Δορυφορικά μάτια σε ρόλο ανιχνευτή

Οι ψαράδες ξαναβρίσκουν τα σημεία που τους είχαν δώσει τις καλύτερες
ψαριές. Οι γεωργοί δεν ρίχνουν τις ίδιες ποσότητες λιπασμάτων και νερού σε όλο
το χωράφι. Γνωρίζουν τις διαφορετικές ανάγκες ακόμη και του παραμικρού
κομματιού της γης τους. Οι υπεύθυνοι του ΟΑΣΑ εντοπίζουν ανά πάσα στιγμή
λεωφορεία και τρόλεϊ και ρυθμίζουν την κυκλοφορία τους. Και οι ταξιδιώτες σε
μία άγνωστη πόλη δεν χάνουν ποτέ τον δρόμο τους.

Στο Κέντρο επιχειρήσεων του ΟΑΣΑ βλέπουν με δορυφορικό μάτι… τα λεωφορεία και τα τρόλεϋ,

Κι όλα αυτά γιατί… ουδέν κρυπτόν υπό τα δορυφορικά μάτια του GPS! Από τη
μία, σε απόσταση εκατοντάδων χιλιομέτρων από τη Γη, 24 δορυφόροι έχουν
αναλάβει το ρόλο του ανιχνευτή θέσης. Στην άλλη άκρη, οι μικρές συσκευές GPS
(Global Positioning System), αποκωδικοποιούν όσα βλέπουν οι
δορυφόροι-«πληροφοριοδότες» τους. Μέχρι πριν από έξι χρόνια το αποκλειστικό
προνόμιο εντοπισμού στίγματος είχαν μόνο οι στρατιωτικές υπηρεσίες των ΗΠΑ.
Σήμερα, οι δορυφόροι αποτελούν κομμάτι της καθημερινής ζωής. Χιλιάδες άνθρωποι
σε όλο τον κόσμο, ανάμεσά τους και πολλοί Έλληνες, έχουν στα χέρια τους μία
τέτοια συσκευή και βέβαια όχι για στρατιωτικούς σκοπούς….

«Πριν από ένα μήνα βρισκόμασταν για ψάρεμα στη θαλάσσια περιοχή του Αγίου
Όρους. Ήταν σκοτάδι και ξαφνικά μάς έπιασε και ομίχλη. Δεν βλέπαμε τίποτα.
Είχα μαζί μου το φορητό GPS. Στην οθόνη φαινόταν το ακριβές σημείο όπου
βρισκόταν η βάρκα αλλά και το Στρατώνι, όπου θέλαμε να βγούμε. Το μηχάνημα μάς
έδειξε την πορεία προς τα έξω και πράγματι βγήκαμε με απόκλιση μόλις 5 μέτρων
από το μέρος που θέλαμε», λέει ο κ. Ιωάννης Βλάχος, επίκουρος καθηγητής στο
Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης και ερασιτέχνης ψαράς. « Έχω αποθηκεύσει στη
μνήμη του GPS τουλάχιστον 100 σημεία με ακριβείς συντεταγμένες στη θάλασσα
όπου έχω κάνει τις καλύτερες ψαριές. Όποτε θέλω μπορώ να τα ξαναβρώ»,
συνεχίζει ο κ. Βλάχος.

Όπως σημειώνει ο κ. Τάκης Στρούζας, έφορος εκπαίδευσης ιστιοπλοΐας στον ΠΟΙΑΘ,
δεν υπάρχει σκάφος που να μην διαθέτει GPS. «Γνωρίζουμε, έτσι, διαρκώς αν
έχουμε ξεφύγει από την πορεία μας. Δείχνει την απόσταση από το σημείο
προορισμού και υπολογίζει τον χρόνο που θα χρειαστούμε για να φτάσουμε. Με τη
βοήθεια και άλλων συστημάτων, δίνουμε σήμα στο Υπουργείο, όταν κινδυνεύουμε».

Η συσκευή GPS έχει μεγαλύτερη ακρίβεια από μία πυξίδα και το μέγεθος ενός κινητού τηλεφώνου

Ακρίβεια ενός μέτρου. Η ακρίβεια των GPS μπορεί πλέον να φτάσει μέχρι
και το ένα μέτρο, ενώ το σφάλμα σπάνια υπερβαίνει τα 20 μέτρα. «Πριν από δύο
χρόνια, οι Αμερικανοί απέσυραν αυτό που ονόμαζαν επιλεκτική διαθεσιμότητα. Τα
παράσιτα, που συχνά παρεμβάλλονταν παλαιότερα σε τέτοια συστήματα, και μείωναν
την ακρίβειά τους, δεν υπάρχουν πια. Σε ένα απλό GPS, σαν αυτά που κυκλοφορούν
στην αγορά, η ακρίβεια κυμαίνεται από 5 έως 15 μέτρα», εξηγεί ο δρ Νικόλαος
Συλλαίος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και διευθυντής στο
Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης και Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών. Και
συμπληρώνει, «μόλις ο δέκτης GPS εντοπίσει σήμα από τρεις δορυφόρους, τότε
είναι σε θέση να δώσει τις γεωγραφικές συντεταγμένες για τη θέση όπου
βρίσκεται. Όσο περισσότεροι είναι οι δορυφόροι που πιάνει τόσο ακριβέστερο θα
είναι το σήμα».

Πλέουν χιλιάδες μίλια μακριά από την Ελλάδα. Το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας
παρακολουθεί με τη βοήθεια του GPS είκοσι αλιευτικά σκάφη του ελληνικού στόλου
στην Αφρική, ενώ σύντομα άλλα 350 αλιευτικά σκάφη θα εξοπλιστούν με συσκευές.
«Με αυτόν τον τρόπο, ελέγχουμε αν τα σκάφη ψαρεύουν σε απαγορευμένες περιοχές
ή αν κάποιο από αυτά κινδυνεύει», λέει ο αντιπλοίαρχος τεχνικός Λιμενικού
Σώματος, κ. Ιωάννης Πρωτόπαπας.

Την ίδια στιγμή, το Κέντρο Επιχειρήσεων του ΟΑΣΑ, βλέπει με τα δορυφορικά
μάτια σε πραγματικό χρόνο 190 τρόλεϊ και 300 λεωφορεία του στόλου και δίνει
οδηγίες στους σταθμάρχες για την κίνησή τους και για τα δρομολόγια.

Κερδίζουν τις πυξίδες.Τα GPS κερδίζουν σε ακρίβεια και τις παραδοσιακές
πυξίδες. «Όταν ανεβαίνει κανείς για πρώτη φορά σε ένα βουνό, τέτοιες συσκευές
είναι εξαιρετικά χρήσιμες. Τα GPS κρατούν την πορεία ανάβασης, ώστε να την
ακολουθήσει ο ορειβάτης και στην επιστροφή. Σε περίπτωση ομίχλης, για
παράδειγμα, το πάτημα ενός κουμπιού δείχνει τον δρόμο», λέει ο κ. Άρης
Θεοδωρόπουλος, εκπαιδευτής στον Ορειβατικό Σύλλογο Αχαρνών.

Κι ενώ οι ορειβάτες βρίσκουν τον δρόμο τους, ο Οργανισμός Ύδρευσης και
Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης βλέπει τους σωλήνες και τα φρεάτια της πόλης! «Τα
συνεργεία του οργανισμού κατέγραψαν με GPS και επί τόπου παρατηρήσεις όλα τα
φρεάτια και τους σωλήνες ύδρευσης και αποχέτευσης της πόλης. Τώρα, η εικόνα
του δικτύου είναι διαθέσιμη σε ψηφιακή μορφή στον υπολογιστή. Έτσι, μπορούν,
για παράδειγμα, οι υπεύθυνοι με ένα κλικ πάνω σε ένα σωλήνα, να δουν πότε και
σε ποια σημεία έγιναν αντικαταστάσεις», εξηγεί ο δρ Συλλαίος.

Με τον ίδιο τρόπο, οι πολιτικοί μηχανικοί φτιάχνουν τους ψηφιακούς χάρτες των
κτιρίων και των θεμελίων τους, οι γεωλόγοι γνωρίζουν τα ακριβή σημεία που
βρίσκονται τα διάφορα μεταλλεύματα, ενώ εταιρείες συστημάτων ασφαλείας
εντοπίζουν τα κλεμμένα οχήματα.

Στις χώρες του εξωτερικού, GPS χρησιμοποιούν ακόμη και οι οδηγοί αυτοκινήτων.
Με τη βοήθεια των μικρών συσκευών βλέπουν την ακριβή πορεία προς το μέρος όπου
θέλουν να φτάσουν, τη συντομότερη διαδρομή αλλά και τον κυκλοφοριακό φόρτο σε
διάφορα σημεία. Ενώ σύντομα θα κυκλοφορήσουν και στην ευρωπαϊκή αγορά κινητά
τηλέφωνα με GPS όπου θα υπάρχουν λεπτομερείς ψηφιακοί χάρτες των πόλεων.

Πόσο κοστίζουν

Οι συσκευές GPS δεν κοστίζουν περισσότερο από τις αντίστοιχες των κινητών
τηλεφώνων. Μόνο που εδώ πακέτα… σύνδεσης δεν υπάρχουν. Έτσι, ένα απλό φορητό
μηχάνημα ξεκινά από την τιμή των 147 ευρώ και φτάνει τα 587 ευρώ. Τα σταθερά
συστήματα είναι πιο ακριβά και κοστίζουν από 440 έως 1.760 ευρώ.

«Το αγοραστικό κοινό είναι κυρίως οι αλιείς και οι ιδιοκτήτες σκαφών αναψυχής.
Συνήθως πωλούνται το χρόνο 1.500 φορητά και 400 σταθερά GPS», λένε από την
εταιρεία εισαγωγής Σακιώτης. Εκτός από τους αλιείς όμως, πολιτικοί μηχανικοί,
ορειβάτες και ιστιοπλόοι είναι εκείνοι που επίσης προμηθεύονται συνήθως μια
τέτοια συσκευή. Για τους ταξιδιώτες τα GPS έχουν ακριβείς χάρτες της Ευρώπης
και της Αμερικής. Εντούτοις, για την Ελλάδα η ψηφιακή χαρτογράφηση των πόλεων
δεν είναι λεπτομερής, αν και σύμφωνα με τους καταστηματάρχες κάτι τέτοιο
αναμένεται σύντομα και εν όψει του 2004.

Η εισαγωγή τέτοιων συστημάτων στη χώρα για ιδιωτική χρήση έχει ήδη ξεκινήσει
εδώ και επτά χρόνια. Τελευταία πάντως τα GPS εξειδικεύονται, ανάλογα με τις
πληροφορίες που προορίζονται να προσφέρουν (αλιεία, ταξίδια). Καταστήματα
αλιευτικών ειδών και ορειβατικού εξοπλισμού είναι τα κυριότερα σημεία πώλησης
των GPS.

Πειραματικές δορυφορικές καλλιέργειες στην Πιερία

Οι δορυφορικές… καλλιέργειες φτάνουν και στην Ελλάδα! Η «γεωργία ακριβείας»,
που ξεκίνησε πριν από λίγα χρόνια στην Αμερική, βρίσκει έδαφος και στη χώρα
μας. Το πρώτο πιλοτικό πρόγραμμα έχει ήδη ξεκινήσει με τους καπνοπαραγωγούς
στον Δήμο Δίου της Πιερίας και το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης.

«Είχαμε συνηθίσει ένα χωράφι να αντιμετωπίζεται από τον γεωργό ως μία ενιαία
έκταση. Γνωρίζουμε όμως ότι όλα τα τμήματα του χωραφιού δεν είναι ίδια.
Πρόκειται για την ονομαζόμενη παραλλακτικότητα, τη βασική αρχή της γεωργίας
ακριβείας», εξηγεί ο δρ Συλλαίος, για το πιλοτικό πρόγραμμα που εφαρμόζεται
στο Δίον.

Με τη βοήθεια του GPS γίνεται αρχικά ο προσδιορισμός των ορίων του
αγροτεμαχίου. «Παίρνουμε πολλές εδαφολογικές παρατηρήσεις, και τις
προσδιορίζουμε τοπικά με το GPS. Στο εργαστήριο γίνονται οι απαραίτητες
αναλύσεις, ώστε να μάθουμε για κάθε σημείο για το οποίο έχουμε πάρει τις
παρατηρήσεις, ποια είναι η σύσταση του εδάφους. Ξέρουμε έτσι για κάθε τμήμα
ποιες είναι οι ανάγκες του, για παράδειγμα, σε νερό, σε αζωτούχα λιπάσματα,
φωσφόρο και άργιλο. Στη συνέχεια και με τη βοήθεια συγκεκριμένων προγραμμάτων,
φτιάχνουμε στον υπολογιστή τον χάρτη του κάθε αγροτεμαχίου», σημειώνει ο δρ
Συλλαίος.

Για κάθε στρέμμα απαιτούνται περίπου 10 έως 15 δείγματα ώστε να γίνει η πλήρης
χαρτογράφηση. Κάθε δείγμα κοστίζει 44 ευρώ. Με τον τρόπο αυτό ο αγρότης
γνωρίζει ότι δεν χρειάζεται να ρίχνει ίδιες ποσότητες λιπασμάτων, για
παράδειγμα, σε όλη την έκταση. Ήδη, ιδιωτική εταιρεία έφερε πρόσφατα στη χώρα
ειδικούς «αισθητήρες» που έχουν πάνω εγκατεστημένο ειδικό λιπασματοδιανομέα.
Οι αισθητήρες σε μία ώρα και με τη βοήθεια του GPS έχουν καταγράψει τις
διαφορετικές ανάγκες σε λίπασμα για ένα χωράφι 10 στρεμμάτων. Έτσι,
διαβάζοντας τον χάρτη, ο λιπασματοδιανομέας αφήνει να πέσουν στο χώμα οι
απαιτούμενες ποσότητες. Το μηχάνημα πάντως είναι ακόμα ιδιαίτερα ακριβό
(φτάνει τα 58.694 ευρώ).

Με τη βοήθεια του GPS, έγινε για πρώτη φορά στην Ελλάδα εκτίμηση των γεωργικών
ζημιών από την ξηρασία του προηγούμενου έτους στον Νομό Θεσσαλίας. Οι
δορυφόροι δίνουν εικόνες, φωτογραφίες της περιοχής, κάθε 15 μέρες. «Πήραμε από
τα κατεστραμμένα χωράφια με τη βοήθεια γεωπόνων του ΕΛΓΑ εδαφολογικές
παρατηρήσεις και τις κατατάξαμε ανάλογα με το επίπεδο της καταστροφής, ενώ με
το GPS εντοπίζαμε την ακριβή τους θέση. Στη συνέχεια βάλαμε τα δεδομένα στον
υπολογιστή, όπου αναλύθηκαν οι φασματικές τους ταυτότητες. Έχοντας ήδη τις
εικόνες όλης της περιοχής από τους δορυφόρους, ζητήσαμε από το σύστημα να μας
δείξει ποια σημεία είχαν ίδιες φασματικές ταυτότητες με εκείνες των
κατεστραμμένων που είχαμε ελέγξει. Έτσι βγάλαμε τα επίπεδα καταστροφής σε όλη
την περιοχή», περιγράφει ο δρ Συλλαίος.

Τα αποτελέσματα αυτών των αναλύσεων έχουν ήδη δοθεί στο υπουργείο Γεωργίας,
ώστε να δοθούν οι αποζημιώσεις στους αγρότες.