Ο φόρος Τόμπιν έχασε τον εμπνευστή του

Τζέιμς Τόμπιν: Έφυγε ο νομπελίστας που ήθελε να φρενάρει τους κερδοσκόπους…

Ο ΤζέΪμς Τόμπιν, καθηγητής Οικονομικών και κάτοχος του βραβείου Νόμπελ,
απεβίωσε τη Δευτέρα σε ηλικία 84 ετών. Ωστόσο, το όνομά του θα παραμείνει
ζωντανό για πάντα μέσα από το αξιόλογο ακαδημαϊκό του έργο και την
επαναστατική πρόταση που κατέθεσε στις αρχές της δεκαετίας του ’80: την
επιβολή του φόρου Τόμπιν. Ενός φόρου που θα συνιστούσε εμπόδιο στην παγκόσμια
κερδοσκοπία και που τα έσοδά του θα ανακούφιζαν τους φτωχότερους λαούς της
γης.

Η πρόταση του Τόμπιν έγινε σε μια πολύ κρίσιμη για την παγκόσμια οικονομία
περίοδο.

Επαναστατική πρόταση

Το σύστημα των κλειδωμένων ισοτιμιών μεταξύ των νομισμάτων όλου του κόσμου
είχε καταρρεύσει δημιουργώντας αφόρητες πιέσεις στις οικονομίες κυρίως των
φτωχότερων χωρών του κόσμου. Η κερδοσκοπία στην παγκόσμια αγορά συναλλάγματος
μπορούσε – και μπορεί ακόμη και σήμερα – να οδηγήσει το εθνικό νόμισμα μιας
χώρας στο κενό και χιλιάδες κατοίκους της στη φτώχεια και την ανέχεια. Ο
Τόμπιν εμφανίστηκε με μια σαφή πρόταση: την επιβολή ενός φόρου σε κάθε
συναλλαγή που θα πραγματοποιείτο στην παγκόσμια αγορά συναλλάγματος και που θα
λειτουργούσε ως αντικίνητρο για την πραγματοποίηση κερδοσκοπικών επιθέσεων
εναντίον νομισμάτων και την εκδήλωση χρηματοπιστωτικών κρίσεων, όπως αυτή που
σημειώθηκε το 1997 στην Ασία και το 1998 στη Ρωσία. Η ιδέα του Τόμπιν ήταν ότι
με την επιβολή του φόρου αυτού οι αναπτυσσόμενες οικονομίες θα είχαν τη
δυνατότητα να ανοίξουν τις αγορές τους χωρίς να φοβούνται ότι θα έχουν
αντίποινα από τους κερδοσκόπους στην αγορά συναλλάγματος με επιθέσεις εναντίον
των νομισμάτων τους.

Δεν υιοθετήθηκε ακόμη

Η πρότασή του έγινε η σημαία για πολλές διεθνείς οργανώσεις υποστήριξης της
ανάπτυξης του Τρίτου Κόσμου. Ο ίδιος όμως θεωρούσε ότι το πιο ηχηρό
χειροκρότημα για την πρότασή του θα έπρεπε να έρθει από τους ηγέτες του
κόσμου. Η πρότασή του δεν υιοθετήθηκε ποτέ, αλλά αποτελεί ακόμη και σήμερα
αντικείμενο συζήτησης.

Γεννήθηκε στις 5 Μαρτίου του 1918. Αποφοίτησε το 1939 από το αμερικανικό
πανεπιστήμιο Χάρβαρντ και πήρε διδακτορικό δίπλωμα Οικονομικών από το ίδιο
πανεπιστήμιο το 1947.

Από το 1950 ήταν καθηγητής Οικονομικών στο αμερικανικό πανεπιστήμιο Γιέιλ. Την
περίοδο 1961-62 ήταν μέλος της ομάδας οικονομικών συμβούλων του προέδρου των
Ηνωμένων Πολιτειών Τζων Φ. Κέννεντυ. Το 1981 έλαβε το βραβείο Νόμπελ
Οικονομικών.