ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Περίβλεπτοι και ακριβοθώρητοι

«Η γραφή είναι το απωθημένο». Παλιό αναρχικό απόφθεγμα που εξηγεί τη θλίψη των
διανοουμένων και δικαιολογεί, στα μάτια των αναγνωστών των «ΝΕΩΝ», παρεκβάσεις
όπως και το σημερινό μου κείμενο. Για την πολιτική γραφή, αφήνω τον
διανοούμενο-δημοσιογράφο, Α. Καρκαγιάννη, να ενοχοποιεί τον Σημίτη για τον
Κόκκαλη. Για τη γραφή του σιναφιού μου θα μιλήσω: ένα από τα «αποτελέσματα
εξουσίας», το πιο ενδιαφέρον, σε μια απερίγραπτη εποχή.

Λοιπόν, σφάλλει όποιος παίρνει στα σοβαρά τις έντυπες διαμάχες των
διανοουμένων. Το κωμικό υποκρύπτεται στα άρθρα τους, το απωθημένο ως κωμικό.
Δεν έχει κανείς παρά να τους παρατηρήσει, όταν, μετά τις διασταυρούμενες
δημοσιεύσεις, ανταμώνουν στη Σόλωνος, έξω απ’ την «Εστία». Δεν συμβαίνει
απολύτως τίποτα. Υπάρχουν και ορισμένοι που δεν τους βλέπεις στη Σόλωνος, όπως
ο Παπαγιώργης και ο Αρανίτσης. Του πρώτου, το μισό του «παριστάνει τον
πεθαμένο», όπως παρατήρησε στον «Επενδυτή» τις προάλλες για τον Beckett. Του
δεύτερου, το άλλο του μισό παραείναι τελευταία θαλερό. Απ’ τη στήλη του στην
«Ελευθεροτυπία» έχει πάρει σβάρνα όλους τους καθηγητές των πανεπιστημίων. Τους
εμπαίζει, ενώ άλλα θέλει να τους πει: για το τέρας που είναι, για την εμπειρία
«της ψυχικής και συμβολικής ανεστιότητας». «Πού ήσουν;», ρωτούν το τέρας. Η
απάντηση: «Πουθενά. Κυρίως όχι στη Σόλωνος». Αυτά με όρους του Char σημαίνουν
πως ο Αρανίτσης «προτιμά την εμπειρία που η ζωή διαψεύδει». Απαξιώνει συνεπώς
τη vanitas των καθηγητών (συμπεριλαμβάνομαι;) που δεν τους διαψεύδει τη ζωή,
αλλά τους επαληθεύει. Ο καθένας, δηλαδή, επαληθεύει τη ζωή που του αξίζει,
σύμφωνα με τα όσα γράφει και σύμφωνα με τους λόγους για τους οποίους τα
γράφει. Εξουσία, ασφαλώς, αλλά συχνά ανέστια. Αυτή είναι η περίπτωση και του
Παπαγιώργη και του Αρανίτση (κι ας πάνε να κουρεύονται ο Τεγόπουλος και το
«Αθηνόραμα»).

Την ακαδημαϊκή ματαιότητα απαξιώνει κι ο Derrida. Τι ωραίο το απόσπασμα από
την ομιλία του κατά την απονομή του βραβείου «Adorno» (περ. «Ο Πολίτης»,
Ιανουάριος 2002): «Να το ξέρετε, αυτός που τιμάτε σήμερα μ’ ένα μεγάλο βραβείο
που δεν είναι σίγουρος ότι το αξίζει είναι και κάποιος που πάντα κινδυνεύει,
όταν παραθέτει, να μοιάζει μάλλον με τους “ληστές των δρόμων” παρά με τόσους
καθηγητές φιλοσοφίας».

Παραθέτω: «… ληστές των δρόμων που πετάγονται και αρπάζουν από τον αναγνώστη
τις πεποιθήσεις του», ονομάζει ο Benjamin τα παραθέματα. Ποια είναι όμως η
εμπειρία που η ζωή διαψεύδει; Είναι η ίδια η ζωή, τα συμβάντα της ζωής, τα
παραθέματα ως συμβάντα, οι ληστείες των πεποιθήσεων περί ζωής, οι στιγμές της
ζωής. Διαβάζω στην εξαιρετική μετάφραση του Παπαγιώργη τον Bachelard: «Αρχή
μιας ουσιώδους ταυτοχρονίας η στιγμή» αποδίδει «στο πιο διάσπαρτο είναι, το
πιο εξαρθρωμένο, την ενότητά του»1 («προσεκτική ασυναρτησία» την ονόμασε ο
Κοροπούλης στην «Καθημερινή», χλευάζοντας και κολακεύοντάς με ταυτόχρονα.
Γίνεται; Γίνεται!). Να ένα απόσπασμα που ληστεύει ο καθηγητής (ο Bachelard)
από τον ποιητή που είναι ο ίδιος: «Ο ποιητής καταστρέφει την άυλη αλληλουχία
του δεσμευμένου χρόνου». Ιδού πως το συμπληρώνει ο ποιητής (ο Αρανίτσης): «Ας
εφεύρουμε χώρους κατάλληλους να φιλοξενήσουν εξαιρετικούς τόνους
αλληλοπάθειας».

Να τελειώνουμε όμως με την κριτική, δηλαδή την ψυχολογία του φιλόψογου
σχολαστικού. Να τελειώνουμε ή μάλλον να αρχίσουμε, θέτοντας το ερώτημα: «Πώς
κρίνουμε;». Η απάντηση είναι παλαιά: αναστοχαστικά. Κρίνουμε, συνεπώς,
ανακαλύπτοντας τον κανόνα βάσει του οποίου δικαιολογούμε την κρίση μας. Οπότε,
ουδέποτε μπορούμε να κρίνουμε συνολικά, διότι ποτέ δεν θ’ ανακαλύψουμε τον
τέλειο κανόνα. Ο Αρανίτσης θα έκανε άριστα, αν το «ISBN» στην «Ελευθεροτυπία»
το γέμιζε με orphan drugs, τα ποιήματά του στον «Ιστό». Το ίδιο συνιστώ και
στον εαυτό μου, λιγότερο ορφανό και φαρμακωμένο από τον απόμακρο «συνεργάτη»
μου με τη ραγισμένη καρδιά, που δεν λέει να βγει απ’ το σπίτι του. «Καρδιά»,
γράφει, «πρέπει όντως ν’ αποκαλούμε αυτό που ρέπει προς το ράγισμα». Και η
«ανεστιότητα», για την οποία μιλά, είναι η εμπειρία να ζεις σε μια ραγισμένη
καρδιά.

(1) Γκαστόν Μπασελάρ, Η εποπτεία της στιγμής, Καστανιώτης, 1997, σελ. 153.