Εκτέλεσαν τους αγνοούμενους

«Οι αγνοούμενοι της Κύπρου δεν πρόκειται να γυρίσουν ποτέ πια. Είναι
νεκροί», υποστηρίζει ο Νορβηγός, κουρδικής καταγωγής, δημοσιογράφος Ρόνι
Άλασορ. «Το ξέρω, είναι απίστευτα σκληρό να πει κανείς κάτι τέτοιο στις
μαυροφορεμένες μάνες και γυναίκες των αγνοουμένων της τραγωδίας της Κύπρου,
αλλά η αλήθεια πρέπει κάποτε να βγει».

«Μην τους περιμένετε πια. Τους αγνοουμένους της κυπριακής τραγωδίας. Είναι όλοι νεκροί. Ούτε τα κόκαλά τους δεν βρίσκονται». Αυτό λένε σήμερα οι Τούρκοι στρατιώτες της εισβολής, που μίλησαν στον συγγραφέα του βιβλίου, δημοσιογράφο Ρόνι Άλασορ. Στη φωτογραφία, Ελληνοκύπριοι αιχμάλωτοι που θεωρούνται αγνοούμενοι

Οι Τούρκοι εισέβαλαν στην Κύπρο μακελεύοντας και καταστρέφοντας τα πάντα. Με
το πρόσχημα της βοήθειας προς τους “αδελφούς Τουρκοκυπρίους” έγιναν απάνθρωποι
σφαγείς, που υπηρέτησαν τα επεκτατικά σχέδια της Άγκυρας. Το καλοκαίρι του
’74, που πραγματοποιήθηκε η εισβολή, η εντολή που είχε δοθεί στους Τούρκους
στρατιώτες ήταν μία: “Μη δείχνετε έλεος, κάψτε, καταστρέψτε. Χωρίς να σας
χτυπήσουν, χτυπήστε, χωρίς να σας απειλήσουν, σκοτώστε. Εκτελείτε όλους τους
αιχμαλώτους”. Αυτά μου τα είπαν οι ίδιοι οι στρατιώτες, οι αυτόπτες
μάρτυρες…».

Σκηνή πρώτη. Αύγουστος του 1974. Σε μία χαράδρα, στη ορεινή περιοχή γύρω από
την Λάπηθο, που βρίσκεται βορειοδυτικά της Λευκωσίας και δυτικά της Κυρήνειας,
βρίσκονται πεταμένα εκατοντάδες πτώματα Ελληνοκυπρίων αμάχων. Αλλοιωμένα από
την φοβερή ζέστη που επικρατεί, βρίσκονται σε κατάσταση προχωρημένης σήψης.
Είναι ένας ανοιχτός ομαδικός τάφος. Από πάνω, άνδρες των Μουτζαχίντ –
μετέπειτα κάτοχοι υψηλών αξιωμάτων στην κατεχόμενη Κύπρο – γελάνε και
χαίρονται. «Καλά να πάθουν. Ό,τι και να πάθουν οι Έλληνες, τους αξίζει».

Σκηνή δεύτερη. Απόστρατος αξιωματικός του τουρκικού στρατού, που συμμετείχε
στην εισβολή στην Κύπρο, αποστρέφει, γεμάτος ντροπή και ενοχή, το βλέμμα του
από τις φωτογραφίες των μαυροφορεμένων γυναικών της Κύπρου, που εναγωνίως
προσπαθούν, επιμένουν να μάθουν το τι απέγιναν οι αγαπημένοι τους, οι
«αγνοούμενοι». «Δεν θα γυρίσουν ποτέ», σιγομουρμουρίζει, «δεν θέλω να είμαι
αυτός που θα τους το πει. Αλλά είναι όλοι νεκροί. Τους σκότωσαν. Τους
σκοτώσαμε»…

Το βιβλίο του Άλασορ, «Διαταγή: “Εκτελέστε τους αιχμαλώτους!”» (κυκλοφορεί στα
ελληνικά από τις Εκδόσεις Καστανιώτη) βασίζεται στις επώνυμες μαρτυρίες
Τούρκων και Κούρδων στρατιωτών και αξιωματικών, που αποφάσισαν για πρώτη φορά
να καταθέσουν τη δική τους εμπειρία από την εισβολή στην Κύπρο.

Με λιτή γραφή

Η γραφή του, ψύχραιμη και αποστασιοποιημένη. Λιτή. Χωρίς «κορόνες» και
βαρύγδουπες αξιολογικές αναλύσεις. Επιστημονική γραφή που ταιριάζει σε
ιστορική έρευνα, συλλογή ιστορικών μαρτυριών. Γιατί είναι αυτό ακριβώς που
έχει κάνει ο κουρδικής καταγωγής δημοσιογράφος Ρόνι Άλασορ που, για
περισσότερο από 20 χρόνια, ζει και εργάζεται στη Νορβηγία: μία έρευνα, σκοπός
της οποίας είναι η αποκάλυψη όλης της αλήθειας για την τουρκική εισβολή στην
Κύπρο. Και ποιο ήταν το έναυσμα που τον οδήγησε να στραφεί προς την έρευνα της
κυπριακής τραγωδίας; «Το ότι έχει διαστρεβλωθεί σε απίστευτο βαθμό η αλήθεια
γύρω από τα αληθινά γεγονότα, το ότι η τραγωδία δεν έχει σταματήσει, με την
συνεχιζόμενη κατοχή της Κύπρου, και το ότι το Κυπριακό είναι “κλειδί” για την
κατανόηση της τουρκικής πολιτικής, προσφέροντας πολύτιμα μαθήματα για το
μέλλον.».

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Κύπρος, 1974, η περίοδος των ταραχών,
λίγο μετά το πραξικόπημα… «Μετά τους επίμονους βομβαρδισμούς των τουρκικών
αεροσκαφών που αδιακρίτως κατέστρεφαν τα πάντα στο πέρασμά τους, οι Έλληνες
κάτοικοι της Βόρειας Κύπρου εγκατέλειψαν τα σπίτια τους και φύγανε προς τη
νότια πλευρά του νησιού. Όσοι δεν πρόλαβαν να ξεφύγουν, δολοφονήθηκαν εν ψυχρώ
κατά τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις. Τις επιχειρήσεις αυτές τις
πραγματοποίησαν κυρίως οι ομάδες των παραστρατιωτικών Μουτζαχίντ, που
αποτελούνταν από φασίστες Τουρκοκυπρίους. Οι άνθρωποι αυτοί όμως,
παρουσιάσθηκαν ως “αγνοί πατριώτες”, σωτήρες των Τουρκοκυπρίων – οι οποίοι,
μάλιστα, τους φοβούνταν και τους μισούσαν σφόδρα, καθότι είχαν υποστεί τα
πάνδεινα απ’ αυτούς. Αυτοί οι Μουτζαχίντ ήταν που αποφάσιζαν για όλες τις
ομαδικές εκτελέσεις των αιχμαλώτων. Αντλούσαν μάλιστα και ένα είδος
διαστροφικής ικανοποίησης, ψυχαγωγίας, από τις εν ψυχρώ δολοφονίες και τους
βασανισμούς αθώων πολιτών, που έκαναν».

Κανένας δεν έχει επιβιώσει

Αυτό όμως που φανερά ταράζει τον Άλασορ, πάνω απ’ όλα, είναι το θέμα των 1.619
αγνοουμένων της κυπριακής τραγωδίας. Υπάρχει περίπτωση να είναι κανείς απ’
αυτούς τους ανθρώπους, σήμερα, ζωντανός; Ενός λεπτού σιγή. «Όχι. Όχι. Η έρευνά
μου με οδηγεί να πιστέψω ότι ούτε ένας δεν έχει επιβιώσει. Όλους πρέπει να
τους σκότωσαν τότε, όταν τους έπιασαν».

Θα υπάρχουν, λοιπόν, κάπου στην κατεχόμενη Κύπρο, ομαδικοί τάφοι… «Δεν
νομίζω πια. Ο Ντενκτάς νομίζω ότι θα φρόντισε να εξαφανίσει κάθε ίχνος αυτών
των ανθρώπων. Θα φρόντισε να ξεθαφτούν – όσοι έχουν θαφτεί – και να καούν τα
κόκαλά τους. Να μην υπάρχει κανένα αποδεικτικό στοιχείο της τουρκικής
θηριωδίας…».

Στο βιβλίο, οι Τούρκοι βετεράνοι της εισβολής, σας λένε ότι η διαταγή
«Εκτελέστε τους αιχμαλώτους!» προερχόταν από την ηγεσία του στρατού. «Σαφώς.
Αυτό προκύπτει απ’ όλα όσα μου είπαν οι αυτόπτες μάρτυρες. Δεν υπάρχει καμία
αμφιβολία».

Άρα, η εντολή αυτή πρέπει να εκπορευόταν – άμεσα ή έμμεσα – και από την
πολιτική ηγεσία της χώρας – στην οποία συμμετείχαν ο τότε αλλά και νυν
πρωθυπουργός της Τουρκίας, Μπουλέντ Ετζεβίτ, ο τότε αντιπρόεδρος της
κυβέρνησης Ερμπακάν, και ο τότε υπουργός Οικονομικών Ντενίζ Μπαϊκάλ… «Εσείς,
τι λέτε;»..

«Εκτελείτε όλους τους Ελληνοκυπρίους που βρίσκετε στον δρόμο σας»

Μέσα στο βιβλίο όλοι οι βετεράνοι της εισβολής παραδέχονται ότι η εντολή που
τους είχε δοθεί ήταν: «Εκτελείτε τους αιχμαλώτους! Εκτελείτε όλους τους
Ελληνοκυπρίους που βρίσκετε στον δρόμο σας. Εκτελείτε τους όλους!». Ο Μουσταφά
Ονγκάν υπηρετούσε στην Άγκυρα, όταν, τον Ιούλιο του 1974, μετακινήθηκε με τη
μονάδα του στην Κύπρο, όπου, όπως ο ίδιος δηλώνει, «υπήρξα μάρτυρας ομαδικών
εκτελέσεων των Ελληνοκυπρίων».

Για τα «σαπισμένα πτώματα των Ελληνοκυπρίων που αφήναμε πίσω μας», μιλάει και
ο αυτόπτης μάρτυρας Χ. Κοφέν, ο οποίος το ’74 συμμετείχε στην εισβολή της
Κύπρου με το 61ο Σύνταγμα Πεζικού του Κιρίκαλε και έλαβε μέρος στις
εκκαθαριστικές επιχειρήσεις της Λαπήθου και της Λευκωσίας, τις λεγόμενες
«επιχειρήσεις-σκούπα» που έγιναν κατά των Ελληνοκυπρίων.

Ο Κοφέν περιγράφει με ανατριχιαστικές λεπτομέρειες τη σφαγή όλων των
Ελληνοκυπρίων κατοίκων ενός ορεινού χωριού, βορείως της Λευκωσίας. «…
Μπήκαμε στο χωριό», θυμάται, «δόθηκε εντολή να μαζευτούν οι κάτοικοι στην
πλατεία. Ένας λοχίας διάλεξε περίπου 15 άτομα από τους συγκεντρωμένους και
τους έβαλε στη σειρά κατά μήκος ενός τοίχου. Μεταξύ αυτών υπήρχαν και
γυναίκες. Αφού τους αφαίρεσαν τα σκουλαρίκια από τα αυτιά, τις αλυσίδες από
τον λαιμό, τα ρολόγια από το χέρι, τα λεφτά, και τα πολύτιμα πράγματα που
είχαν στις τσέπες τους, άρχισαν να τους πυροβολούν χωρίς οίκτο. Ορισμένοι από
αυτούς τους ανυπεράσπιστους ανθρώπους έτρεχαν μέσα στα αίματα αριστερά και
δεξιά, προσπαθώντας να ξεφύγουν, και άλλοι πάλευαν να κρατηθούν στη ζωή. Οι
δικοί μας ζητωκραύγαζαν, γελούσαν δυνατά και έβγαζαν δυνατές κραυγές»…

Ο Ο. Σαάτ υπηρετούσε στο Κέντρο Συντονισμού Πυρών Υποστηρίξεως Μοίρας
Πυροβολικού όταν εστάλη στην Κύπρο. Μιλάει για την τύχη των Ελληνοκυπρίων
αιχμαλώτων… «Τότε βρισκόμασταν στην Αγιά. Εγώ, λόγω ειδικότητας, ήμουν κοντά
στη σκηνή του διοικητή. Εκεί άκουσα τις συνομιλίες που έκανε μέσω ασυρμάτου ο
διοικητής της μοίρας μας Μεχμέτ Γκιουνγκιορμούς με τους ανωτέρους του. Ο
διοικητής μας τους ρωτούσε τι να κάνει με τους αιχμαλώτους.

Η εντολή που πήρε ήταν η εξής: “Φορτώστε τους στο τρένο!”. Όποιος το άκουσε,
αμέσως κατάλαβε ότι αυτό σήμαινε: “Εκτελέστε τους αιχμαλώτους”. Όλοι ήξεραν
ότι στην Κύπρο δεν υπάρχουν σιδηροδρομικές γραμμές, ούτε τρένα»…