Σοφοκλέους: ο «Μεγάλος Αδελφός» σε παρακολουθεί

Δέκα και μισή το πρωί και το ηλεκτρονικό σύστημα συναλλαγών στο Χρηματιστήριο
αρχίζει να «φορτώνεται» με τις εντολές αγοράς και πώλησης μετοχών. Ακραίες
τιμές στην προσυνεδρίαση μπορεί να οδηγήσουν σε ακραίες καταστάσεις στο
άνοιγμα της συνεδρίασης. Όμως, το «μάτι» του «Μεγάλου Αδελφού» στη Σοφοκλέους
έχει ανοίξει από τις 9 το πρωί και παρακολουθεί όλες τις εντολές που
καταχωρούνται στο σύστημα. Δουλειά του είναι να εντοπίσει τυχόν λάθη ή
ανεπιθύμητες πρακτικές.

«Αν λειτουργούσε το τμήμα αυτό τον Ιανουάριο του 2000, κατά πάσα πιθανότητα θα
είχε αποτραπεί το περιστατικό με την Κορασίδης Telecom», επισημαίνει στην
«ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» η προϊσταμένη του τμήματος της on line παρακολούθησης συναλλαγών
του ΧΑΑ, κ. Αγγελική Βογιατζή. Υπενθυμίζεται ότι τότε, στις 12 Ιανουαρίου
2000, ακραίες τιμές που καταχωρήθηκαν στον προσυνεδριακό χρόνο οδήγησαν την
τιμή ανοίγματος της νεοεισηγμένης, τότε, μετοχής Κορασίδης Telecom στις
120.000 δραχμές, έναντι 6.500 δραχμών που ήταν η τιμή εισαγωγής (άνοδος
1.746,2%).

«Μόνο κοιτάμε»

Το «μάτι» του «Μεγάλου Αδελφού» της Σοφοκλέους δεν παρακολουθεί μόνο την
προσυνεδρίαση αλλά παραμένει ανοικτό μέχρι το τέλος της συνεδρίασης, στις
16.15 το απόγευμα. Παρακολουθεί χωρίς, όμως, να παρεμβαίνει στην
χρηματιστηριακή ιστορία. Όταν δει κάτι «στραβό», καλεί την χρηματιστηριακή
εταιρεία που έδωσε την «ύποπτη» εντολή. Τότε επισημαίνεται στον εσωτερικό
ελεγκτή της χρηματιστηριακής εταιρείας ότι κάτι περίεργο πρέπει να έχει
συμβεί.

Ο εσωτερικός ελεγκτής της χρηματιστηριακής εταιρείας ερωτάται αν γνωρίζει για
τη συγκεκριμένη εντολή ή αν αυτή έχει καταχωρηθεί από λάθος. Αν είναι λάθος,
διορθώνεται με πρωτοβουλία της χρηματιστηριακής εταιρείας. Αν είναι εκούσια, η
χρηματιστηριακή εταιρεία δίνει τις σχετικές διευκρινίσεις. Ο χρηματιστηριακός
«Big Brother» δεν σταματά εδώ. Παρακολουθεί την ύποπτη συναλλαγή και
διασταυρώνει τα στοιχεία της με διάφορα αρχεία συναλλαγών που τηρεί. Αν
υπάρξει ένδειξη χειραγώγησης ή άλλης ανεπιθύμητης πρακτικής, παραπέμπεται η
υπόθεση στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς για περαιτέρω έρευνα.

On line παρακολούθηση

Ο «Μεγάλος Αδελφός» δεν είναι τίποτε άλλο από το τμήμα της on line
παρακολούθησης συναλλαγών στο Χρηματιστήριο. Ξεκίνησε τη λειτουργία του τον
Σεπτέμβριο του 2000 (ακριβώς ένα χρόνο πριν από τον τηλεοπτικό) και
παρακολουθεί όλες τις συναλλαγές, τις εντολές, τους κωδικούς και τις μετοχές
που κινούνται καθημερινά και σε όλη τη διάρκεια των συνεδριάσεων. Από τις 9 το
πρωί μέχρι τις 4.15 το απόγευμα, σε έναν κλειστό χώρο επί της Αιόλου, οκτώ
στελέχη του Χρηματιστηρίου και ένα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς παρακολουθούν
on line τις συναλλαγές. Μέχρι τις 5 το απόγευμα, οι τέσσερις γυναίκες και οι
πέντε άνδρες, που στελεχώνουν το τμήμα, αναλύουν τα στοιχεία της συνεδρίασης
και, αν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις, παραπέμπονται οι υποθέσεις στην Επιτροπή
Κεφαλαιαγοράς.

Το «Μπαρ»

Μερικοί παρομοιάζουν την αγορά με το τηλεοπτικό «Μπαρ», όπου οι συμμετέχοντες
παρακολουθούνται από το τμήμα της on line παρακολούθησης συναλλαγών. Τρία
στελέχη του τμήματος έχουν μπροστά τους από μία οθόνη, απ’ όπου παρακολουθούν
τις συναλλαγές στο Χρηματιστήριο ζωντανά. Ταυτόχρονα, υπάρχουν άλλες έξι
οθόνες απ’ όπου παρακολουθούνται και αναλύονται τα στοιχεία της προηγούμενης
συνεδρίασης. Τα στελέχη του τμήματος περιτριγυρίζονται και από άλλες οθόνες
παροχέων πληροφόρησης (π.χ. Reuters, Bloomberg κ.λπ.), ώστε να συγκρίνουν την
κίνηση του Χρηματιστηρίου ή κάποιων μετοχών με τις ειδήσεις που κυκλοφορούν
στην αγορά.

Τα κριτήρια

Είναι πολύ δύσκολο να παρακολουθεί κανείς σε τρεις οθόνες περισσότερες από 300
μετοχές, όπως και τις εντολές που εκκρεμούν για καθεμία από αυτές. Για τον
λόγο αυτό έχουν τεθεί διάφορα ποσοτικά κριτήρια, τα οποία οδηγούν το «μάτι»
στην ύποπτη συναλλαγή. «Το βασικό κριτήριο είναι η διαφοροποίηση σε σχέση με
την ιστορική συμπεριφορά της μετοχής», εξηγεί η κ. Βογιατζή. Υπάρχουν και
ορισμένα ποιοτικά κριτήρια που τραβούν την προσοχή. Για παράδειγμα, ένας
κωδικός (δηλαδή ένας επενδυτής) έχει δώσει ταυτόχρονη εντολή για αγορά και για
πώληση μιας συγκεκριμένης μετοχής.

Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων

Τα στελέχη του Χρηματιστηρίου επισημαίνουν ότι σε καμία περίπτωση «δεν
βλέπουμε τα ονόματα των επενδυτών». «Εμείς μόνο κωδικούς βλέπουμε», απαντούν
τα στελέχη του αρμόδιου τμήματος του ΧΑΑ. Ο νομικός ελεγκτής της Αρχής κ.
Πελοπίδας Δόνος μιλώντας στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» δήλωσε ότι «η σχετική διαδικασία
είναι νόμιμη και έχει γνωστοποιηθεί στην Αρχή. Επίσης, γίνεται στο πλαίσιο της
εκπλήρωσης των υποχρεώσεων που απορρέουν από τον νόμο και για τον συγκεκριμένο
σκοπό, που είναι η προστασία του επενδυτικού κοινού». Ο κ. Δόνος επισημαίνει
ότι «θα πρέπει, βέβαια, να τηρείται η ανωνυμία σε όλα τα στάδια και να μη
γίνεται διαβίβαση στοιχείων σε τρίτους ή περαιτέρω διαβίβαση εκτός των
προαναφερθέντων σκοπών».

«Πιστεύω ότι το τμήμα έχει συμβάλει στην ποιοτική αναβάθμιση της προληπτικής
εποπτείας της αγοράς, καθώς παρακολουθεί εντολές, κωδικούς και συναλλαγές,
επισημαίνει λάθη και προλαβαίνει ανεπιθύμητες πρακτικές», δήλωσε στην
«ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ο διευθυντής του κ. Σπύρος Κυρίτσης.

Τι έχουν δει τα μάτια τους

«Έχουμε προλάβει πολλές κακές εξελίξεις στο Χρηματιστήριο», υποστηρίζουν τα
στελέχη του τμήματος της on line παρακολούθησης. Αλήθεια, τι έχουν δει τα
μάτια τους;

* Καταχώρηση εντολών μεγάλου όγκου στο ΟΑΣΗΣ, πραγματοποίηση πράξης για ένα
μικρό όγκο και στη συνέχεια ακύρωση της υπόλοιπης εντολής.

* Εισαγωγή εντολών κατά την προσυνεδρίαση και ακύρωσή τους λίγο πριν από το
άνοιγμα, ειδικά σε ακραίες τιμές, που φθάνουν σε πολύ μικρή τιμή πώλησης έτσι
ώστε να κρυφθεί το κομμάτι της πώλησης. Ή πολύ μεγάλη τιμή αγοράς με πολύ
μικρό όγκο, ώστε να κρυφθεί το κομμάτι της αγοράς.

* Εισαγωγή ανοικτών – χωρίς όριο – εντολών κατά τις τρεις πρώτες ημέρες
διαπραγμάτευσης μιας νεοεισηγμένης μετοχής, με κίνδυνο να παρατηρηθούν
φαινόμενα τύπου Κορασίδης Telecom.

* Εισαγωγή εντολών με μεγάλη διακύμανση στην τιμή και μικρό όγκο (π.χ. 10
κομμάτια στο limit up / limit down), με αποτέλεσμα να παρουσιάζεται σημαντική
διακύμανση της τιμής της μετοχής ενδοσυνεδριακά και να δημιουργεί σημαντική
στρέβλωση στην αγορά. Το φαινόμενο αυτό συμβαίνει και προσυνεδριακά.

* Συστηματική παρέμβαση για τον επηρεασμό της τιμής κλεισίματος από έναν
κωδικό ή συγκεκριμένη ομάδα κωδικών ΑΧΕ.

* Παρουσία ΑΧΕ ως market maker σε μετοχές (η ΑΧΕ μέσω συγκεκριμένων κωδικών
διενεργεί καθημερινά συναλλαγές για μια μετοχή, με σκοπό τη στήριξή της σε
καθορισμένα επίπεδα τιμών).

* Ακόμα, παρατηρείται το φαινόμενο στη διάρκεια της ημέρας ένας πολύ μικρός
αριθμός κωδικών να κάνουν τον μέγιστο όγκο των συναλλαγών σε μία συγκεκριμένη
μετοχή.

* Καταστρατήγηση του λεπτού που υποχρεούται να διατηρεί μία ΑΧΕ για την
εισαγωγή «αντίθετων» εντολών (ισόποση αγορά – πώληση) από έναν επενδυτή της.

* Χρήση κωδικών που έχουν αρμοδιότητες διευθύνοντος συμβούλου στο ΟΑΣΗΣ, από
αντικρυστές ΑΧΕ με πολύ μικρή εμπειρία, με κίνδυνο να γίνει λάθος στην
πληκτρολόγηση και να δοθεί εντολή που μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα στην ΑΧΕ.