταν σχεδόν αδύνατο να θυμηθούν με ακρίβεια οι άνθρωποι αυτοί 57
χρόνια μετά την απελευθέρωσή τους.

Αισθάνεται δικαιωμένος μετά 57 χρόνια

«Δεν πίστευα ποτέ ότι θα πάρω χρήματα από τη Γερμανία. Δεν το πιστεύω ούτε
τώρα που έχω πλέον πάρει την πρώτη δόση», λέει ο κ. Χαράλαμπος Βιδάκης από τον
Θέρισο Χανίων, ένας από τους δεκαέξι επιζώντες των γερμανικών στρατοπέδων
εργασίας, στα Χανιά. Ο κ. Βιδάκης όταν αναφέρεται στους δύο ξένους μιλάει για
τον Γιώργο και τον Κωνσταντίνο, τους φίλους του. Και δεν είναι ο μόνος. Όλοι
οι πρώην εργάτες από καταναγκασμό, που ζουν στα Χανιά, τους αισθάνονται σαν
δικούς τους ανθρώπους. «Αν δεν ήταν αυτοί δεν ξέρω αν θα υπήρχε ελπίδα να
πάρουμε χρήματα. Μας βοήθησαν όπως μπορούσαν, πολλές φορές μάλιστα με δικά
τους έξοδα», σημειώνει και θυμάται πως όταν πριν από δύο χρόνια τον συνάντησε
ο Τζορτζ Λάντερς στο καφενείο που τότε διατηρούσε στο κέντρο των Χανίων και
του ζήτησε να τον φέρει σε επαφή με τους άλλους Χανιώτες που είχαν βρεθεί
σκλάβοι, δεν πίστευε πως θα είχε αποτέλεσμα αυτή η προσπάθεια. Μάλιστα, όταν
άρχισε να μαζεύει τα απαραίτητα έγγραφα από τις διάφορες υπηρεσίες για τη
συμπλήρωση της αίτησης, κάποιος του είχε πει ειρωνικά: «Ένα μεγάλο πορτοφόλι
να φτιάξεις για να βάλεις τα λεφτά». Σήμερα, ακόμη και αν έχουν περάσει 57
χρόνια, αισθάνεται δικαιωμένος.